Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trung Quốc rõ ràng không hài lòng với việc Tổng thống Donald Trump làm cuộc chiến thương mại leo thang – và cách mà họ vừa trả đũa có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu, và làm tổn thương sâu sắc mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thứ 6 tuần trước, Trump tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, sau khi Washington và Bắc Kinh thất bại trong việc tìm kiếm một thỏa thuận thương mại như mong đợi, mặc dù đã đàm phán căng thẳng trong thời gian dài.

Trung Quốc tuyên bố sẽ đáp trả, và đã chính thức làm điều này vào hôm thứ Hai, tuyên bố rằng họ sẽ tăng thuế đối với 60 tỷ USD hàng hóa Mỹ. Theo Bộ Tài chính Trung Quốc, khoảng 5.000 mặt hàng hiện sẽ bị tăng thuế lên 25%; mức thuế này sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6.

Trong một tuyên bố vào hôm thứ Hai, Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết: “Chính sách tăng thuế của Trung Quốc là để đáp trả chủ nghĩa đơn phương và bảo hộ thương mại của Mỹ. Trung Quốc hi vọng Mỹ sẽ quay lại đúng hướng trong cuộc đàm phán thương mại song phương, cùng làm việc với Trung Quốc để tìm ra tiếng nói chung, và đạt được một hiệp định đôi bên cùng thằng và cùng có lợi, trên cở sở tôn trọng lẫn nhau.”

Và có những dấu hiệu cho thấy mọi chuyện thậm chí sẽ còn sớm trở nên tệ hơn: Chính quyền Trump đang cân nhắc tăng thuế đối với tất cả các mặt hàng nhập khẩu còn lại từ Trung Quốc – lượng hàng hóa trị giá khoảng 300 tỷ USD.

Những động thái mới đây làm lộ rõ ra hai điều. Thứ nhất, hai nước không hề tiến gần đến việc ký kết một hiệp ước để Trung Quốc điều chỉnh lại luật lệ thương mại của mình và đổi lấy sự giảm thuế từ Mỹ. Thứ hai, có thể sẽ không còn một chút tự do thương mại nào trong mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh – khiến nền kinh tế toàn cầu chao đảo, và giá cả tăng cao đối với người tiêu dùng và nhà nhập khẩu tại Mỹ.

Đây không chỉ là nhận định của nhiều chuyên gia, mà còn là ý kiến đánh giá từ một số người đang làm việc bên trong chính quyền Trump. Chia sẻ với kênh Fox News vào hôm Chủ nhật, Larry Kudlow, một trong những cố vấn kinh tế hàng đầu của Trump, nhận định: “Cả hai bên sẽ phải trả giá cho những điều này”.

Vì sao Trump muốn cuộc chiến thương mại leo thang

Mục tiêu chiến lược dài hạn của chính quyền Trump là cứng rắn với nền kinh tế Trung Quốc vì lợi ích của nước Mỹ. Bằng cách không ngừng tăng thuế lên hàng Trung Quốc, ông hi vọng rằng số lượng người Mỹ mua hàng Trung Quốc sẽ giảm, và các công ty nước ngoài sẽ rời khỏi thị trường Trung Quốc và mở chi nhánh ở những nước khác.

Trong nhiều tháng trước, mục tiêu này chỉ từng mang tính hàm ý, nhưng chính quyền vừa biến nó thành một mục tiêu cực kỳ rõ ràng.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh Sunday Fox News, ông Kudlow nhấn mạnh mục tiêu của chính sách thuế quan vừa mới được ban hành: “Trung Quốc sẽ hứng chịu sự sụt giảm GDP cùng nhiều tác động khác, do mất đi thị trường xuất khẩu.”

Và chính Trump cũng đã tuyên bố trên mạng xã hội rằng chính sách thuế quan sẽ thúc đẩy các tập đoàn tìm kiếm một địa điểm kinh doanh mới. Vị Tổng thống tuyên bố vào hôm sáng thứ hai: “Nhiều công ty bị ảnh hưởng bởi thuế quan sẽ rời khỏi Trung Quốc để đến Việt Nam và những quốc gia tương tự khác tại Châu Á”.

Có một sự đồng thuận chung giữa hai đảng của Mỹ rằng Trung Quốc đã lợi dụng nền kinh tế Mỹ trong nhiều năm, chủ yếu thông qua việc đánh cắp tài sản trí tuệ và làm mất đi hàng triệu việc làm tại Mỹ. Điều này dẫn đến lời kêu gọi chính quyền Mỹ phải ngăn chặn những hoạt động thương mại không công bằng của Trung Quốc và đảm bảo duy trì khả năng cạnh tranh của Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định, chỉ vì mục tiêu đó mà cố gắng hủy diệt toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc thì hơi bị cực đoan.

Cách tiếp cận cứng rằng của chính quyền Trump có thể còn bị chị phối bởi những quan điểm sai lầm của ông về cách mà thuế quan vận hành. Trump cho rằng thuế quan sẽ khiến Trung Quốc phải trả thêm tiền cho Bộ Ngân khố Hoa Kỳ - và điều này là không đúng. Khi một mức thuế được áp lên hàng hóa Trung Quốc, chỉ có những công ty nhập khẩu hàng hóa đó, hoặc người tiêu dùng mua chúng phải trả tiền nhiều hơn – chứ không phải là Trung Quốc. Nói cách khác, những mức thuế quan này chẳng khác gì thuế suất áp lên người Mỹ.

Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, Trump vẫn tiếp tục mạnh dạn tuyên bố rằng thuế quan là “mức thuế mà Trung Quốc phải trả cho Mỹ” và chúng mang lại “hàng tỷ đô la” cho Bộ Ngân khố Hoa Kỳ.

Và nhiều chuyên gia lo ngại chiến lược và quan điểm cá nhân lệch lạc của ông về thuế quan cuối cùng sẽ gây tổn thất nghiêm trọng lên nền kinh tế toàn cầu. Chad Bown, chuyên gia thương mại thuộc Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế tại Washington, phát biểu vào tuần trước: “Trump đang áp dụng những quan niệm sai lầm nguy hiểm của mình một thời khắc quan trọng trong cuộc đối đầu của ông với Trung Quốc. Và các doanh nghiệp Mỹ và người tiêu dùng Mỹ sẽ phải trả giá vì điều này.”

Những phản ứng tiêu cực ban đầu đối với tình hình căng thẳng thương mại

Thế giới đã bắt đầu hoảng loạn rõ rệt sau những biến động mới nhất từ cuộc chiến Mỹ-Trung, các thị trường chứng khoán trên toàn cầu đều suy sụp. Đây là một vài thống kê:

- Chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm 0,7%.

- Chỉ số chứng khoán của thị trường Châu Âu giảm hơn 1%.

- Chỉ số Dow Jones - thước đo tình trạng của thị trường chứng khoán Mỹ - giảm gần 700 điểm.

Dĩ nhiên là các thị trường này vẫn có thể phục hồi trở lại theo thời gian, nhưng các số liệu ban đầu rõ ràng là một dấu hiệu cho thấy sự lo ngại ngày càng tăng trên toàn cầu rằng cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung sẽ gây tổn thương nền kinh tế thế giới. Một báo cáo trong tháng 4 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), một tổ chức quốc tế giúp duy trì ổn định nền kinh tế toàn cầu, đã nhấn mạnh lại vấn đề này. Báo cáo cho rằng cuộc chiến sẽ dẫn đến tình trạng mất việc làm ở cả hai quốc gia.

Điều này cũng có nghĩa trừ khi cuộc chiến thương mại sớm kết thúc – và đây là một viễn cảnh khó có thể xảy ra – nền kinh tế thế giới sẽ trở thành nạn nhân của những chính sách sai trái từ phía Trung Quốc và những quan điểm lệch lạc của Trump.

Nguồn: Vox

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, hội nhập kinh tế, cuộc chiến thuế quan, chủ nghĩa bảo hộ