ASEAN tiếp tục hướng đến một tầm cao mới

asean1 jajk

Hãy cho chúng tôi biết một số thành tựu/cột mốc mà ASEAN đã đạt được trong nỗ lực hội nhập kinh tế của mình?

Hiện tại, kế hoạch tổng thể xây dựng cộng đồng kinh tế ASEAN 2025 đã bước vào năm thứ 3, và ASEAN vẫn tiếp tục tập trung vào các mục tiêu củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn và phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực thương mại hàng hóa, đến năm 2018, 98,7% các dòng thuế nhập khẩu nội khối ASEAN đã được loại bỏ, đồng thời, ASEAN cũng đẩy mạnh nỗ lực phát triển cơ chế thuận lợi hóa hoạt động thương mại.

Cột mốc gần đây nhất là việc đưa vào hoạt động cơ chế Một cửa ASEAN từ ngày 1/1/2018 tại các nước Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam. Chúng tôi hi vọng toàn bộ các nước thành viên ASEAN sẽ chấp nhận áp dụng cơ chế này vào cuối năm, và mở rộng phạm vi hoạt động để bao hàm những thủ tục thương mại và hải quan liên quan khác.

Việc chuẩn bị cho Chương trình Tự chứng nhận trên toàn ASEAN cũng đang bước vào giai đoạn cuối. Các Cổng Thông tin Thương mại ở 10 quốc gia đã được đưa vào vận hành và kết nối với Công thông tin Thương mại ASEAN, tạo ra một nền tảng chung với mục đích cung cấp thông tin về thương mại và thủ tục hải quan.

Nền tảng Các giải pháp cho Đầu tư, Dịch vụ và Thương mại trong ASEAN (ASSIST) cũng được vận hành đầy đủ cho lĩnh vực thương mại hàng hóa, cung cấp cho doanh nghiệp một nền tảng tư vấn online miễn phí về các giải pháp cho những vấn đề giữa 2 nước với nhau trong quá trình thực thi các hiệp định kinh tế ASEAN.

Trong lĩnh vực dịch vụ, Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS) đã giúp tạo ra một thị trường dịch vụ mở cửa hơn, và gói cam kết thứ 10 (là gói cuối cùng) trong khuôn khổ hiệp định cũng đã hoàn thành.

Song song với đó, các nước ASEAN đang đàm phán một Hiệp định ASEAN về Thương mại dịch vụ. Hiệp định này sẽ đưa tiến trình hội nhập các ngành dịch vụ trong ASEAN lên một tầm cao mới sánh ngang với tốc độ phát triển của khu vực và toàn cầu, đồng thời, Hiệp định sẽ thúc đẩy năng suất, đảm bảo tăng cường năng lực cạnh tranh cho các ngành dịch vụ trong khu vực. Vấn đề di chuyển của các chuyên gia trong lĩnh vực dịch vụ cũng tiếp tục được củng cố thông qua Hiệp định ASEAN về Di chuyển Thể nhân và các Thỏa thuận Thừa nhận lẫn nhau trong lĩnh vực dịch vụ chuyên gia. Khung tham chiếu trình độ ASEAN (AQRF) cũng đã bắt đầu được áp dụng.

Những nỗ lực nhằm biến ASEAN thành một địa điểm đầu tư hấp dẫn đang được triển khai, bao gồm 4 nội dung chính là Tự do hóa đầu tư, Bảo hộ đầu tư, Thuận lợi hóa đầu tư và Xúc tiến đầu tư. Hoạt động mới nhất là việc thực thi Chương trình Hành động Chiến lược và Tập trung trong lĩnh vực Đầu tư năm 2017, và cải tiến Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA) trong năm nay.

Hiểu được tầm quan trọng ngày càng tăng của lĩnh vực thương mại điện tử và để chuẩn bị cho một nền kinh tế kỹ thuật số mới, ASEAN đã tăng cường các nỗ lực để hoàn thành Hiệp định ASEAN về Thương mại điện tử, đây là một ưu tiên mà Singapore đề ra trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên ASEAN của mình, và là một phần trong Chương trình Làm việc của ASEAN về Thương mại Điện tử giai đoạn 2017–2025. Hiệp định này hướng đến việc thuận lợi hóa các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới, và tăng cường hợp tác giữa các nước thành viên ASEAN, tạo dựng sự tự tin trong lĩnh vực thương mại điện tử, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội trên toàn ASEAN.

Trước những thách thức toàn cầu hiện tại, tổ chức ASEAN có thể làm gì để duy trì tầm ảnh hưởng của mình?

Khi mà thế giới đang phải đối mặt với ngày càng nhiều thách thức, khu vực ASEAN cũng cần phải chuẩn bị để đối mặt với những thay đổi địa chiến lược, đẩy mạnh cuộc cách mạng công nghiệp, hướng đến phát triển năng lực cạnh tranh dài hạn sao cho hài hòa với các mục tiêu phát triển toàn diện và bền vững.

Thách thức lớn nhất hiện nay đối với nền kinh tế toàn cầu là tình trạng căng thẳng thương mại leo thang, đa phần bắt nguồn từ những chính sách đơn phương của một nước lớn và chính sách trả đũa của các nước đối tác bị ảnh hưởng. Những diễn biến gần đây đang tạo ra một sự bất ổn cho hoạt động đầu tư và kinh doanh.

Ở cấp độ căn bản, ASEAN cần phải tiếp tục thể hiện lập trường rõ ràng của mình, luôn ủng hộ một hệ thống thương mại đa phương mở cửa, dựa trên luật lệ, và không có sự phân biệt – một hệ thống đang giúp tạo ra tăng trưởng và thịnh vượng cho các nền kinh tế trong khu vực.

Người ta ước tính 50% hoạt động thương mại giữa ASEAN và Trung Quốc là liên quan đến các loại hàng hóa trung gian, vậy nên, kể cả khi cuộc chiến tranh thương mại không trực tiếp nhắm vào ASEAN, nhưng với mức độ tham gia của ASEAN vào mạng lưới sản xuất toàn cầu, khu vực này có thể phải gánh chịu một vài tác động liên đới. Trong tình hình này, ASEAN cần phải tiếp tục kiên định với những nỗ lực hội nhập của mình. Hoạt động thương mại và đầu tư trong khu vực đang tiếp tục phát triển giữa tình hình bất ổn, tăng cường khả năng hồi phục chung, giúp khu vực đứng vững trước những cú sốc từ bên ngoài.

Song song đó, tình hình hiện tại cũng tạo cơ hội để ASEAN trở nên chủ động hơn và được coi trọng hơn khi mà khu vực này ngày càng được xem là ngọn đèn tiên phong của chủ nghĩa mở cửa khu vực.

Trọng tâm trong chiến lược kinh tế đối ngoại của ASEAN là Hiệp định Đối tác Toàn diện Khu vực (RCEP), hiện đang được đàm phán giữa ASEAN và 6 đối tác thương mại của mình (Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, và New Zealand). Tiềm năng của RCEP là vô cùng to lớn. Một khi được ký kết, RCEP sẽ tạo ra một khối thương mại lớn nhất thế giới, đại diện cho gần 50% dân số toàn cầu, một phần ba giá trị hoạt động thương mại toàn cầu và khối lượng sản phẩm tạo ra. Nó sẽ cho thấy vai trò trọng tâm và lãnh đạo của ASEAN trong một cấu trúc kinh tế khu vực kiểu mới, giúp chứng tỏ rằng hoạt động thương mại có thể đem lại lợi ích cho tất cả các bên, bất kể là có sự khác biệt về trình độ phát triển.

Để làm được điều này, ASEAN cần đảm bảo đủ năng lực pháp lý và thể chế và khả năng đối phó, củng cố cơ sở hạ tầng và tính kết nối, và đào tạo một đội ngũ lao động thích nghi tốt với biến đổi trong tương lai. Tuy nhiên, những biện pháp trên chỉ có thể phát huy tối đa nếu nhận được sự phối hợp và quan tâm từ tất cả các bên liên quan, bao gồm khu vực nhà nước và tư nhân. Hơn nữa, có nhiều đòn bẩy phát triển có thể được xây dựng dựa trên nền tảng khu vực và hợp tác khu vực, từ hoạt động chia sẻ thông tin và kinh nghiệm thực tiễn, đến các dự án hợp tác chung và xây dựng quy định chung.

Sau cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, khi theo đuổi mục tiêu phát triển năng lực cạnh tranh, ASEAN phải tiếp tục đặt người dân trong khu vực và chất lượng sống của họ làm trọng tâm. Trở thành một khu vực kinh tế cạnh tranh không có nghĩa là được phép bỏ qua các mục tiêu phát triển bền vững và toàn diện. Điều này kêu gọi phải có sự phối hợp nhịp nhàng hơn giữa các Trụ cột trong Cộng đồng ASEAN, bởi vì những vấn đề như nghèo đói hay môi trường không thể được tiếp cận một cách riêng rẽ hoặc tách biệt với hoạt động phát triển kinh tế.

Ông nghĩ ASEAN sẽ cần làm gì trong tương lai để hoàn thành kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2025?

Để phát huy tối đa tiềm năng của Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), chúng ta cần phải có sự phối hợp giữa các trụ cột và giữa các ngành, khi mà các vấn đề và lĩnh vực hoạt động đang ngày càng liên quan và phụ thuộc lẫn nhau. Ví dụ, để lĩnh vực thương mại điện tử phát triển, thanh toán điện tử là một vấn đề cần quan tâm, đòi hỏi phải có sự phối hợp giữa các nước trong hệ thống thanh toán.

Tương tự, để có thể phát huy tối đa hiệu quả của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ASEAN cần phải có một tầm nhìn dài hạn, bao gồm việc đảm bảo rằng khu vực có những hệ thống giáo dục và chương trình giảng dạy có thể bắt kịp với nhu cầu mới.

Đây chỉ mới là một số ví dụ điển hình. Trong thực tiễn, điều này đòi hỏi thể chế, cũng như các quy trình hoạch định chính sách và quy trình ra quyết định phải linh hoạt hơn.

Ngoài ra, ASEAN cũng cần phải tăng cường sự tham gia của mình vào sân chơi toàn cầu. Chúng ta đã từng nhìn thấy điều này ở các nền kinh tế mới nổi quan trọng, khi sức mạnh kinh tế của một quốc gia tăng lên, họ cũng cần phải tham gia một cách chủ động hơn và giữ những vị thế thích hợp hơn trong nền kinh tế thế giới.

Hiện tại, ở góc độ tập thể, ASEAN đang là nền kinh tế lớn thứ 6 của thế giới. Và so với những thách thức mà EU đang đối mặt, thì ASEAN có thể được xem là một ví dụ thành công về hội nhập khu vực. ASEAN, dưới tư cách là một cộng đồng kinh tế, sẽ cần phải phản ứng tích cực hơn và duy trì lập trường chung trước những thách thức kinh tế toàn cầu. Điều này cũng tương tự trong hoạt động đàm phán FTA. Điều quan trọng là ASEAN phải bước vào bàn đàm phán với một lập trường rõ ràng.

Nguồn: Business Times - HN

Từ khóa: ASEAN, toàn cầu hóa, hội nhập, chủ nghĩa bảo hộ, chiến tranh thương mại, cộng đồng kinh tế ASEAN, RCEP, hiệp định tự do thương mại