Các chuyên gia cảnh báo, sáng kiến Vành đai và Con đường làm tăng tốc việc di dời sản xuất sang Việt Nam và Ấn Độ

VietNamAnDo2404

Các chuyên gia nhận định, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung cộng với Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) có khả năng sẽ gia tăng thêm áp lực lên nền kinh tế đang uể oải của Trung Quốc cũng như núi nợ khổng lồ của nước này, khi lợi ích từ hoạt động sản xuất suy giảm.

Nền công nghiệp sản xuất của Trung Quốc đã bị giáng một đòn mạnh bởi các đón đánh thuế của Mỹ, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ - đối tượng nhạy cảm nhất với đường cầu và có lợi nhuận biên tế nhỏ - khi phải đối mặt với sự cạnh tranh của các doanh nghiệp có chi phí thấp hơn đến từ Việt Nam và Ấn Độ.

Các nhà nghiên cứu cho biết, nhiều đối thủ của Trung Quốc ở Đông Nam Á đã tham gia sáng kiến Vành đai và Con đường để thúc đẩy giao thương với thế giới, điều đó đồng nghĩa, hoạt động sản xuất ở Trung Quốc có khả năng sẽ suy giảm, vì các hoạt động đầu tư trong BRI có thể đẩy nhanh quá trình di dời hoạt động sản xuất hàng hóa bậc thấp đến bậc trung từ Trung Quốc sang Việt Nam và Ấn Độ, bất chấp Trung Quốc có lợi thế về cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng.

“Lợi thế khi sản xuất tại Trung Quốc vẫn còn, nhưng người ta dự báo, lợi thế này sẽ giảm đi tương đối, do các rủi ro và bất ổn mà mâu thuẫn thương mại Mỹ-Trung đem lại. Dĩ nhiên, công cuộc cải cách ở Việt Nam, Ấn Độ cũng là một nguyên nhân quan trọng thúc đẩy sự dịch chuyển”, đó là ý kiến của ông Xu Qiyuan, chuyên gia đến từ Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới tại Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc.

Theo số liệu từ Oxford Economics, FDI vào các ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam đã tăng 11% mỗi năm trong 5 năm qua, trong đó, đứng số một là FDI vào sản xuất hàng điện tử. FDI đã trở thành một động lực chính thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam.

Vào tuần trước, ông Sian Fenner, chuyên gia nghiên cứu hàng đầu về châu Á tại Oxford Economics đã phát biểu “Các hiệp định thương mại và các sáng kiến (như Vành đai và Con đường) cũng góp phần thu hút đầu tư vào khu vực Đông Nam Á”.

Trung Quốc đang nỗ lực nâng cấp bản thân từ “công xưởng của thế giới” thành một quốc gia sản xuất công nghệ cao. Thế nhưng, công cuộc chuyển đổi này đang gặp phải khó khăn khi tăng trưởng của Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong vòng 3 thập kỷ qua.

Theo các số liệu chính thức, trong giao đoạn từ năm 2013 đến năm 2018, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư trực tiếp hơn 90 tỷ USD ra nước ngoài, tính cả các khoản đầu tư nằm trong sáng kiến BRI.

“Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung khuyến khích Bắc Kinh dồn lực cho Vành đai và con đường. Theo lẽ thường, Bắc Kinh sẽ tìm kiếm nguồn nhập khẩu thay thế cho hàng hóa Mỹ. Cuộc chiến Mỹ-Trung càng kéo dài, Trung Quốc càng dịch chuyển chuỗi cung ứng sang các nước khác, bao gồm các nước đang tham gia BRI”, Jonathan Hillman giám đốc dự án Kết nối châu Á, nguyên là cố vấn chính sách cho Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ, cho biết.

“Thiệt hại của nông dân Mỹ có thể trở thành lợi ích cho nông dân Kazakhstan hoặc một nước nào khác đang có quan hệ vận chuyển mật thiết với Trung Quốc thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường”.

Nhưng bản thân các khoản đầu tư của Trung Quốc trong BRI cũng đang gặp phải rủi ro vì vấn đề nợ của Trung Quốc và quan hệ của nước này với toàn bộ thế giới.

Hầu hết các khoản đầu tư trong BRI đều bằng đô la Mỹ, thay vì đồng Nhân dân tệ. Thêem nữa, Mỹ đang yêu cầu Trung Quốc thu hẹp thâm hụt thương mại với nước này. Cộng hai sự kiện trên, quỹ dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đang gặp áp lực lớn. Trên thực tế, quỹ dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đã giảm mạnh từ năm 2014 đến nay.

“Nếu nguồn vốn để xây dựng các dự án Vành đai và Con đường chủ yếu do Trung Quốc cung cấp, hiển nhiên sáng kiến này sẽ vấp phải chỉ trích từ cộng đồng quốc tế liên quan đến động cơ đằng sau kế hoạch này, tiêu chuẩn thấp của dự án, tầm ảnh hưởng của Trung Quốc, vâng vâng”, ông Xu cho rằng Trung Quốc cần giảm sự nghi ngờ và chỉ trích, cũng như giảm thiểu rủi ro không thu hồi được nợ, bằng cách xây dựng dự án tại các nước phát triển.

Washington đã kịch liệt chỉ trích BRI, cảnh báo các rủi ro về bẫy nợ và mối đe dọa cho an ninh quốc gia mà kế hoạch này mang lại. Nhưng bất chấp các rủi ro từ việc gia tăng căng thẳng với Mỹ cũng như tình hình kinh tế trong nước trì trệ, Trung Quốc khó có khả năng sẽ từ bỏ BRI, các nhà nghiên cứu nhận định.

“Lập trường của chính quyền Trump dành cho sáng kiến này luôn là chỉ trích, và tôi không cho rằng Mỹ sẽ thay đổi quan điểm đó, cho dù đàm phán thương mại với Trung Quốc có kết quả như thế nào”, Scott Morris, thành viên cấp cao tại Trung tâm Phát triển Toàn cầu và là giám đốc của Sáng kiến Chính sách Phát triển Mỹ, cho biết.

“Tuy nhiên, nếu các mức thuế có thể gián tiếp gây ra sự giảm tốc ở Trung Quốc, chúng cũng có thể gián tiếp làm chậm tiến độ đầu tư trong BRI”.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: vành đai và con đường, kinh tế Trung Quốc, chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, Việt Nam