Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong 10 nước thành viên ASEAN, Việt Nam nổi lên như là một nhân tố chính trong chính sách ngoại giao của tổ chức này. Sự trỗi dậy của Việt Nam như một nền kinh tế tăng trưởng nhanh với chính sách ngoại giao mở cửa có liên quan với bôi cảnh địa chính trị hiện tại. Khép lại quá khứ chiến tranh, quan hệ Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, quan hệ của Việt Nam với Ấn Độ cũng đạt được những bước tiến mới.

Việt Nam và Nhật Bản có những mối tương đồng với nhau. Tình hình địa chính trị đang chuyển biến trong Ấn Độ - Thái Bình Dương đã làm cho Việt Nam, Ấn Độ và Nhật Bản gần gũi hơn để cùng duy trì hòa bình - ổn định trong khu vực. Các tiếp cận đơn phương của cường quốc châu Á lên một số vấn đề quan trọng trong khu vực đang làm lo lắng các bên liên quan, đó là lý do tại sao Việt Nam, Nhật Bản và Ấn Độ có cùng góc nhìn trước những chuyển biến trên.

Trong bối cảnh này, chúng ta có thể hiểu được tầm quan trọng của chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đến New Zealand và Australia. Bên cạnh việc thiết lập mối quan hệ mật thiết giữa các nước này, có những vấn đề chung trong khu vực và toàn cầu buộc các nước phải xuất phát từ một nền tảng chung. Quan hệ Ấn Độ - Nhật Bản không kém gì quan hệ Ấn Độ - Australia. Tương tự, mối quan hệ Việt Nam - Australia không kém quan trọng hơn quan hệ Nhật - Australia. Hoa Kỳ đã giúp xâu chỉ cho mối quan hệ ba bên này, Việt Nam không thể không có mặt. Theo đó, chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tới hai nước Châu Đại Dương này có ý nghĩa rất quan trọng.

Chuyến thăm New Zealand

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm chính thức New Zealand từ ngày 11 đến ngày 13 tháng 3. Chuyến thăm này đã mở ra động lực tăng cường quan hệ đối tác toàn diện và mở rộng hợp tác trong tương lai của hai quốc gia. Đại sứ Việt Nam tại New Zealand Nguyễn Việt Dũng phát biểu, trong chuyến thăm này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định chính sách đối ngoại ổn định của Việt Nam về độc lập, tự chủ và đa phương hoá chính sách đối ngoại, bao gồm cả các chính sách đối ngoại với New Zealand. Đây cũng là dịp để hai bên tăng cường niềm tin chính trị, tạo nền tảng vững chắc để tăng cường hợp tác song phương dựa trên Kế hoạch hành động Việt Nam - New Zealand giai đoạn 2017-2020 ký kết vào tháng 11 năm 2017 khi Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern tham dự hội nghị thượng đỉnh APEC tại Đà Nẵng.

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1975 và quan hệ đối tác toàn diện vào năm 2009, giờ đây hai nước đã có những sự hiểu biết chính trị lẫn nhau. Các chuyến thăm thường xuyên của các nhà lãnh đạo đã giúp tăng cường các mối quan hệ trong nhiều lĩnh vực, nhất là lĩnh vực thương mại và kinh tế. Chuyến thăm của Thủ tướng Phúc giúp tăng cường mối quan hệ kinh tế mạnh mẽ hơn khi ông tham dự diễn đàn kinh doanh cùng các doanh nghiệp lớn.

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 16 của New Zealand. Thương mại song phương tăng 15% đến 20% trong năm năm qua. Thương mại song phương năm 2017 đã tăng gần 30% so với năm trước và đạt 1,2 tỷ USD. Với xu hướng hiện nay, thương mại hàng hoá và dịch vụ với mục tiêu là 1,7 tỷ USD vào năm 2020 là hoàn toàn có thể đạt được.

Cả hai nước đều là thành viên của Hiệp định Tự do Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand có hiệu lực từ tháng 1 năm 2010. Ngoài ra, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ cho xuyên Thái Bình Dương (CPTTP) đã được ký tại Chile vào ngày 8 tháng 3. Việt Nam, New Zealand cùng với 9 nước ASEAN còn lại và 5 quốc gia khác cũng đang tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Cả hai đều có những bước tiến trong lĩnh giáo dục, với hơn 2.200 sinh viên Việt Nam đang theo học tại New Zealand tính đến hiện nay. Việc ký kết một số văn kiện hợp tác về giáo dục như kế hoạch hợp tác chiến lược 2018-2020 và một số thoả thuận giữa các trường đại học với mục đích nâng cao số lượng sinh viên Việt Nam ở New Zealand lên 30% vào năm 2020 là một trong những điểm nổi bật nhất trong chuyến thăm này.

New Zealand có thế mạnh về các sản phẩm nông nghiệp và đây sẽ là lĩnh vực nổi bật, đóng góp vào quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước. Cũng giống như Nhật Bản nhập khẩu công nghệ nước ngoài sau chiến tranh và tự phát triển trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới (trước khi bị mất vị trí thứ hai về tay Trung Quốc), Việt Nam đã được New Zealand giúp đỡ để phát triển các chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp và xây dựng năng lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước đó, Việt Nam cũng đã học hỏi kinh nghiệm trồng lúa từ Ấn Độ để vươn lên thành một quốc gia xuất khẩu gạo lớn trên thế giới như hiện nay.

Du lịch là một lĩnh vực có thể mang lại lợi ích cho cả hai nước. Cả hai nước đều có nhiều địa điểm hấp dẫn và nếu ngành hàng không được tăng cường, du lịch sẽ được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ. Du khách Việt Nam đến New Zealand tăng 32% vào năm 2016, ngược lại lượng khách New Zealand đến Việt Nam tăng đến 41% vì Air New Zealand mở các chuyến bay trực tiếp theo mùa từ Auckland đến Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2016.

Với việc mở rộng phạm vi hợp tác mọi mặt và đạt được những dấu mốc trong từng lĩnh vực cụ thể theo Kế hoạch Hành động năm 2017-2020, chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ mang lại động lực chính trị mới, thúc đẩy thực hiện các mục tiêu đã đề ra. Cả hai bên đều cần phấn đấu tối ưu hóa những lợi thế do các hiệp định thương mại tự do mang lại. Nếu Việt Nam tận dụng tốt các thoả thuận thì sẽ tạo thuận lợi lớn cho thương mại, giúp đạt được mục tiêu cho từng nhóm hàng hóa, đặc biệt là nông sản để có thể phá vỡ các rào cản để tiếp cận thị trường New Zealand, vốn được bảo hộ cao.

Chuyến thăm này là bằng chứng cho cam kết của cả hai nước đối với hòa bình, ổn định, phát triển và thịnh vượng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương và trên thế giới.

Chuyến thăm Australia

Trong hai ngày, 14-15/3, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã thăm chính thức Australia. Cũng giống như New Zealand, Việt Nam có mối quan hệ rất tốt với Australia, hai nước đã thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973 sau khi Hiệp định Paris được ký kết, hai nước vừa kỷ niệm 45 thiết lập quan hệ ngoại giao.

Có hai dấu mốc quan trọng trong quan hệ hai nước, đầu tiên là vào năm 2009, khi Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh thăm Canberra. Khi đó Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm đã cùng Phó thủ tướng Australia Julia Gillard ký kết tuyên bố chung nâng cấp quan hệ song phương thành quan hệ đối tác toàn diện. Dấu mốc thứ hai là vào tháng 3 năm 2015, khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm Canberra. Mặc dù chuyến thăm lần này đã đặt nền tảng cho việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược trong tương lai, ý nghĩa của nó lại được ít người chú ý tới.

Trong khi tuyên bố chung hai nước đã nêu rõ quan hệ đối tác dựa trên sáu lĩnh vực hợp tác chính trị, chính sách công, kinh tế, thương mại, hỗ trợ phát triển và hợp tác kỹ thuật, quốc phòng và an ninh, liên kết công dân – và đã được thực hiện thông qua Kế hoạch Hành động 3 năm (2010-2013), chuyến thăm vào năm 2015 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã mở đường cho việc ký kết Tuyên bố về tăng cường Hợp tác toàn diện Australia - Việt Nam. Tuyên bố này xác định năm lĩnh vực hợp tác chính: tăng cường quan hệ song phương, tăng trưởng kinh tế khu vực và quốc tế, phát triển thương mại và công nghiệp, hỗ trợ phát triển, quốc phòng – an ninh và thực thi pháp luật.

Lĩnh vực kinh tế và chính trị sẽ vẫn không được khai phá triệt để nếu như không chú trọng đầu tư nguồn nhân lực. Nhận thức được điều đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký một thỏa thuận hợp tác giáo dục với Australia để tạo ra sự đồng bộ giữa nhu cầu và điều kiện giữa hai nước. Australia là một điểm đến hấp dẫn với sinh viên Việt Nam. Hiện nay, có khoảng 30.000 sinh viên Việt Nam du học tại Australia – nhiều nhất so với các nước khác, thể hiện sự tin cậy của phụ huynh và học sinh Việt Nam đối với nền giáo dục Australia. Hơn 60.000 sinh viên Việt Nam tốt nghiệp các cơ sở giáo dục ở Australia trở về để phục vụ cho quốc gia đã chứng tỏ chất lượng giáo dục của Australia.

Sự hợp tác toàn diện chứng minh rõ ràng những điểm chung trong mối quan tâm của cả hai nước. Cả hai đều cam kết duy trì an ninh khu vực, ổn định và phát triển kinh tế dựa trên sự tôn trọng chủ quyền và luật pháp quốc tế. Cả hai đều coi trọng các thể chế đa phương như ASEAN, APEC và EAS.

Về kinh tế, cả hai nước đều cam kết hội nhập kinh tế toàn cầu và khu vực lâu dài dựa trên tự do hoá thương mại và đầu tư. Khi Tổng thống Donald Trump rút khỏi TPP, cả hai nước đều tham gia đàm phán thành công CPTPP.

Trong lĩnh vực an ninh và chính trị, Ấn Độ, Nhật Bản, Việt Nam và Australia cũng đã bắt đầu có sự hiểu biết lẫn nhau. Trong khi quan hệ đối tác toàn diện giữa Việt Nam và Australia ngày càng trở nên thắt chặt, quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam-Ấn Độ cũng đã được nâng lên vị thế đặc biệt trong chuyến thăm của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tới Hà Nội vào tháng 9 năm 2016. Hiện tại, Việt Nam có 11 quan hệ đối tác chiến lược, trong đó có 4 quốc gia trực thuộc Hội đồng Bảo an LHQ, Ấn Độ và Nhật Bản. Trong bối cảnh hai nước tương đồng lợi ích trong nhiều vấn đề song phương, khu vực và toàn cầu, không có gì ngạc nhiên khi quan hệ song phương đã được nâng tầm từ cấp toàn diện lên cấp chiến lược trong chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Cả 4 quốc gia đều đề cập đến an ninh khu vực và các vấn đề chiến lược, sự phối hợp trong lựa chọn chính sách sẽ góp phần vào hòa bình và ổn định của khu vực.

Cần phải giải quyết các tranh chấp khu vực bằng phương pháp hòa bình, cam kết không sử dụng vũ lực, tôn trọng pháp luật quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982. Các quốc gia phải tuân thủ luật pháp, cùng nhau giải quyết những thách thức chung, bao gồm cả vấn đề an ninh hàng hải. Chuyến thăm Australia của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là bắt buộc để thảo luận các vấn đề quan trọng của quốc gia cũng như là khu vực. Hợp tác hàng hải để duy trì trật tự trên biển cũng là trách nhiệm của mỗi quốc gia. Quan hệ hiện tại giữa Việt Nam và Australia được nâng lên một tầm cao mới có lẽ là kết quả quan trọng nhất trong chuyến thăm lần này và có thể là bước ngoặt thứ ba trong quan hệ song phương giữa hai nước.

Nguồn: Eurasiareview – TN

Từ khóa: Việt Nam, Australia, New Zealand, đối tác, quan hệ