Những điểm khác biệt giữa CPTPP và RCEP

TPPRCEP

11 quốc gia vừa ký kết phiên bản mới của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)- thỏa thuận thương mại mà một khi đi vào thực thi sẽ cắt giảm thuế quan cho khối các nước chiếm 40% nền kinh tế thế giới. Việc Hoa Kỳ rút lui thỏa thuận này vào đầu năm ngoái đã buộc Úc, Canada và Nhật Bản phải giữ vai trò cầm trịch trong việc hồi sinh trở lại TPP. 11 quốc thành viên còn lại đã phải thay đổi nội dung Hiệp định. Những phân tích gần đây cho thấy việc ngừng thực thi một số điều khoản cũng như số lượng thành viên bị cắt giảm đã giúp TPP trở nên hấp dẫn hơn trong mắt cộng đồng các nhà đầu tư, kinh doanh nếu so sánh với người anh em của nó là Hiệp định đối tác toàn diện khu vực (RCEP)-thỏa thuận chịu sự chi phối mạnh mẽ của siêu cường Trung Quốc.

Các chuyên gia nhận định, phiên bản mới của TPP, TPP-11 hay còn tên khác là Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), đã đánh bại RCEP-thỏa thuận thương mại do Bắc Kinh bảo trợ và có phần đơn giản. Phiên bản mới của TPP sẽ tạo điều kiện cho các nhà xuất khẩu, sản xuất và bán lẻ tại 11 quốc gia thành viên có cơ hội cạnh tranh công bằng hơn tại thị trường của nhau.

Kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á Jayant Menon cho rằng “TPP-11 tiếp tục cho thấy đây là một văn bản chứa đựng nội dung có tính sâu sắc và mức độ điều chỉnh rộng hơn rất nhiều so với RCEP mặc dù một vài điều khoản của Hiệp định này đã bị tạm dừng thực thi. Trên một số khía cạnh, TPP-11 là một thỏa thuận tốt hơn và phù hợp hơn nhiều so với phiên bản cũ của nó”.

Ngừng thực thi một số điều khoản đã giúp hồi sinh TPP-11

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút nước này khỏi TPP vào tháng 01/2017 trên cơ sở lo ngại rằng TPP sẽ gây tổn hại đến các công ty và người lao động của xứ sở cờ hoa, 11 thành viên còn lại của TPP đã ngừng thực thi/sửa đổi 22 điều khoản sau khi đã thảo luận suốt nhiều phiên họp, kết thúc bằng việc ký kết Hiệp định vào tuần trước tại Chile; theo ông Menon, 11 điều khoản bị tạm dừng thi hành chủ yếu liên quan đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm của các tập đoàn dược lớn.

Các nhà phân tích cũng đưa ra nhận xét rằng các điều khoản về sở hữu trí tuệ cũng không xuất hiện nhiều trong RCEP một khi nó được ký kết.

Trung Quốc đang thiết lập một thỏa thuận với Đông Nam Á

Mặt khác, RCEP sẽ kết nối 10 nước của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á với Trung Quốc, Úc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Thỏa thuận này có tác động đến 3.5 tỷ người và có tổng sản phẩm quốc nội lên đến 22.6 nghìn tỷ USD.

Quy mô các nền kinh tế tham gia RCEP đã giúp thỏa thuận này có được một lợi thế trước TPP-11, theo lời ông Pradumna Bickram Rana, điều phối viên Chương trình kinh tế chính trị của Đại học Nanyang, Singapore. Trung Quốc, quốc gia đôi khi lên tiếng cãi cọ với Mỹ và các quốc gia phương Tây khác về vấn để thương mại, chưa từng ngỏ ý tham gia TPP.

Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Hoa Kỳ đang là thỏi nam châm lớn đối với hoạt động ngoại thương, bán lẻ, tài chính của thế giới. Quốc gia đông dân nhất thế giới đã đầu tư 135 tỷ USD ra nước ngoài sau khi chứng kiến mức tăng trưởng 7.9% trong năm ngoái. Bởi lý do vừa nêu, việc Trung Quốc tham gia vào các thỏa thuận thương mại tự do là mối quan tâm hàng đầu đối với nhiều quốc gia.

Thỏa thuận TPP-11 theo đánh giá của các chuyên gia thương mại mang đến nhiều lợi ích hơn RCEP bởi 3 lý do sau:

1. TPP-11 điều chỉnh vấn đề lao động và môi trường; trong khi đó, RCEP thiếu vắng hai nội dung này

RCEP thiếu các điều khoản về bảo vệ môi trường. TPP-11 cấm đoán việc khai thác quá mức gỗ tự nhiên và buôn bán động vật quý hiếm. Về vấn đề lao động, RCEP không có nội dung về vấn đề này, trong khi đó TPP-11 cấm lao động cưỡng bức và lao động trẻ em.

Mặc dù có quy định về lao động và môi trường, giám đốc điều hành Trung tâm thương mại châu Á bà Deborah Elms nêu quan điểm rằng TPP-11 sẽ không làm gia tăng chi phí lao động, đồng thời cho biết nội dung về bảo vệ môi trường cũng không bao hàm những yêu cầu thái quá kiểu như thuế carbon.

Ông Rana nhận định điểm hạn chế chính của RCEP là hiệp định này không điều chỉnh các vấn đề của thế kỷ 21 như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ-yếu tố các nhà đầu tư và kinh doanh trong hệ thống chuỗi sản xuất và cung ứng đang rất mong đợi.

2. TPP-11 yêu cầu cắt giảm thuế sâu, RCEP vẫn còn dùng dằng

Theo báo cáo của Trung tâm thương mại châu Á, TPP-11 đặt ra mức cắt giảm thuế rất sâu đối với nhiều loại hàng hóa. Đồng thời, Hiệp định này cũng mở cửa tất cả các ngành và cho phép các nhà đầu tư tiến hành các thủ tục pháp lý khiếu kiện nước tiếp nhận đầu tư trong trường hợp quốc gia tiếp nhận đầu tư vi phạm các quy định của thỏa thuận. Sự đảm bảo này được gọi là cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư.

Bà Elms cũng nói “CPTPP mở cửa tất cả các ngành, các tiểu ngành, đồng thời, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ được đảm bảo bằng cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với quốc gia tiếp nhận đầu tư; đây là yếu tố quan trọng với nhiều nhà đầu tư. Những quy định này sẽ tạo ra tâm lý an toàn cho họ khi đầu tư ra nước ngoài, từ đó ngăn chặn được tình trạng các nhà đầu tư ngoại rút tài sản về nước do bất an”.

Về phần RCEP, theo Trung tâm thương mại châu Á thì thỏa thuận này dự kiến cắt giảm thuế cho 80% loại hàng hóa; đồng thời chỉ đồng ý mở cửa một số ngành dịch vụ nhất định. Bên cạnh đó, vẫn chưa rõ ràng liệu điều khoản về giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế có xuất hiện trong RCEP hay không”. Bà Elms cũng nhận định nội dung của RCEP không có tính bao trùm cũng như thiếu sự chi tiết.

3. TPP-11 đã được ký kết trong khi việc đàm phán RCEP hiện giờ vẫn rơi vào bế tắc

TPP-11 đã được các nước tham gia ký kết, trong khi đó, các cuộc đàm phán về RCEP lại đang rơi vào bế tắc. Điều này giúp TPP-11 có lợi thế rõ ràng mặc dù Hiệp định vẫn cần sự phê chuẩn của cơ quan lập pháp các quốc gia thành viên-nơi mà nó có thể gặp phải sự phản đối từ những nghị sĩ có xu hướng bảo hộ.

Ngược lại, tương lai kết thúc đàm phán RCEP vẫn còn xa vời. Ông Rana tin rằng Singapore sẽ nỗ lực để RCEP có thể được ký kết trong năm dù lịch trình đàm phán dự kiến kéo dài sang năm 2019. Singapore đang giữ chức chủ tịch ASEAN-khối nước khởi xướng đàm phán RCEP từ năm 2012.

Ông Rana giải thích thêm rằng đàm phán RCEP rơi vào bế tắc là bởi Ấn Độ lo ngại thỏa thuận sẽ khiến nước này mất cân bằng thương mại lớn với Trung Quốc. Các quan chức Ấn Độ sợ việc cắt giảm thuế sẽ gây tổn thương cho các ngành sản xuất trong nước-theo một báo cáo gần đây cho biết.

“Ấn Độ chính là nguyên nhân khiến các nước tham gia không thể ký kết thỏa thuận này mặc dù vẫn còn hy vọng điều này có thể xảy ra trong năm nay”-ông Menon nêu ý kiến.

Nguồn: forbes - LA

Từ khóa: TPP, khác biệt, RCEP, ASEAN, lao động, môi trường, thuế quan