Brexit: Hiệp định tự do thương mại như kiểu EU-Canada có phù hợp đối với nền kinh tế của Anh quốc?

Brexit 2610

Hiệp định này sẽ bao gồm những gì? Và nó sẽ có tác động thế nào đến nền kinh tế Anh quốc?

Trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU, ông Michel Barnier, cho biết EU và Anh Quốc có khả năng chỉ đạt được một thỏa thuận thương mại với “những điều khoản tương tự” những gì mà EU đã ký kết với Canada, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Ông cho rằng những yêu cầu mà Anh quốc đặt ra khi tiến hành Brexit (không được tự do di chuyển sang biên giới Anh quốc, Toà án Công lý Liên minh Châu Âu không còn quyền phán quyết đối với Anh quốc, và Anh quốc được quyền tự do ký kết các hiệp định thương mại với các nước thứ ba, v.v) khiến chomột hiệp định thương mại giữa EU và Anh quốc không có cơ hội mở rộng.

Nhưng hiệp định này sẽ bao gồm những gì? Và nó sẽ có tác động thế nào đến nền kinh tế Anh quốc?

Hiệp định giữa EU với Canada, Hàn Quốc và Nhật Bản thực chất có nội dung ra sao?

Hiệp định thương mại tự do giữa EU và Hàn Quốc được ký kết vào năm 2009 và một phần của hiệp định bắt đầu có hiệu lực từ năm 2011. Về cơ bản,hiệp định thương mại này chỉ tập trung vào việc giảm thuế xuất nhập khẩu cho các mặt hàng như ô tô,dệt may, đồ điện tử, hóa chất và một số sản phẩm nông nghiệp. EU mô tả đây là một hiệp định thương mại tham vọng nhất mà khối Châu Âu từng ký với một nước bên ngoài từ trước đến nay.

Thỏa thuận này đồng thời cũng nới lỏng các quy định của Hàn Quốc về quyền sở hữu đối với nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực viễn thông, và giảm bớt các quy tắc trong lĩnh vực dịch vụ vận chuyển và môi trường.

EU đã đạt được một hiệp định thương mại tự do với Nhật Bản trong những vấn đề cơ bản vào đầu năm nay. Hiệp định này cũng giúp tự do hóa quan hệ thương mại hàng hoá giữa hai bên, chủ yếu là trong lĩnh vực xuất khẩu nông nghiệp. Chẳng hạn như thuế quan đối với thịt bò và thịt lợn của EU sẽ được giảm xuống,còn đối với các sản phẩm phô mai sản xuất bởi EU, thuế quan sẽ được loại bỏ hoàn toàn.

Thị trường Nhật Bản cũng đồng thời mở cửa cho các công ty dịch vụ trong ngành viễn thông và vận tải của EU.

Hiệp đinh giữa Canada và EU, được biết đến với tên gọi Hiệp định Thương mại tự do EU-Canada (CETA), tạm thời có hiệu lực từ tháng 9/2017. Cũng tương tự như hai hiệp định với Nhật Bản và Hàn Quốc, trọng tâm của CETA là giảm thuế xuất nhập khẩu hàng hoá. Hàng nông nghiệp xuất khẩu cũng được hưởng rất nhiều lợi ích.

Thuế quan đối với ô tô, quần áo, hóa chất và máy móc cũng được loại bỏ. Đối với lĩnh vực dịch vụ, một số ngành như dịch vụ tài chính, viễn thông, vận tải và bưu điện được mở cửa.

Vậy những điều khoản nào không nằm trong phạm vi của thỏa thuận?

Có sự khác biệt vô cùng lớn giữa một hiệp định thương mại tự do với việc được tham gia vào thị trường chung và liên minh thuế quan của EU. Mặc dù thuế quan đối với hàng hoá sẽ được giảm bớt hoặc đôi khi được loại bỏ nhờ vào các thỏa thuận khác nhau, trong liên minh thuế quan, thuế hàng hóa sẽ biến mất hoàn toàn như một quy luật cơ bản.

Các chuyến hàng vận chuyển đến EU từ Hàn Quốc, Canada và Nhật Bản ở hiện tại (và cả trong tương lai) đều phải được cơ quan Hải quan EU kiểm tra để đảm bảo rằng chúng thực sự đến từ những quốc gia trên, và đảm bảo tuân thủ các quy định an toàn trong nước, ngay cả khi không phải chịu thuế.

Trong khi nếu thuộc liên minh thuế quan EU, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa giữa các nước hầu như không phải chịu bất kỳ cuộc kiểm tra nào.

Những ưu đãi dành cho lĩnh vực dịch vụ trong thị trường chungEU cũng vượt xa bất kì mức độ tự do hóa nào trong các điều khoản về dịch vụ xuyên biên giới trong các hiệp định thương mại. Thị trường chung EUchủ yếu tập trung vào các hàng rào phi thuế quan, chẳng hạn như các quy tắc tiêu chuẩn nội địa.

Mục tiêu của thị trường chung EU (mặc dù chưa đạt được trong ngành dịch vụ) là giúp các công ty dễ dàng kinh doanh tại mọi quốc gia trong toàn khối EU.

Người dân thuộc các nước thành viên EU cũng được thừa hưởng những quyền lợi khi làm việc tại một nước khác trong khối EU. Quyền tự do đi lại này hiện không tồn tại (và sẽ không tồn tại) đối với công dân EU khi tiếp cận thị trường lao động của Canada, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vậy điều gì sẽ xảy ra đối với nền kinh tế của Anh quốc khi không còn được hưởng những quyền lợi này?

Trước khi cuộc trưng cầu dân ý Brexit diễn ra, nhiều nhóm các nhà kinh tế học nổi tiếng đã phân tích những tác động kinh tế dài hạn có thể xảy ra tại Anh quốc, khi quốc gia này kí kết một thỏa thuận thương mại tự do với EU theo kiểu Canada, và so sánh với việc được ở lại thị trường chung và liên minh thuế quan EU.

Khoa Kinh tế của Đại học Oxford và Viện Nghiên cứu Quốc gia về Kinh tế và Xã hội của Anh ước tính chi phí tổn thất là 2% GDP, khoảng 1.300 bảng Anh mỗi hộ gia đình.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu của Trường Kinh tế London (LSE) bày tỏ thái độ bi quan hơn khi ước tính tổn thất sẽ là 6.3% GDP vào năm 2030, khoảng 4.300 bảng Anh mỗi hộ gia đình.

Quan điểm chung của các nhà kinh tế thương mại hàng đầu chính là càng nhiều rào cản thương mại được hình thành giữa Anh quốc và EU (bao gồm các rào cản phi thuế quan - rào cản đặc biệt quan trọng đối với các công ty dịch vụ, những công ty chiếm khoảng 80% nền kinh tế) thì thiệt hại kinh tế sẽ càng nặng nề.

Nguồn: Independent - HN

Từ khóa: hiệp định thương mại, liên minh thuế quan, thị trường chung, Brexit