ASEAN là bên hưởng lợi nhiều nhất từ cuộc chiến thương mại

asean-15573924861581919586700

Hồi chuông cảnh báo đã gióng lên trên toàn cầu khi cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung chưa thể kết thúc, và trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cảnh báo rằng một cuộc chiến thương mại toàn diện sẽ làm nền kinh tế toàn cầu suy yếu, đó không hẳn là tin tức tiêu cực dành cho cho ASEAN.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN, nhưng Mỹ cũng là đối tác kinh tế và chiến lược quan trọng của khối, bên cạnh đó tăng trưởng và sức mạnh tiêu dùng của Mỹ là động lực chính thúc đẩy thương mại toàn cầu.

Khi Mỹ tăng thuế với Trung Quốc, hàng hóa được sản xuất ở Đông Nam Á giờ đây hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng Mỹ. Theo thăm dò ý kiến của hơn 800 nhà lãnh đạo doanh nghiệp tại Hội nghị Thượng đỉnh Điều phối ASEAN của Refinitiv tổ chức ở Singapore tuần trước, kết quả cho thấy căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ảnh hưởng lớn nhất đến các doanh nghiệp ASEAN trong hai năm tới.

Hiệp định thương mại tự do (FTA) ASEAN - Trung Quốc, và sự mở rộng Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) nhằm tăng cường hội nhập kinh tế giữa Trung Quốc với khu vực, chắc chắn sẽ đẩy mạnh thương mại song phương và năng lực kết nối, giữa tâm bão của cuộc chiến thương mại – đặc biệt là với một số quốc gia Đông Nam Á đang cung ứng nguyên liệu thô, phục vụ hoạt động tái xuất khẩu của Trung Quốc cho phần còn lại của thế giới.

Bối cảnh cuộc chiến

Cuộc chiến thương mại nổ ra vào tháng 1 năm ngoái, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Trung Quốc thực hiện các hoạt động thương mại không công bằng - như phá giá tiền tệ, trợ cấp cho các công ty thuộc sở hữu nhà nước và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ - để thúc đẩy Trung Quốc nhập khẩu hàng hóa Mỹ nhiều hơn và giảm thâm hụt thương mại của Mỹ, vốn đã đạt ngưỡng 419 tỷ USD vào năm 2018.

Từ đó đến nay, hai nước đã áp thuế lên hàng hóa của nhau với trị giá tổng cộng 360 tỷ USD, trong đó, Mỹ áp thuế lên 250 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc, và Trung Quốc áp thuế lên 110 tỉ USD hàng hóa Mỹ.

Những con số này đã leo thang trở lại vào hôm thứ sáu tuần trước, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức tăng thuế từ 10% đến 25% lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc – tạo ra làn sóng bán tháo trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Sau khi cuộc hội đàm với nhà đàm phán thương mại hàng đầu Trung Quốc là Phó Thủ tướng Lưu Hạc kết thúc tại Washington vào thứ sáu tuần trước mà không đạt được thỏa thuận nào, ông Trump sau đó đã áp thuế 25% lên thêm 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, chủ yếu là tất cả hàng hóa nhập khẩu còn lại chưa bị đánh thuế.

Trung Quốc cho biết họ sẽ thực hiện “các biện pháp đối phó cần thiết”.

ASEAN có thể hưởng lợi như thế nào?

“Việt Nam chắc chắn sẽ hưởng lợi nhiều nhất trong ngắn hạn … và mức lợi ích thu được có thể đạt từ 0,19% đến 1,5% GDP,” ông Ramesh Subramanium, Tổng Giám đốc (khu vực Đông Nam Á) của Ngân hàng Phát triển Châu Á phát biểu trong một hội thảo tổ chức bởi Refinitiv. “Đối với Indonesia, chúng tôi nhận thấy một số lĩnh vực có tiềm năng nhất định dự kiến sẽ đóng góp đáng kể cho GDP đất nước,” ông nói thêm.

Nền kinh tế Việt Nam đã bùng nổ ngay cả trước cuộc chiến thương mại, và chủ yếu bởi lĩnh vực sản xuất thâm dụng lao động, nền kinh tế nước này tăng trưởng 7% trong năm 2018 – mức tăng nhanh nhất trong hơn một thập kỷ qua. Phát biểu với truyền thông Trung Quốc, Adam McCarty, nhà kinh tế trưởng của Mekong Economics có trụ sở tại Hà Nội dự báo rằng, Việt Nam ngày càng là điểm đến phổ biến đối với giới đầu tư đang chạy trốn chi phí lao động tăng cao ở Trung Quốc và mối đe dọa từ thuế quan. Dữ liệu của chính phủ Việt Nam vào tháng tư cho thấy, các khoản đầu tư mới đăng ký vào Việt Nam đã tăng 81% và vốn tài trợ cho các dự án hạ tầng mới đã tăng thêm 215%.

Và trong khi Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Indonesia Darmin Nasestion bày tỏ lo ngại về việc xuất khẩu của nước này sang Trung Quốc và Mỹ - hai thị trường xuất khẩu hàng đầu của họ - hiện đang bị đang bị đình trệ bởi cuộc chiến thương mại, Phó Tổng Thống Jusuf Kalla khẳng định Indonesia có thể hưởng lợi từ việc dịch chuyển chuỗi sản xuất toàn cầu bởi sự bất ổn ngày càng tăng. Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Indonesia Airlangga Hartarto cho biết, một số công ty sản xuất dệt may và da giày đã tìm hiểu các lựa chọn dịch chuyển từ Trung Quốc sang Indonesia - nền kinh tế lớn nhất ASEAN.

Malaysia cũng có thể được hưởng lợi, và một bài nghiên cứu gần đây có tiêu đề 'Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Thương mại và đầu tư tiềm năng đổ vào Malaysia', bởi Tham Siew Yean thuộc Viện ISEAS-Yusof Ishak của Singapore và Andrew Kam Jia Yi và Tee Beng Ann đến từ Đại học Quốc gia Malaysia (Đại học Kebangsaan Malaysia) hồi đầu tháng này đã lưu ý rằng, thuế quan áp đặt lên Trung Quốc làm tăng khả năng chuyển hướng thương mại và đầu tư sang Malaysia - với “kịch bản tồi tệ nhất” là chiến tranh thương mại khiến tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Malaysia tăng 1,8%.

Mặc dù ASEAN nhìn chung có thể hưởng lợi từ căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, xuất phát từ vị trí địa lý, chuỗi cung ứng mạnh, mạng lưới phân phối toàn cầu, lực lượng lao động lớn với chi phí lao động thấp và quan hệ tốt đẹp với cả hai siêu cường, các nước thành viên không thể cạnh tranh lẫn nhau và cần bổ sung cho nhau nếu các nước muốn tận dụng triệt để cơ hội này.

Nguồn: The Asean Post

Từ khóa: ASEAN, bên hưởng lợi, cuộc chiến thương mại