Rào cản thương mại cản trở tiến trình hội nhập của Asean

raocanthuongmai

Quá trình hội nhập của Asean sẽ “chẳng đi đến đâu” nếu các quy định thương mại giữa các nước Asean không được cải cách.

“Ngoài chuyện cắt giảm thuế quan giữa các nước, Asean làm được rất ít việc”, bà Deunden Nikomborirak, Giám đốc nghiên cứu về quản trị kinh tế tại Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan (TDRI) cho biết.

Bà Deunden đã phát biểu tại hội thảo với chủ đề “Đối thoại thường niên Chevening 2019: Thúc đẩy Mạnh mẽ Quan hệ Đối tác Kinh tế nhằm hướng tới một Cộng đồng Asean Linh hoạt và Hữu nghị,” được tổ chức vào hôm 28 tháng 2.

“Để gia nhập vào một thực thể kinh tế duy nhất, các nước Asean phải đặt lợi ích của khu vực lên trên quốc gia của họ”, bà phát biểu tại diễn đàn.

Bà bày tỏ nghi ngờ về việc hiện thực hóa tầm nhìn như trên, vì dường như các nước Asean chưa sẵn lòng tự do hóa thị trường của họ.

“Chúng ta thấy rằng các nước Asean đang theo đuổi lợi ích của riêng họ. Cụ thể, thay vì hợp tác để thu hút đầu tư nước ngoài, các nước lại cạnh tranh nhau nhằm kéo nhà đầu tư nước ngoài về nước họ,” bà Deunden nói, chỉ ra rằng ủy ban đầu tư của từng nước cạnh tranh chỉ nhằm đưa ra mức thuế ưu đãi hơn cho giới đầu tư nước ngoài.

Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BoI) vào tháng 11 năm ngoái đã đưa ra gói chính sách, theo đó giới đầu tư sẽ được miễn thuế tới 8 năm nếu họ đầu tư phát triển các thành phố thông minh theo sáng kiến 4.0 của Thái Lan, ví dụ như cải thiện cơ sở hạ tầng, tạo ra “môi trường thông minh” hoặc phát triển công nghệ thông minh.

"Và sau cùng, người hưởng lợi từ việc đầu tư vào khu vực Asean, không phải các nước Asean, mà chính là giới đầu tư”, bà Deunden nói.

Lĩnh vực thương mại Asean bị hạn chế nhiều nhất là thương mại dịch vụ và di chuyển thể nhân, bà Deunden cho biết, và chỉ ra rằng dường như các nước Asean thiếu thiện chí để giải quyết vấn đề này.

“Thái Lan đã đàm phán 10 'gói' tự do hóa dịch vụ với các nước Asean và một trong những lĩnh vực tự do hóa dịch vụ mà Thái Lan cam kết là: vận chuyển hàng hóa và dịch vụ bởi con người hoặc động vật", bà nói. “Thái Lan đang tự do hóa thương mại theo phương cách lạc hậu trong bối cảnh hiện nay”.

Nhưng Thái Lan không là trường hợp duy nhất. Deunden cho biết các quốc gia Asean khác cũng không thực hiện tự do hóa thị trường theo cách nghiêm túc nhất có thể.

Khi đề cập đến vấn đề di chuyển thể nhân, một lần nữa, Asean còn cách quá trình hội nhập này rất xa, Deunden cho biết.

“Thái Lan có rất nhiều thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRA) với các nước Asean nhằm cho phép lao động lành nghề - như kiến trúc sư, kỹ sư hoặc bác sĩ - làm việc ở các quốc gia Asean khác nhau. Tuy nhiên, điều này không đảm bảo rằng các cá nhân trong những ngành nghề này có thể di chuyển tự do trong khu vực Asean”, bà nói. Điều này là bởi MRA tuân theo luật pháp và quy định của từng quốc gia Asean, và Thái Lan đặt ra yêu cầu rằng những cá nhân này phải vượt qua bài kiểm tra bằng tiếng Thái.

Đây chỉ là một ví dụ cho thấy dòng chảy nhân lực bị hạn chế như thế nào trên khắp khu vực do các nước Asean miễn cưỡng mở cửa thị trường lao động, bà nói.

Hơn nữa, ngay cả trong lĩnh vực thương mại hàng hóa, khu vực Asean phải đối mặt với nhiều thách thức khác nhau.

Trong năm 2018, 22,69% thương mại Thái Lan đến từ khu vực Asean, trị giá khoảng 3,67 nghìn tỷ baht, theo số liệu từ Bộ Thương mại nước này.

Mặc dù là đối tác thương mại lớn nhất của Thái Lan, song tỉ trọng của Asean trong thương mại của Thái Lan vẫn còn khiêm tốn so với tỷ trọng thương mại với các khối thương mại khác, ví dụ như Liên minh châu Âu. “Trên thực tế, thương mại nội khối Asean nhỏ hơn nhiều so với con số 22%. Bởi vì 22% là bao gồm giá trị thương mại từ doanh nghiệp đến doanh nghiệp. Nếu chúng ta chỉ tính đến giá trị thương mại từ doanh nghiệp đến người tiêu dùng, tỷ trọng thương mại của Asean trong tổng thương mại của Thái Lan sẽ nhỏ hơn rất nhiều”, theo ông Santitarn Sathirathai, trưởng nhóm nghiên cứu kinh tế thuộc Tập đoàn Sea Limited (Singapore).

“Vì vậy, bên ngoài trông có vẻ như khu vực Asean đang hội nhập kinh tế rất mạnh mẽ, nhưng thực chất, phần lớn hoạt động hội nhập nội khối chỉ đơn thuần là thương mại chuỗi cung ứng, như phụ tùng ô tô và phụ tùng điện tử được vận chuyển qua biên giới Asean, giữa các công ty nước ngoài được thành lập trong khu vực”, ông Santitarn nói. Ông còn cho biết hàng rào phi thuế quan và quy định hải quan đã khiến cho thương mại nội khối Asean trong lĩnh vực hàng hóa tiêu dùng vẫn còn rất nhỏ.

“Thái Lan nên xem việc cắt giảm hàng rào phi thuế quan ở khu vực Asean là ưu tiên kinh tế quan trọng vì nước này sẽ giữ chức chủ tịch Asean trong năm nay”, ông Prinn Panitchpakdi, giám đốc điều hành của CLSA Securities Limited (Thái Lan), đồng tình với quan điểm trên.

Bà Deunden cho biết thêm: “Nghiên cứu của TDRI cho thấy lý do tại sao thương mại nội khối Asean vẫn còn thấp là vì Hiệp định thương mại tự do Asean (Afta) là thỏa thuận duy nhất yêu cầu các sản phẩm nước ngoài phải chứng minh quy tắc xuất xứ trước khi được nhập khẩu vào một quốc gia. Trong khi với các hiệp định thương mại tự do khác, hàng hóa được nhập khẩu trước, sau đó mới xác minh nguồn gốc xuất xứ”.

Bà giải thích rằng điều này tạo ra sự bất mãn lớn đối với các nhà xuất khẩu và khiến hàng hóa di chuyển qua biên giới các nước Asean bị chậm trễ, do đó cản trở thương mại nội khối Asean.

Nguồn: The Nation

Từ khóa: rào cản thương mại, cản trở, tiến trình hội nhập, Asean