Các nước ASEAN cần hành động nhanh để chống lại tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa

07.02-09

Đảo rác Thái Bình Dương (The Great Pacific garbage patch) là một vòng xoáy rác thải khổng lồ, không ngừng mở rộng ở trung tâm biển Thái Bình Dương. Đảo rác này kéo dài trên một khu vực rất rộng, đặc trưng bởi mật độ mảnh vụng nhựa, chất dẻo pelagic, bùn hóa học và các mảnh vụn khác đã bị mắc kẹt theo dòng chảy Bắc Thái Bình Dương.

Mật độ rác thải nhựa tại bãi rác này ước tính vào khoảng 100kg mỗi ki-lô-mét vuông, và toàn bộ bãi rác hiện có diện tích khoảng 1,6 triệu ki-lô-mét vuông. Theo ước tính của Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP), trung bình mỗi năm có khoảng 100 triệu tấn rác thải nhựa trên toàn cầu, tương đương 10% tổng lượng rác, bị thải ra biển.

Ngay cả những quốc gia phát triển cũng gặp khó khăn trong việc xử lý rác thải, và giải pháp khả thi duy nhất hiện tại là kiềm chế sử dụng vật liệu nhựa càng ít càng tốt. Giới chuyên gia cho rằng điều này nói dễ hơn là làm. Tuy vậy, hoạt động ngăn chặn ô nhiễm dù tốn kém nhưng nó phục vụ cho một mục đích vô cùng tốt đẹp – vậy nên tuy khó khăn nhưng vẫn khả thi nếu quyết tâm.

Báo cáo của tổ chức Ocean Conservancy năm 2017 đã liệt kê 4 nước ASEAN thuộc nhóm những nước thải ra phế liệu nhựa hàng đầu thế giới – bao gồm Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam. Mỗi nước đều đang có những nỗ lực riêng để xử lý vấn đề này – với mức độ hiệu quả khác nhau.

Đáng chú ý nhất là Thái Lan. Nước này đã áp dụng hiệu quả những chính sách mới, với việc cấm hoàn toàn 3 loại sản phẩm nhựa dùng một lần vào năm 2019. Chính phủ Thái đã xây dựng Lộ trình Quản lý Phế thải Nhựa 2018 – 2030, nhằm chấm dứt việc tiêu thụ các sản phẩm nhựa dùng một lần và biến rác thải nhựa thành nguyên liệu đốt. Cam kết này càng được thúc đẩy mạnh mẽ sau một loạt sự kiện ở miền nam Thái Lan, khiến quốc gia “cực kỳ lệ thuộc vào đồ nhựa” này trở thành bài học cho những nước ASEAN khác.

Tháng 2 năm 2018, một bãi rác nhựa có đường kính gần 10 km được phát hiện trôi nổi bên ngoài Vịnh Thái Lan, phía nam tỉnh Chumpon. Chỉ 3 tháng sau đó, một sự kiện gây báo động khác diễn ra phía nam tại tỉnh Songkhla khi một con cá voi chết trôi dạt vào bờ được phát hiện đã nuốt hơn 80 túi nhựa.

Những sự kiện này đã khiến người Thái quan tâm nhiều hơn đến vấn đề - chấp nhận tốn kém để giải quyết. Indonesia đã tuyên bố đến giữa năm 2020 sẽ cấm hoàn toàn các sản phẩm nhựa dùng một lần. Tuy nhiên, quá trình xử lý ô nhiễm của nước này vẫn còn là một chặng đường dài, vì đây là nguồn ô nhiễm rác thải nhựa lớn thứ 2 thế giới.

Tăng cường nhận thức không dùng đồ nhựa trong phân khúc du lịch, khách sạn

Các nước ASEAN không thể chờ đợi đến khi chính phủ có hành động cụ thể để xử lý cuộc khủng hoảng rác nhựa. Phân khúc tư nhân cũng phải đảm nhận một phần trách nhiệm và có động thái ngăn chặn tình trạng ô nhiễm môi trường. Họ có thể giúp đóng góp nguồn tài chính cho các chiến dịch dọn dẹp hoặc tuyên truyền nhận thức. Nhìn chung, giới doanh nghiệp có đủ tiềm lực để tạo ra những tác động tích cực lớn hơn.

Năm ngoái, thành phố Bali, địa điểm du lịch nổi tiếng hàng đầu tại Indonesia, đã tuyên bố “tình trạng khẩn cấp về rác thải” do lượng rác nhựa khổng lồ trôi dạt trên 6 km đường bờ biển. Sau đó, các khách sạn tại địa phương đã nỗ lực mạnh mẽ để hạn chế phế liệu nhựa. Tổ chức tư vấn du lịch quốc tế EarthCheck đã giới thiệu một hệ thống tiêu chuẩn bảo vệ môi trường dùng cho các khách sạn. Mới đây, khách sạn Banyan Tree Samui trở thành nơi đầu tiên của Thái Lan nhận danh hiệu “Chứng chỉ Vàng” của tổ chức này.

Để thay thế cho đồ nhựa, người ta bắt đầu sử dụng những sản phẩm như chai thủy tinh, ống hút bằng giấy, tre, gỗ, và bàn chải làm từ sợi cây bắp. Họ bắt đầu sử dụng những loại túi sinh học tự phân hủy được, có thể chôn xuống đất.

Stewart Moore, CEO và là nhà sáng lập EarthCheck cho biết: “Đạt được chứng chỉ EarthCheck không phải là điều dễ dàng. Nó đòi hỏi nỗ lực từ tập thể, để đạt được kết quả mang tính bền vững qua nhiều năm. Thách thức đối với các tổ chức là phải duy trì được các hoạt động này và sẵn sàng để một bên thứ ba đo lường, đánh giá.”

Ngành dịch vụ du lịch, khách sạn ở ASEAN đang có cơ hội chuyển mình thành một ngành dịch vụ “không đồ nhựa” trước cả khi các chính sách của chính phủ buộc họ phải thay đổi. Với việc ngày càng có nhiều người dân ưu tiên lựa chọn những dịch vụ thân thiện môi trường, hạn chế rác thải nhựa cũng sẽ trở thành một chiến lược kinh doanh cần được doanh nghiệp quan tâm.

Nguồn: The ASEAN Post

Từ khóa: ô nhiễm môi trường, phát triển bền vững, ASEAN, phế liệu nhựa