Trung Quốc đề xuất một thỏa hiệp thương mại với chính quyền Trump

TrungQuocMy26032018

Vào hôm 9/3, một quan chức thương mại cấp cao của Trung Quốc đã kêu gọi sự thỏa hiệp giữa Mỹ và Trung Quốc để giúp cả hai dễ đạt được một thỏa thuận thương mại trong mùa xuân này. Tuy nhiên, vội vã thỏa hiệp cũng có thể dẫn đến một thỏa thuận mong manh, dễ bị tan vỡ nếu xích mích xuất hiện trở lại.

Trong năm qua, vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất trong các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước là yêu cầu từ chính quyền Trump về một điều khoản mà Mỹ gọi là “điều khoản thi hành”, cho phép Mỹ giám sát hành vi của Trung Quốc và đưa ra những lệnh trừng phạt nếu Trung Quốc vi phạm thỏa thuận.

Chính quyền Trump đã gây sức ép buộc Trung Quốc phải chấp nhận một thỏa thuận mà qua đó Mỹ có thể đơn phương áp thuế nếu nước này cho rằng Trung Quốc đã không thực hiện các thay đổi về mặt cấu trúc đối với nền kinh tế. Trong tháng trước, chính quyền Trump thậm chí còn yêu cầu một cơ chế thực thi mạnh mẽ hơn, trao cho Mỹ quyền tái áp thuế đối với bất cứ mặt hàng nào mà Trung Quốc xuất khẩu mạnh trở lại vào Mỹ.

Đổi lại, chính quyền Trump sẽ thu hồi lại một phần lệnh áp thuế trị giá 250 tỷ USD lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc mà Mỹ đã áp dụng từ năm ngoái - lệnh trừng phạt đã làm căng thẳng thêm mối quan hệ giữa hai chính phủ, làm rung chuyển thị trường tài chính và khiến tương lai của nhiều công ty đang hoạt động ở cả hai nước này đứng trước bờ vực nguy hiểm.

Các quan chức Trung Quốc đã phản đối mạnh mẽ ý tưởng về điều khoản thi hành. Họ lo lắng rằng chính quyền Trump, hoặc một chính quyền khác trong tương lai, có thể viện dẫn điều khoản thi hành này để khai hỏa cho các cuộc chiến thương mại khác.

Tuy nhiên, vào sáng thứ 7 (9/3), ông Wang Shouwen, Thứ trưởng bộ thương mại Trung Quốc về đàm phán thương mại quốc tế đã đưa ra một thỏa hiệp khả thi tại một cuộc họp báo ở Bắc Kinh. Ông nói rằng Trung Quốc sẽ chỉ tuân theo thỏa thuận nào cho phép mỗi bên quyền bình đẳng thực hiện các hành động thương mại chống lại bên còn lại khi bên đó vi phạm thỏa thuận đã ký kết.

Ông Wang cho rằng: “Bất cứ cơ chế thực thi nào cũng phải công bằng cho cả hai phía”. Ông đã phát biểu tại cuộc họp báo thường niên của các quan chức hàng đầu Bộ thương mại Trung Quốc, kết hợp với phiên họp 11 ngày của cơ quan lập pháp Trung Quốc, và Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc.

Ông Wang không đề cập đến khía cạnh khác trong vấn đề thực thi vốn đã gây chia rẽ sâu sắc quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khi chính quyền Trump muốn có quyền áp thuế đơn phương, Bộ thương mại Trung Quốc lại đề xuất biện pháp tham vấn song phương nếu bất kỳ bên nào có phàn nàn.

Trong phiên điều trần trước Quốc hội ngày 27/2, ông Robert Lighthizer, đàm phán viên thương mại cao cấp của ông Trump, đã phác thảo một phương án khả thi nhằm thực hiện thỏa thuận, theo đó hai bên sẽ tổ chức một loạt các cuộc họp thường xuyên ở nhiều cấp, và nếu Trung Quốc vi phạm thỏa thuận, thuế quan Mỹ vẫn sẽ quay trở lại.

Chi tiết của đề xuất không được tiết lộ đầy đủ. Nhưng theo những gì mà ông Lighthizer mô tả, một số doanh nghiệp Mỹ nghi ngại, thỏa thuận sẽ chỉ cho phép họ khiếu nại thông qua chính phủ. Các doanh nghiệp cho rằng cách làm như trên sẽ rất mất thời gian và suy cho cùng không đủ mạnh để giải quyết nhiều vấn đề mà hàng ngàn công ty Mỹ đang hoạt động tại Trung Quốc phải đối mặt.

Các thỏa thuận thương mại khác mà Mỹ đã ký trước đây cho phép các cơ chế khiếu nại khác, ví dụ như thông qua một tòa án đặc biệt cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, chính quyền Trump lại nghi ngờ về các biện pháp giải quyết tranh chấp này, vì cho rằng các biện pháp trên có thể xâm phạm chủ quyền Mỹ.

Các doanh nghiệp Mỹ cũng tranh cãi rằng việc cho phép trừng phạt bằng cách áp lại thuế khi xảy ra vi phạm sẽ tạo ra bất ổn kéo dài. Các công ty hiện đang cân nhắc liệu có nên tiếp tục đầu tư vào Trung Quốc, hay có nên dịch chuyển hoạt động ra nước ngoài, nếu như khả năng bị áp thuế vẫn tồn tại.

Chỉ cần mối đe dọa về thuế quan vẫn còn, đàm phán giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ tiếp tục rơi vào bế tắc.

Bà Erin Ennis, phó chủ tịch cấp cao của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ- Trung Quốc phát biểu: “Chúng tôi có thể dễ dàng nhận thấy sắp sửa bước vào một giai đoạn bất ổn tiếp theo.”

Ông Wang không trả lời một câu hỏi về việc liệu ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có thể gặp mặt tại Florida vào tháng này để quyết định số phận của thỏa thuận thương mại hay không. Cuộc họp thượng đỉnh đang bị đặt dấu chấm hỏi, do những bất đồng chưa được giải quyết liên quan đến cơ chế thực thi, và do yêu cầu của Mỹ đối với vấn đề trợ cấp sản xuất công nghệ cao của Trung Quốc vượt quá giới hạn mà nước này có thể chấp nhận.

Nếu hai bên đồng ý một điều khoản thực thi để ngăn chặn Trung Quốc gia tăng nhập khẩu, điều này có thể có lợi hơn cho Mỹ.

Ông Brad Setser, một chuyên gia kinh tế ngân quỹ trong chính quyền Obama và hiện làm việc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại tại New York, đã phát hiện sự trì trệ trong xuất khẩu các mặt hàng chế tạo của Mỹ qua một số năm, một dấu hiệu có thể làm giảm năng lực cạnh tranh của Mỹ. Ngược lại, hàng xuất khẩu Trung Quốc đến các nước trên thế giới thì ngày càng tăng mạnh.

Trung Quốc muốn Mỹ xóa bỏ tất cả mức thuế mà chính quyền Trump đã bổ sung vào năm ngoái. Điều đó sẽ khiến Trung Quốc có mức thuế trung bình là 7.5% đối với hàng nhập khẩu từ khắp nơi trên thế giới, so với mức 5% từ Liên minh châu Âu và 3% từ Mỹ.

Trung Quốc cho rằng nước này vẫn là một nước đang phát triển và do vậy không phải thực hiện các quy tắc thương mại từ phương Tây. Bộ trưởng Thương mại Zhong Shan đã phát biểu trong cuộc họp báo hôm thứ Bảy rằng bất kỳ sự cải tổ nào của WTO mà chính quyền Trump đang tìm kiếm cũng nên tôn trọng các nhu cầu khác nhau từ các nước đang phát triển.

Ông Trump đã hứa hẹn sẽ dành được một thỏa thuận đầy tham vọng để điều chỉnh mức thâm hụt thương mại chỉ có tăng không có giảm của Mỹ với Trung Quốc, vào thời điểm mà Bắc Kinh đặt ra một thách thức địa chính trị ngày càng lớn đối với Hoa Kỳ. Trung Quốc đã xây dựng lực lượng hải quân lớn nhất thế giới và một căn cứ không quân trên các đảo nhân tạo ở Biển Đông, và nước này đang cố gắng thúc đẩy một mô hình kết hợp giữa chủ nghĩa độc đoán đơn Đảng và tăng trưởng kinh tế do nhà nước chỉ huy để thay thế cho mô hình kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội dân chủ và thị trường tự do.

Tuy nhiên, tổng thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ, và đặc biệt thâm hụt với Trung Quốc đã tăng cao trong năm ngoái. Các nghị sĩ Đảng Dân chủ đã chỉ trích ông Trump về vấn đề thương mại trong thời gian gần đây, cáo buộc Tổng thống quá dễ dãi chấp nhận một thỏa thuận yếu kém chỉ để có một thỏa thuận.

Vào thứ 6 này, ông Trump và các cố vấn vẫn tiếp tục gặp khó khăn, thậm chí khi tổng thống dự đoán thị trường cổ phiếu sẽ một bước nhảy vọt nếu một thỏa thuận thương mại được thông qua. Ông nói thêm: “Nếu đây không phải là một thỏa thuận lớn, chúng tôi sẽ không thực hiện.”

Ông Wang cho biết đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán thương mại tháng trước tại Washington - và ít nhất cũng có một khoảnh khắc hòa hợp giữa các bên. Phó Thủ tướng Lưu Hạc của Trung Quốc đã gọi một chiếc bánh hamburger, trong khi ông Lighthizer dùng một món ăn Trung Hoa, gà với sốt cà tím. Ông Wang cho biết hai nhà lãnh đạo đã từ chối dùng trà và cà phê.

Ông nói thêm: “Cả hai đều uống nước lọc, họ muốn tạo điểm chung cho cuộc nói chuyện.”

Nguồn: The New York Times

Từ khóa: chiến tranh Mỹ- Trung, đàm phán, thỏa thuận, giảm thuế quan