Indonesia: Tăng cường đàm phán FTA để thúc đẩy kinh tế phát triển hậu COVID-19

07.09-24

Kinh tế Indonesia bị ảnh hưởng nặng nề từ COVID-19. Nước này cần nhanh chóng tìm ra những động cơ tăng trưởng mới để thoát khỏi suy thoái. Số liệu cho thấy, xuất khẩu giảm 28,95% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ đạt mức 10,53 tỷ USD vào tháng 5 năm 2020. Đây là mức thấp nhất tính từ tháng 7 năm 2016. Các ngành bị sụt giảm nhiều nhất phải kể đến gồm than, cà phê, dầu cọ, dầu khí. Tháng 6 năm 2020, Ngân hàng Trung ương Indonesia đã hạ dự báo tăng trưởng cho cả năm xuống 0,9-1,9%, thấp hơn so với dự báo 2,3% trước đó.

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) đang được xem là cứu tinh cho các nhà xuất khẩu của Indonesia trước những thách thức kinh tế do đại dịch gây ra. Các FTA cho phép doanh nghiệp Indonesia tiếp cận thị trường mới, được hưởng ưu đãi thông qua nhượng bộ thuế quan và khả năng thông quan hàng hóa nhanh chóng hơn, dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, các FTA cũng thúc đẩy đa dạng hóa chuỗi cung ứng khi tận dụng các cơ hội ở thị trường nước ngoài.

Kể từ năm 2012, Indonesia đã tham gia vào các cuộc đàm phán liên quan đến Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cùng với 9 nước ASEAN còn lại và6 đối tác FTA của khối ASEAN bao gồm Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc.

Nếu RCEP được thông qua và có hiệu lực, hiệp định này sẽ tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới và có tác động đáng kể trước nhất đến sự phục hồi kinh tế sau đại dịch của tất cả các nước thành viên.

RCEP sẽ giảm thiểu các rào cản thông qua việc thúc đẩy các thành viên thuận lợi hóa các quy tắc và thủ tục liên quan đến hải quan cũng như các cơ sở hạ tầng liên quan đến thương mại. Nói nôm na là, các doanh nghiệp Indonesia sẽ chỉ phải tuân theo một bộ quy trình thay vì nhiều bộ quy tắc khác nhau như hiện nay khi giao dịch với các đối tác RCEP. Khi đó, hoạt động kinh doanh sẽ dễ dàng hơn, giúp Indonesia tăng sức hấp dẫn về thương mại và đầu tư.

Ngoài ra, Jakarta cũng đang nỗ lực ký kết một hiệp ước thương mại lớn với Liên minh châu Âu (EU). Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Indonesia-EU có ý nghĩa quan trọng vì EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Indonesia, với các mặt hàng xuất khẩu chính bao gồm nông sản, máy móc và thiết bị, dệt may và giày dép, các sản phẩm nhựa và cao su.

EU chủ yếu xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp, bao gồm máy móc, thiết bị vận tải và các sản phẩm hóa chất sang Indonesia. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán thương mại gặp phải một trở ngại liên quan đến dầu cọ khi EU muốn loại bỏ dần việc sử dụng nhiên liệu sinh học và dầu diesel sinh học được sản xuất từ dầu cọ vào năm 2030, trong khi Indonesia là quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới. Ủy ban Châu Âu, cơ quan điều hành của EU, đã phân loại dầu cọ vào danh mục sản phẩm không có tính bền vững. Cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn.

Bên cạnh đó, Indonesia cũng đang thúc đẩy các cuộc đàm phán FTA mới với Hàn Quốc. Đồng thời, nước này cũng đang tìm cách đàm phán lại một thỏa thuận lớn với Nhật Bản để thúc đẩy hơn nữa thương mại song phương.

Thông qua việc tái đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Indonesia-Nhật Bản, Indonesia hy vọng sẽ mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Nhật Bản đối với một số sản phẩm thủy sản tươi và ướp lạnh, bao gồm cá hồi và cá hồi vân, cùng nhiều sản phẩm khác. Hiện tại, những mặt hàng này đã bị loại khỏi cam kết cắt giảm thuế quan, cùng với một số sản phẩm cá ngừ đóng hộp. Trong khi đó, Nhật Bản là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai và là thị trường nhập khẩu lớn thứ ba của Indonesia.

Đại dịch COVID-19 đã làm bộc lộ những lỗ hổng của chuỗi cung ứng toàn cầu vốn phụ thuộc vào một hoặc một nhóm cường quốc làm nguồn cung ứng chủ yếu một số sản phẩm nhất định.

Khi đỉnh dịch xảy ra vào tháng Hai, chuỗi cung ứng hàng may mặc ở nhiều nước ASEAN đã bị gián đoạn nghiêm trọng khi nguyên liệu thô vẫn bị mắc kẹt ở Trung Quốc do nước này khóa cửa biên giới.

Nhiều nhà xuất khẩu đã rút kinh nghiệm và đang tăng tốc việc nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Các FTA sẽ là công cụ đắc lực giúp các doanh nghiệp đa dạng hóa hoạt động kinh doanh và thị trường đầu ra.

Minh chứng rõ ràng nhất là từ Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Indonesia-Úc (IA-CEPA), một hiệp định thương mại lớn giữa Indonesia và Úc có hiệu lực vào tháng 7 năm 2020. Tính từ năm 2005, Hiệp định này đã loại bỏ thuế quan của 94% các dòng sản phẩm giao dịch giữa hai quốc gia.

Thỏa thuận thương mại này cũng được kỳ vọng sẽ giúp những doanh nghiệp Indonesia nhập nguyên liệu thô hoặc hàng hóa trung gian từ Úc giảm chi phí. Theo các nhà phân tích, kinh tế Jakarta dự kiến sẽ được hưởng lợi ngay lập tức từ việc xuất khẩu sang Úc, bao gồm hàng dệt may, ô tô, điện tử, sản phẩm thủy sản và công cụ truyền thông.

Hiện tại, các công ty đang tìm cách đa dạng hóa và chuyển hoạt động sản xuất khỏi Trung Quốc có thể cân nhắc tới Indonesia như một giải pháp thay thế khả thi với chi phí thấp. Năm 2019, DHL đã ra mắt DHL ASIACONNECT +, một dịch vụ hậu cần đa phương thức vận chuyển hàng hóa nhỏ, kết nối quần đảo Indonesia với các thị trường thương mại quan trọng của ASEAN thông qua mạng lưới vận tải đường bộ.

Việc đẩy nhanh quá trình phê chuẩn FTA có ý nghĩa kinh tế quan trọng đối với Indonesia trong nỗ lực phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, quá trình đàm phán và thống nhất các nội dung trong FTA thường diễn ra chậm chạp. Ví dụ, đàm phán IA-CEPA đã kéo dài 15 năm tính từ thời điểm bắt đầu thương lượng cho tới khi các cam kết được nội luật hóa.

Nguồn: The Jakarta Post

Từ khóa: Indonesia, tăng cường, đàm phán, FTA, thúc đẩy, kinh tế, phát triển, hậu COVID-19