Viễn cảnh Brexit không thỏa thuận có thể gây ra ùn tắc giao thông nghiêm trọng và hỗn loạn cho hệ thống cung ứng

Brexit27032018

Chỉ còn khoảng 3 tháng trước thời điểm Anh dự định rời EU, 89 chiếc xe tải đang tham gia vào cuộc kiểm tra về khả năng vận hành. Cuộc kiểm tra nằm trong Chiến dịch Brock – Một kế hoạch phòng bị trước tình huống khẩn cấp do Bộ giao thông (DfT) khởi xướng nhằm quản lý những nguy cơ về vận chuyển tại Cảng Dover cũng như các sự kiện bất ngờ phát sinh từ việc Anh rời EU mà không có bất kỳ thỏa thuận nào đi kèm.

Thật khó để mường tượng bài học nào có thể được rút ra từ cuộc kiểm tra nêu trên do quy mô của hoạt động này là khá nhỏ; cũng do chỉ mang tính phòng bị nên hầu hết những chiếc xe tải tham gia đều được điều phối cẩn thận, hướng dẫn vòng tránh trước khi đến cầu cảng. Mặt khác, bài kiểm tra cũng cho thấy sự yếu kém trong hệ thống logistics trước viễn cảnh nước Anh phải chấp nhận “Brexit cứng”.

Với tư cách là một đảo quốc, Anh phụ thuộc rất lớn vào thương mại quốc tế. Nếu tính tổng, hoạt động xuất nhập khẩu chiếm đến 60% tổng sản phẩm nội địa của xứ sương mù (GDP). Hơn 40% giá trị xuất khẩu của Anh quốc có điểm đến là 27 thành viên còn lại trong Liên minh châu Âu (EU27), ở chiều ngược lại, 50% lượng hàng nhập khẩu của quốc gia này có nguồn gốc từ EU lục địa. Quy mô và giá trị xuất nhập khẩu có chiều hướng tiếp tục gia tăng do hoạt động thương mại giữa quốc đảo sương mù và EU đang ở thời kỳ đỉnh cao trong suốt chiều dài lịch sử. Tóm lại, EU là đối tác thương mại quan trọng nhất của Vương quốc Anh.

Đây là điều khó khăn

Với tư cách thành viên của EU, nước Anh đã trở thành một phần không thể tách rời trong thị trường chung và liên minh thuế quan. Yếu tố vừa nêu giúp dòng hàng hóa giữa đảo quốc sương mù với EU lục địa có thể được lưu chuyển thuận lợi mà không gặp bất kỳ trở ngại nào, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng thương mại giữa 28 quốc gia thành viên. Giao lưu thương mại tự do giúp hình thành các chuỗi cung ứng hàng hóa trong nội khối ở nhiều lĩnh vực khác nhau do nhiều cấu phần thiết bị và hàng hóa thành phẩm có thể được vận chuyển không rào cản giữa 28 thành viên của Liên minh.

Lấy ví dụ về chuỗi cung ứng trong lĩnh vực chế tạo ô tô, các bộ phận hình thành nên một chiếc xe hơi có thể được vận chuyển giữa Anh và 27 quốc gia EU với rất ít trở ngại phát sinh. Điều này giúp hoạt động chế tạo và phân phối hiệu quả hơn, tuy nhiên, mặt khác, nó cũng dẫn đến sự phụ thuộc chặt chẽ giữa các cơ sở sản xuất đặt tại những quốc gia EU khác nhau.

Brexit đe dọa phá vỡ các chuỗi cung ứng nêu trên - vốn được tạo lập trên nền tảng tiếp cận phi thuế quan và biên giới mở. Nhiều nhóm doanh nghiệp và hiệp hội thương mại đã nêu chi tiết quan ngại này trong các cuộc vận động trước cuộc trưng cầu dân ý Anh rời Liên minh vào năm 2016 cũng như hai năm đàm phán tiếp theo kể từ thời điểm kết quả trưng cầu được công bố.

Chính phủ quốc đảo sương mù đã thấy trước hậu quả và bày tỏ mong muốn tiếp tục duy trì mối quan hệ giao thương tốt đẹp với EU sau Brexit. Tuy nhiên họ cũng nhận thức đầy đủ rằng nếu không có thỏa thuận nào được Quốc hội thông qua trước thời điểm Anh chấm dứt tư cách thành viên của Liên minh, 27 nước còn lại trong khối sẽ áp đặt trở lại những hạn chế và kiểm soát lên hàng hóa xuất khẩu từ nền kinh tế lớn thứ năm thế giới - tương tự những gì họ đang áp dụng đối với các quốc gia bên ngoài EU.

Đổ vỡ tại Dover

Tác động của tiến trình Brexit phi thỏa thuận sẽ rất rõ ràng tại Dover do hải cảng vùng này đóng vai trò trọng yếu đối với luồng hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Vương quốc Anh và châu Âu lục địa. Đây, đồng thời, cũng là điểm đến lớn nhất của các chuyến phà phục vụ phương tiện cơ giới vận chuyển hàng hóa xuyên quốc gia-nơi hàng hóa được chuyên chở, bốc dỡ bằng xe tải thay vì dùng cần trục như tại các hải cảng thông thường. Theo tính toán, tại Dover, hàng năm, hơn 3 triệu container hàng hóa đã được xử lý. Nếu còn là thành viên EU, phương tiện chở hàng chỉ tốn vài phút để lên xuống các chuyến phà nối quốc đảo sương mù với phần còn lại của châu Âu rồi chạy vào những tuyến đường cao tốc.

Tại thời điểm này, kiểm tra hành chính liên quan đến hàng trăm chiếc xe tải vận chuyển sản phẩm có nguồn gốc ngoài EU xuất phát từ Dover được tiến hành hàng ngày bởi các viên chức chính phủ Anh. Nếu Brexit diễn ra mà không có thỏa thuận đi kèm, thông tin chi tiết các loại hàng hóa vận chuyển trên hàng nghìn chiếc xe tải đi và đến lãnh thổ EU sẽ phải trải qua quá trình kiểm soát chặt chẽ ngay tại Dover thay vì được miễn thủ tục hải quan.

Cảng biển Dover đã phát đi cảnh báo một vài lần về khả năng xảy ra tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng sau Brexit tại thị trấn nơi đặt cảng và những tuyến đường xung quanh. Ông Richard Christian, người đứng đầu bộ phận chính sách của cảng, trong tháng 6/2018 đã đưa ra dự báo rằng nếu trong trường hợp Anh rời EU mà không có thỏa thuận nào được thông qua, ùn tắc thường xuyên sẽ diễn ra tại Kent. Phụ trách hải cảng Dover cũng xác nhận rằng hai phút trì hoãn tại Dover có thể dẫn đến tình trạng xe tải chở hàng kéo dài đến 17 km tại quốc lộ 20.

Hỗn loạn được dự đoán trước

Tình trạng đổ vỡ hệ thống vận chuyển hàng hóa thông qua phà và đường hầm xuyên biển có tác động rất nghiêm trọng đến nền kinh tế Anh. Do vậy, DfT đã triển khai Chiến dịch Brock nhằm giảm thiểu nguy cơ tuyến lưu thông thông xuất nhập khẩu sản phẩm bị ngưng trệ - kết quả từ sự kiện Brexit.

Chiến dịch này lên kế hoạch đưa các phương tiện vận tải chuyển hàng vào đỗ tại sân bay bỏ hoang Manston – với sức chứa 600 chiếc rồi sau đó hướng dẫn những xe tải này chạy dọc theo quốc lộ A256 hướng đến Dover. Hiệp hội đường sá Haulage đã miêu tả cuộc tập dượt như vừa nêu là “quá ít, quá chậm trễ”. Theo lời ông Richard Burnett, CEO của Hiệp hội thì “Chiến dịch này nên bắt đầu từ 9 tháng trước”, giám đốc chính sách và quan hệ ông chúng của hiệp hội cũng đồng quan điểm chúng ta đã quá chậm trễ để đưa ra những biện pháp đối phó và chỉ còn 59 ngày làm việc để triển khai nó một cách toàn diện”.

Giới phê bình cho rằng những sự kiện nêu trên là một trong những bằng chứng vững chắc của quan điểm chiến dịch Brock là một “phản ứng đến từ sự sợ hãi” mà thôi, tuy nhiên sự thật là hệ quả của Brexit “cứng” sẽ rất tức thời và có thể cảm nhận một cách sâu sắc ngay tại những cảng nằm sâu trong nội địa nói chung và ở Dover nói riêng. Sự đổ vỡ của hoạt động vận chuyển sẽ hủy hoại nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp trong việc cung ứng sản phẩm đến khách hàng theo cách thức tiết kiệm và nhanh chóng nhất.

Lịch sử cho thấy hoạt động kinh doanh có tính hồi phục nhanh và đủ khả năng để thích ứng với những cú sốc lớn từ thị trường, và cộng đồng doanh nghiệp có thể nghĩ ra các giải pháp dài hạn để đối phó với thách thức. Tuy vậy, trong ngắn hạn, thật khó có thể thấy bất kỳ một viễn cảnh tươi sáng nào, ngoài tình trạng ùn tắc giao thông tại các vùng phụ cận xung quanh những cảng lớn của vương quốc Anh, cùng tác động đi kèm lên hệ thống logistics và chuỗi cung ứng hàng hóa của đảo quốc sương mù.

Nguồn: The Conversation

Từ khóa: Anh, Brexit, Dover, EU