Tạo sao ngành sản xuất tại Trung Quốc đang mất dần tính cạnh tranh

nhandante

Khi nhắc đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của Châu Á, Trung Quốc thường là hình ảnh đầu tiên mà chúng ta nghĩ đến – và điều này không có gì để tranh cãi. Trung Quốc vừa là nhà xuất khẩu và là nhà sản xuất lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, có nhiều nhân tố đang làm giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu Trung Quốc. Sự gia tăng tiền lương, chi phí vận tải, phí bảo trì, và những vấn đề bất tiện khác có thể khiến một số nhà nhập khẩu hàng Trung Quốc lớn nhất phải chuyển sang khu vực khác.

Làn sóng dịch chuyển xảy ra ngay cả khi chưa có cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc với Mỹ, một diễn biến mà gần như chắc chắn sẽ khiến mọi thứ trở nên tệ hơn trừ khi tình hình được giải quyết. Dĩ nhiên, các nước châu Á lân cận sẽ phần nào hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại nhờ vào sự dịch chuyển chuỗi cung ứng.

Các nước này có thể bao gồm các thành viên ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) như Thái Lan và Việt Nam. Những quốc gia lân cận với Mỹ như Mexico cũng trở nên hấp dẫn.

Đa phần những khu vực này đưa ra ưu đãi tốt hơn, ít thủ tục quan liêu hơn, nhiều tiện lợi hơn, và có vị trí địa lý gần hơn với Mỹ và Liên minh Châu Âu.

Mỹ và Châu Âu chiếm lần lượt 17% và 16% tổng giá trị xuất khẩu của Trung Quốc.

Ngành sản xuất tại Trung Quốc: Con cá lớn nhưng trong một cái ao còn lớn hơn

Cho đến hiện tại, Trung Quốc là nhà sản xuất và xuất khẩu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, họ vẫn chưa thống trị nền thương mại quốc tế. Thực tế, chỉ một sự chuyển dịch nhỏ sang các nước đối thủ cạnh tranh cũng gây trở ngại to lớn đến tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.

Bằng chứng là, tổng giá trị xuất khẩu 2,21 nghìn tỷ USD của Trung Quốc chỉ chiếm gần 12.5% tổng giá trị xuất khẩu toàn cầu (năm 2017). Tổng giá trị xuất khẩu toàn cầu trong năm đó là 17,78 nghìn tỷ USD.

Có nhiều lý do dẫn đến sự chuyển dịch hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc. Nhưng một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là sự gia tăng chi phí lao động lên mức cao hơn các trung tâm sản xuất khác.

Năm 2014, tiền lương lao động tại Trung Quốc đạt mức trung bình 6.734 USD/năm (khoảng 41.400 Nhân dân tệ) – và hiện tại chắc chắn còn cao hơn. Điều này khiến tiền lương lao động tại Đông Nam Á trở nên hấp dẫn hơn với doanh nghiệp, nếu so sánh với Trung Quốc.

Người lao động tại Philippines chỉ yêu cầu 4.581 USD/năm (28.200 Tệ). Trong khi mức trung bình tại nước láng giềng Việt Nam còn thấp hơn, chỉ có 2.602 USD/năm (16.000 Tệ).

Mới đây, Phòng Thương mại Mỹ tại Thương Hải đã hỏi các thành viên về thách thức lớn nhất của họ. 91% trả lời là “sự gia tăng chi phí”. Đây chính là thách thức hàng đầu của các công ty Mỹ tại Trung Quốc.

Để so sánh, một cuộc khảo sát tương tự tại các Phòng Thương mại Mỹ trong khu vực ASEAN cho thấy 74% doanh nghiệp Mỹ tại Philippines, 65% tại Campuchia, và 59% tại Việt Nam đang hài lòng về mức chi phí lao động thấp tại nơi mình kinh doanh.

Quyền Sở hữu Trí tuệ ở Trung Quốc còn hạn chế

Khó khăn trong việc thực thi luật sở hữu trí tuệ (IPR) lại là một vấn đề khác tại Trung Quốc. Đây có thể là trở ngại to lớn đối với mục tiêu vươn lên trong chuỗi giá trị và sản xuất ra những sản phẩm tiến bộ hơn, nhằm thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc.

Các công ty công nghệ chắc chắn sẽ tìm tới những quốc gia khác nếu họ sợ bằng sáng chế của mình và các quyền IPR bị xâm phạm mà không có hành động pháp lý nào để ngăn chặn.

Ngoài ra, các công ty đa quốc gia đang hoạt động tại Trung Quốc còn gặp nhiều khó khăn khác khi kinh doanh tại quốc gia này. Các vấn đề có thể phát sinh trong nhiều tình huống khác nhau.

Một số vấn đề thậm chí rất khó, nếu không nói là bất khả thi, để cải thiện đến mức có thể chấp nhận được. Ví dụ, trình độ tiếng Anh kém, hệ thống chính trị và pháp lý khác biệt, và khó khăn trong việc xin visas đang khiến Trung Quốc trở nên kém hấp dẫn.

Tóm lại, các yếu tố như chi phí sản xuất thấp, hệ thống luật sở hữu trí tuệ vững chắc, và điều kiện kinh doanh thuận lợi đều là những yếu tố quyết định tính cạnh tranh của một quốc gia. Và Trung Quốc đang thua thiệt về những mặt này.

Những địa điểm thay thế cho hoạt động sản xuất tại Trung Quốc

Đông Nam Á là điểm đến hiển nhiên nhất cho ngành sản xuất tại Trung Quốc. Nhưng Mexico, nằm ngay cạnh biên giới phía nam nước Mỹ, thậm chí có thể là mối đe dọa lớn hơn đối với hàng xuất khẩu Trung Quốc.

Điều này đặc biệt đúng khi xét đến những ưu thế về địa lý và văn hóa của Mexico so với Trung Quốc.

Có lẽ, chi phí là nhân tố quan trọng nhất giúp ngành sản xuất tại Mexico giành ưu thế. Tiền lương lao động sản xuất tại Trung Quốc đã vươn lên ngang bằng với Mexico từ năm 2012, và hiện tại thì cao hơn hẳn.

Chi phí bảo trì nhà máy và tiền điện tại Mexico cũng rẻ hơn. Bởi vì giá thành khí tự nhiên tại Mexico có liên hệ mật thiết với Mỹ, nên nó luôn được duy trì ở mức thấp trong nhiều thập kỷ gần đây.

Các nhà máy tại Trung Quốc thường phải trả phí tiêu thụ khí tự nhiên ở mức giá cao hơn 50% - và chi trả tiền điện cũng cao hơn tương tự. Dĩ nhiên, điều này cũng khiến hoạt động xuất khẩu toàn cầu tốn kém hơn.

Mexico cũng có hiệp định tự do thương mại với 44 quốc gia, nhiều nhất trên thế giới, trong đó có Châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Kinh doanh tại Mexico cũng được ưu đãi về thuế, và đồng Peso của nước này cũng ổn định hơn so với đồng Tệ của Trung Quốc.

Doanh nghiệp sẽ sớm nhận ra những lợi thế cạnh tranh mà các nước xuất khẩu hàng đầu bên ngoài Trung Quốc đang tạo ra. Đó là nếu như không phải họ đã bắt đầu theo chân Samsung và Nike để đầu quân sang Việt Nam và các nước khác.

Các thị trường mới nổi tại Đông Nam Á và Mỹ La-tin có thể không đạt đến mức độ sôi động như thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, họ vẫn xứng đáng là lựa chọn tốt hơn trong dài hạn.

Nguồn: Invest Asian

Từ khóa: ASEAN, Chiến tranh thương mại, chuỗi cung ứng, quyền sở hữu trí tuệ, ưu đãi kinh doanh, kinh doanh tại Mexico