Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong khi cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc chưa có dấu hiệu ngừng lại, Việt Nam đang dần dần đẩy mạnh sản xuất, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và gia tăng xuất khẩu sang Mỹ.

Theo dữ liệu chính thức từ chính phủ, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam trong quý I – 2019 đã đạt 6,79%. Đây cũng là mức tăng trưởng quý I cao thứ hai trong suốt thập kỷ qua, chỉ thua mức 7,45% của năm 2018. Xuất khẩu sang Mỹ tăng đến 26% so với cùng kỳ năm trước.

Việt Nam vẫn đạt được các kết quả trên, bất chấp mức thuế nhập khẩu mà Mỹ áp lên các sản phẩm thép Việt Nam từ tháng 3 năm 2018. Mức thuế này được áp dụng nhằm ngăn chặn các sản phẩm thép có nguồn gốc Trung Quốc đội lốt hàng Việt Nam tiến vào Hoa Kỳ để lẫn tránh thuế chống bán phá giá. Kể từ sau đó, chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều quy định mới liên quan đến vấn đề xuất xứ của hàng hóa xuất nhập khẩu.

Ngành dệt may của Việt Nam cũng đang phát triển tốt, khi các công ty dệt may đang dần chuyển dịch cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam. Mọi thứ vẫn diễn biến thuận lợi, kể cả khi nền kinh tế Trung Quốc có dấu hiệu chững lại, khiến xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc giảm 7%. Các nhà phân tích từ Viện Nghiên cứu Mizuho cho rằng kể cả khi nền kinh tế toàn cầu có tăng trưởng chậm lại, doanh nghiệp vẫn sẽ tiếp tục dịch chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam.

Nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhờ vào sức tiêu dùng của người dân. Chi tiêu tiêu dùng chiếm gần 70% GDP của đất nước. Là quốc gia có tổng dân số lớn thứ 3 tại ASEAN, và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu và thượng lưu, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ còn tăng trưởng cao hơn. Ngành sản xuất tại Việt Nam cũng đã tăng trưởng 12,3%.

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, kế đến là EU và Trung Quốc. Tuy nhiên, trong quý đầu tiên, Việt Nam cũng đã chi ra 57,98 tỷ USD cho hàng nhập khẩu, tăng đến 8,9%. Các mặt hàng nhập khẩu chính bao gồm thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất, các sản phẩm điện tử và phụ tùng máy tính.

Một khảo sát thực hiện bởi Phòng Thương mại Mỹ tại Quảng Châu cho thấy các công ty Trung Quốc đang mất dần thị phần vào tay các công ty Châu Á, đặc biệt là Việt Nam.

Nhiều công ty, đặc biệt là trong lĩnh vực đồ nội thất, tủ lạnh, và lốp xe hơi, đang chuyển cơ sở sản xuất sang Việt Nam, Hàn Quốc, Đài Loan và Mexico, để bị tránh ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Gần đây nhất, Công ty Cooper Tire and Rubber có trụ sở ở Ohio (Mỹ) đã thiết lập liên doanh với Công ty Sailun Việt Nam để xây dựng một nhà máy sản xuất lốp xe ở gần Thành phố Hồ Chí Minh, trong khi một tập đoàn khác của Mỹ là Key Tronic đã ký thỏa thuận thuê một dây chuyền sản xuất ở gần Đà Nẵng.

Phát triển cơ sở hạ tầng luôn là ưu tiên số một của chính phủ Việt Nam. Hiện tại, khoảng 99% dân số đã được tiếp cận với hệ thống mạng lưới điện, tăng 14% kể từ năm 1993. Chính phủ cũng chi một lượng lớn ngân sách để mở rộng đường phố, cầu cảng và sân bay.

Thách thức đối với các nhà đầu tư nước ngoài

Mặc dù có nhiều công ty đang chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam, các nhà đầu tư mới sẽ tiếp tục đối mặt với thách thức tại thị trường mới. Bởi vì cơ sở hạ tầng sản xuất ở Việt Nam chưa đạt đến trình độ của Trung Quốc, và chất lượng nguồn nguyên liệu cung ứng cũng không bằng. Hiện tại, hệ thống cơ sở hạ tầng, mạng lưới chuỗi cung ứng và các nhà cung ứng ở Việt Nam chỉ bằng trình độ của Trung Quốc vài năm trước, đây là vấn đề mà chính phủ phải tiếp tục cải thiện.

Những sản phẩm đòi hỏi độ chính xác kỹ thuật cao, như thiết bị hàng không vũ trụ, sẽ khó có thể tìm được nguồn cung ứng tại Việt Nam. Khi tìm kiếm các nhà cung ứng thông qua Internet, chẳng hạn như cung cấp nguyên liệu nhựa, số lượng đối tác tiềm năng ở Việt Nam là rất nhỏ nếu so với Trung Quốc.

Ngoài ra, chi phí nhân công ở Trung Quốc đã tăng 60% kể từ năm 2011, gây ảnh hưởng đến lợi nhuận sản xuất, đặc biệt là trong những ngành công nghiệp thâm dụng lao động. Trong khi đó, chi phí nhân công ở Việt Nam thường thấp hơn, chỉ từ 120 USD đến 170 USD/tháng tùy thuộc vùng miền, so với mức 315 USD ở Quảng Đông và 350 USD ở Thượng Hải.

Ưu điểm của Việt Nam

Việt Nam có một hệ thống chính quyền tương đối ổn định, và chi phí nhân công rẻ. Năm 2018, Việt Nam đã soán ngôi Singapore, trở thành thị trường IPO hàng đầu Đông Nam Á. Năm 2010, Việt Nam cũng lần đầu vượt qua Trung Quốc trở thành nhà máy sản xuất chính của hãng giày Nike.

Theo báo cáo Chỉ số Thuận lợi Kinh doanh của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam đứng hạng thứ 69, tốt hơn nhiều so với Trung Quốc ở hạng 78. Hệ thống quy định của Trung Quốc về đầu tư nước ngoài trong 9 lĩnh vực ngành nghề, bao gồm các ngành sản xuất, khó gấp 3 lần so với quy định của Việt Nam.

Việt Nam cũng vừa mới phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và đang rà soát Hiệp định Tự do Thương mại Việt Nam – EU (EVFTA). Hai hiệp định này sẽ tăng cường thu hút FDI vào Việt Nam với hệ thống thuế quan thấp.

Nằm trong khu vực ASEAN và có vị trí địa lý thân cận với Trung Quốc, Việt Nam tạo điều kiện cho các nhà sản xuất có thể bán hàng và vận chuyển thiết bị xuyên biên giới nhanh hơn. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp bán và vận chuyển hàng hóa, thiết bị từ Trung Quốc vào Việt Nam và theo chiều ngược lại, mà còn thúc đẩy thương mại với các nước láng giềng trong ASEAN.

Những cải cách mà Việt Nam đang theo đuổi

Việt Nam sẽ cần tiếp tục đầu tư vào các ngành sản xuất công nghệ cao, và cơ sở hạ tầng. Nước ta sẽ phải thúc đẩy sự phát triển của SME, để bắt kịp với nhu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính phủ cũng đang tìm cách cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước (SOE) để giải quyết tình trạng tham nhũng và kinh doanh kèm hiệu quả. Hệ thống chính sách quản trị doanh nghiệp cũng sẽ cần được cải thiện để bắt kịp với tiêu chuẩn quốc tế.

Việt Nam đang tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, đặc biệt là cho những ai dự định kinh doanh tại ASEAN cũng như tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Thị trường này cũng phù hợp cho các nhà đầu tư đang tìm kiếm môi trường kinh doanh thuận lợi để bán hàng sang Mỹ và EU.

Những tác động của cuộc chiến thương mại trong tương lai

9 tháng kể từ khi cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nổ ra, và với mối quan hệ lạnh nhạt còn tiếp diễn giữa hai cường quốc, các doanh nghiệp nước ngoài có lý do thích đáng để rút lui khỏi Trung Quốc.

Các mức thuế trừng phạt đang khiến chi phí sản xuất tăng cao, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này buộc doanh nghiệp phải làm việc với các nhà cung ứng để tìm những quốc gia thay thế, chẳng hạn như Việt Nam, để tránh bị đánh thuế.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý đó là, thay vì rời bỏ thị trường Trung Quốc, các nhà đầu tư đang chọn cách bổ trợ cho hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc bằng những nguồn cung ứng giá rẽ từ những thị trường như Việt Nam.

Việt Nam rõ ràng được hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại, và đang nổi lên như một địa điểm thay thế lý tưởng cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính phủ vẫn còn nhiều việc phải làm để duy trì khả năng cạnh tranh cho Việt Nam, đồng thời củng cố môi trường kinh doanh.

Khi doanh nghiệp ồ ạt chuyển dịch cơ sở sản xuất sang Việt Nam, chi phí đất đai, thuế, tiền lương và dây chuyền sản xuất tự động cũng sẽ tăng lên mạnh mẽ. Các nhà đầu từ nước ngoài muốn đặt chân vào Việt Nam sẽ phải làm việc với các chuyên gia địa phương để đảm bảo hoạt động kinh doanh của họ đạt được lợi nhuận.

Nguồn: Vietnam Briefing

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế, dịch chuyễn chuỗi cung ứng, môi trường kinh doanh Việt Nam, ASEAN