Chiến tranh thương mại vẫn chưa kết thúc

chientranhthuongmai

Vào đầu tháng 3, hai nền kinh tế lớn nhất toàn cầu đang trong giai đoạn cuối hoàn tất một bản thỏa thuận thương mại mà người ký sẽ là Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuy nhiên, kể cả khi một hiệp định như vậy ra đời, điều này cũng không đồng nghĩa chiến tranh thương mại sẽ kết thúc.

Còn nhiều việc cần làm trên cơ sở nội dung bản thỏa thuận giữa hai nước (nếu Trung Quốc và Hoa Kỳ thống nhất được) để đảm bảo Bắc Kinh tuân thủ đầy thủ những điều họ đã cam kết – theo lời Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer trước Quốc hội Mỹ vào tuần trước. Một ngày sau, Tổng thống Trump cảnh báo có thể chấm dứt đàm phán với Bắc Kinh tương tự như cách mà ông đã làm với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại Hội nghị thượng đỉnh song phương về vấn đề phi hạt nhân hóa tổ chức vào giữa cuối tháng 2 tại Hà Nội.

Một dấu hiện giảm nhiệt đã xuất hiện vào hôm thứ Ba tuần vừa rồi khi Hoa Kỳ xác nhận sẽ không tiếp tục tăng thuế đối với hàng xuất khẩu Trung Quốc cho đến khi “có thông báo mới”. Mức thuế quan hiện tại đánh vào sản phẩm nhập khẩu từ nền kinh tế lớn nhất châu Á vẫn dừng ở mức 10% thay vì tăng lên 25% như dự kiến vào đầu tháng 3-tuyên bố từ Văn phòng đại diện thương mại Mỹ cho biết.

Đình chiến thuế quan?

Trung Quốc muốn chính quyền Tổng thống Trump dỡ bỏ mức thuế mà Washington đã áp lên 200 tỷ đô la giá hàng hóa nhập khẩu từ nước này; tuy vậy, không rõ là liệu người đứng đầu Nhà Trắng có chấp thuận yêu cầu đã nêu không (Trung Quốc muốn Hoa Kỳ dỡ bỏ 50 tỷ đô la trong số 200 tỷ đô la hàng hóa của mình đã bị đánh thuế ngay sau khi thỏa thuận giữa hai bên có hiệu lực).

Đang có những luồng ý kiến trái chiều trong Nhà Trắng về cách thức tiến hành dỡ bỏ thuế nhập khẩu sau thời điểm thỏa thuận thương mại giữa hai bên có hiệu lực thực thi vì giữ nguyên thuế đánh lên một số mặt hàng sẽ đem lại cho Hoa Kỳ những lợi thế nhất định trong tương lai.

Ông Lighthizer cho biết một số cố vấn của chính phủ cho rằng thuế quan đã áp dụng chỉ nên được dỡ bỏ hoàn toàn một khi Trung Quốc tuân thủ đầy đủ những gì họ cam kết; quá trình này, do đó, có thể kéo dài hàng tháng, hoặc nhiều năm. Ngay cả khi hầu hết thuế được dỡ bỏ theo thỏa thuận song phương, việc đánh thuế vẫn có thể được tiếp tục như một phần của cơ chế thực thi nếu Trung Quốc vi phạm bất kỳ nội dung nào họ đã chấp thuận tuân theo.

Cho đến thời điểm này, chủ nhân Nhà Trắng vẫn kiên trì lùi việc tiếp tục áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc nhằm giúp hai phía có thêm thêm thời gian để đi đến thỏa thuận cuối cùng.

Vấn đề thực thi

Ông Lighthizer phát biểu rằng hai quốc gia dự định thiết lập một hệ thống cho phép tham vấn thường xuyên ở mọi cấp độ giữa chính phủ Mỹ và Trung Quốc nhằm giải quyết những bất đồng. Theo đó, nếu cơ chế thảo luận vừa nêu không mang lại kết quả, phía Mỹ sẽ có quyền đáp trả “tương ứng” và “chủ động”-hàm ý đến hành động áp thuế.

Về hình thức, cơ chế đối thoại nêu trên tương tự như phương thức trước đây mà hai nền kinh tế lớn nhất thế giới từng áp dụng để giải quyết những vấn đề thương mại – chính quyền Trump cũng đã từng chỉ trích các cuộc thảo luận là không hiệu quả khi thất bại trong việc buộc Trung Quốc thay đổi chính sách ngoại thương đang áp dụng và tuyên bố sẽ từ bỏ phương án tiếp cận này. Giới chính trị bảo thủ cũng chỉ trích cơ chế tham vấn nêu trên; do vậy, hiệp định đạt được (nếu có) giữa hai nước rất khó để có thể thuyết phục các dân biểu và cử tri rằng nội các Tổng thống Trump đã có những bước tiến vượt trội nhằm giải quyết các tranh cãi trong giao thương với Trung Quốc so với các chính quyền tiền nhiệm.

Đội ngũ đàm phán của Hoa Kỳ đang yêu cầu Trung Quốc từ bỏ quyền trả đũa thương mại nếu Mỹ tiến hành các biện pháp đơn phương. Nhà Trắng cũng đòi hỏi phía Bắc Kinh cần cân nhắc thận trọng trước khi đưa các tranh cãi giữa Hoa Kỳ và nước này ra trước cơ quan giải quyết tranh chấp của Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Không rõ là liệu Bắc Kinh có đồng ý với những đề nghị nêu trên hay không và các yêu cầu, nếu có, của Bắc Kinh đối với Washington là gì.

Giải pháp đậu nành

Trong khi ông Lighthizer nhấn mạnh rằng phía Hoa Kỳ muốn tìm kiếm một thỏa thuận với nội dung bao trùm hơn nhiều so với những gì mà đã đề cập trước đây, thường được biết đến với tên gọi “giải pháp đậu nành”, vấn đề liên quan đến việc Trung Quốc nhập khẩu nhiều hơn loại nông sản này cũng được đặt lên bàn đàm phán.

Trung Quốc đã đề xuất tăng nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp và năng lượng từ Mỹ với tổng giá trị 1.2 nghìn tỷ đô la trong vòng 6 năm. Điều này cũng giúp làm hài lòng Tổng thống Trump về một thỏa thuận song phương Mỹ - Trung – người thường xuyên tuyên bố sẽ nỗ lực giảm thâm hụt giao thương với nền kinh tế số hai thế giới.

Hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump cũng đã yêu cầu Trung Quốc ngay lập tức dỡ bỏ thuế quan đánh lên nông sản nhập khẩu từ xứ cờ hoa, tuy nhiên, ông không nêu rõ đòi hỏi của ông chỉ đề cập đến hành động trả đũa thuế của Trung Quốc trong thời gian gần đây hay còn có hàm ý rộng hơn.

Tuy vậy, Đại diện thương mại Lighthizer và đội ngũ của mình đang muốn tập trung hơn vào những nội dung mang tính chất thể chế, cụ thể như yêu cầu cường quốc lớn nhất châu Á phải thay đổi cách tiếp cận của họ đối với vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng như bãi bỏ yêu cầu chuyển giao công nghệ làm điều kiện để gia nhập thị trường.

Chính trị phức tạp

Thỏa thuận song phương Mỹ - Trung do Tổng thống Trump khởi xướng chắc chắn sẽ bị soi xét kỹ càng từ phía những chính trị gia thuộc Đảng Dân chủ; bên cạnh đó, ngày càng nhiều chính trị gia có quan điểm diều hâu ở phía Cộng hòa lớn tiếng yêu cầu ông chủ Nhà Trắng cần tỏ thái độ cứng rắn trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Bắc Kinh. Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện, tuần trước đã đề nghị Tổng thống cần tiếp tục những cuộc hội đàm với Trung Quốc cho đến khi thỏa thuận cuối cùng giải quyết được những tồn tại mang tính cấu trúc trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Ông Schumer phát biểu hôm thứ Năm rằng “Tổng thống Trump không nên rơi vào cái bẫy buộc phải có được một thỏa thuận để tuyên bố thắng lợi, đặc biệt tại thời điểm các cuộc hội đàm với phía Triều Tiên cũng đang tạm dừng. Những gì Tổng thống đã làm trong tiến trình đàm phán với Bình Nhưỡng là đúng đắn – ông ta nên áp dụng cách thức tương tự với phía Trung Quốc – kiên trì thảo luận cho đến khi Bắc Kinh có những hành động đúng đắn, bởi vì Hoa Kỳ đang có những lợi thế nhất định”.

Tuy nhiên, thực tế Tổng thống Trump không cần sự ủng hộ của Quốc hội đối với Hiệp định nói trên. Nhà Trắng có thể coi văn bản này thuần túy là một thỏa thuận mang tính chất hành pháp – yếu tố không đòi hỏi sự thông qua của các nghị sĩ do nội dung của nó không yêu cầu sự thay đổi đối với hệ thống thuế quan Hoa Kỳ đang áp dụng

Nguồn: The Asean Post

Từ khóa: Thỏa thuận, Mỹ, Trung Quốc, chiến tranh thương mại