Malaysia sẽ tiếp tục với CPTPP

MalaysiaBoTruong

Trong một buổi phỏng vấn với Đài truyền hình Thái Lan vào tuần trước, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad đã được hỏi về quan điểm của ông đối với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Câu trả lời của ông đem lại tin vui cho các nhà đàm phán Malaysia.

“Sau khi Mỹ rút khỏi TPP, chúng ta không còn phải sợ hãi về điều khoản cho phép các công ty có thể khởi kiện chính phủ nước sở tại. Hơn nữa, sự chi phối áp đảo của Mỹ lên các quốc gia còn lại cũng nhờ đó mà giảm đi.

Chính phủ Malaysia tiền nhiệm đã ký kết gia nhập Hiệp định. Nếu như chúng tôi rút lui, uy tín quốc gia sẽ bị ảnh hưởng, vì vậy chúng tôi vẫn phải tiếp tục theo đuổi CPTPP”, Thủ tướng Mahathir nói.

Một quan chức cho rằng câu trả lời của Thủ tướng là lời tái khẳng định được mong đợi từ lâu về cam kết của Malaysia đối với CPTPP, và làm rõ chính sách thương mại của chính phủ Malaysia dưới thời Đảng cầm quyền Pakatan Harapan.

Vấn đề phê chuẩn dường như là câu hỏi được giới chức Malaysia quan tâm nhất trong những tuần gần đây sau nhiều buổi làm việc với Thủ tướng và Nội các của ông.

Một số bộ trưởng Đảng Pakatan ủng hộ CPTPP trong khi những người còn lại lại có quan điểm dè dặt.

Một quan chức nhận xét “Dường như họ chỉ suy nghĩ theo trực giác, chứ không dựa trên thực tế”.

CPTPP được đổi tên từ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã “sụp đổ” sau khi Hoa Kỳ rút lui vào tháng Một năm 2017 dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Các nước thành viên còn lại bao gồm Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam.

Nhật Bản thay thế vai trò dẫn dắt của Mỹ để tiếp tục thực hiện hiệp định khổng lồ này, và cùng với Úc, Nhật Bản đã đứng ra triệu tập một vài cuộc họp quan trọng và sau đó đổi tên Hiệp định thành CPTPP.

Không còn Mỹ trong Hiệp định, Malaysia và các nước có cùng suy nghĩ đã tận dụng cơ hội này để trì hoãn một số các điều khoản đã thỏa thuận trong TPP trước đây.

Không giống như các FTA mà Malaysia đã ký, TPP là hiệp định đầu tiên vượt ra khỏi khuôn khổ của các hiệp định truyền thống.

Thay vì chỉ tập trung vào hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, hiệp định TPP còn bao gồm các chương về mua sắm chính phủ (GP), cơ chế giải quyết tranh chấp nhà đầu tư - nhà nước (ISDS), doanh nghiệp nhà nước, môi trường, quyền sở hữu trí tuệ (IPR), chính sách lao động và cạnh tranh.

Các điều khoản này gây ra tranh cãi và chỉ trích vì cho rằng các quốc gia như Malaysia sẽ là bên bị thiệt trong thỏa thuận này.

Sau 5 năm đàm phán gay gắt để ra được Hiệp định TPP vào năm 2015, Malaysia một lần nữa lại khuấy động bàn đàm phán vào năm ngoái và đã thành công trong việc yêu cầu trì hoãn thực thi hoặc áp dụng linh hoạt đối với các chương về IPR, GP và ISDS trong CPTPP.

Đến nay, Mexico, Nhật Bản và Singapore đã phê chuẩn CPTPP. Australia và Chile cũng đã ám chỉ sẽ thông qua Hiệp định vào cuối năm nay.

Một khi Nội các Malaysia quyết định tiếp tục thực hiện CPTPP, các bộ ngành liên quan cần phải sửa đổi pháp luật và tận dụng các phiên họp quốc hội sau đó để hoàn thành các quy định, trong bối cảnh CPTPP dự kiến sẽ có hiệu lực trong quý đầu tiên của năm 2019.

Nhưng sẽ thế nào nếu Malaysia không thông qua hiệp định? Malaysia sẽ vẫn là một thành viên ký kết, nhưng sẽ không có quyền quyết định kết nạp các thành viên mới."Về mặt pháp lý, chúng tôi không thể đàm phán thêm vì Malaysia đã ký kết Hiệp định và chưa phê chuẩn", một quan chức thành thạo về hiệp định này cho biết. Điều đó đồng nghĩa với việc Malaysia sẽ đánh mất lợi thế và quyền lợi của một thành viên sáng lập.

Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc và Colombia là các nước đang chờ tham gia CPTPP.

Tại sao Malaysia phải rút khỏi hiệp định khi đang có lợi thế rất hấp dẫn trong vai trò quyết định điều kiện gia nhập cùng với 10 quốc gia khác? Cái giá phải trả còn lớn hơn nếu Malaysia quyết định rút lui bây giờ và tham gia sau đó.

“Hãy nhìn vào Mỹ. Khi đã rút đi, họ sẽ không thể có những gì họ muốn vì tất cả phải phụ thuộc vào các thành viên khác”.

Tuy vậy, lợi ích ngắn hạn không nên là lý do để chính phủ Malaysia phê chuẩn CPTPP.

CPTPP đòi hỏi cải thiện hệ thống quản trị nhà nước và cũng có một chương về minh bạch và chống tham nhũng. Đây có phải là những giá trị mà chính phủ Đảng Pakatan mong muốn?

Ở ASEAN, Việt Nam là đối thủ cạnh tranh gay gắt nhất của Malaysia, và trong năm nay, Hà Nội đã ký một FTA với Liên minh châu Âu, khu vực nổi tiếng với quy định cứng rắn.

Malaysia không nên để bị tụt lại phía sau. Thay vào đó, nước này cần tăng cường lợi thế cạnh tranh của mình.

Là một quốc gia thương mại với thị trường nội địa tương đối nhỏ với chỉ 32 triệu người, Malaysia buộc phải tiếp tục áp dụng một cơ chế mở cửa thương mại và đầu tư mở để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiến tạo cơ hội việc làm cho lao động tay nghề cao và xúc tiến chuyển giao công nghệ.

Nguồn: The Star – KDu

Từ khóa: Malaysia, CPTPP, ASEAN, Việt Nam