Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

2018 được dự kiến sẽ là một năm của những cuộc đàm phán thương mại căng thẳng.

Mặc dù hai mặt trận đàm phán thương mại quan trọng của Canada tại khu vực Châu Á đều không đạt nhiều tiến triển trong giai đoạn cuối năm 2017, đầu năm sau có thể sẽ là giai đoạn mà Canada đẩy mạnh đàm phán một hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc và củng cố lợi ích của mình  trong Hiệp định TPP 11 vừa được hồi sinh dưới sự dẫn dắt của Nhật Bản.

Đây là dự đoán chung mà nhiều nhà quan sát đưa ra về hoạt động của Canada tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Cách chính quyền Ottawa tiếp cận hai bàn đàm phán quan trọng này – cũng như khả năng về một hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Canada với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) – sẽ là những đề tài nhận được nhiều sự quan tâm trong năm 2018.

Bà Eva Busza, phó chủ tịch của trung tâm nghiên cứu thuộc Quỹ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương Canada (APFC), cho biết “tâm điểm đầu tiên, khi bàn về khu vực Châu Á – Thái Bình Dương năm 2018, dĩ nhiên sẽ là về tương lai của hoạt động thương mại tại đây”.”Bất kể đó là TPP, hay FTA Canada-Trung Quốc, hay một hiệp định với khối ASEAN, hoặc thậm chí là NAFTA, chúng ta đều phải quan sát kỹ lưỡng từng diễn biến của những sự kiện này.”

Vào tháng 12 hàng năm, APFC đều phát hành một tạp chí với nội dung phân tích và dự báo những sự kiện cần quan tâm trong năm tiếp theo. Ấn bản năm 2016 của tạp chí này có tiêu đề “Tạm biệt TPP” – tập trung vào khả năng Mỹ rút lui khỏi hiệp định – và đó là một dự báo rất chính xác. Vào tháng 1, một trong những chỉ thị đầu tiên của Donald Trump ngay khi vừa nhậm chức Tổng thống là tuyên bố rút nước Mỹ ra khỏi TPP.

Ấn bản năm 2017 của tạp chí đã phát thảo rất nhiều vấn đề. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là các chủ đề về đàm phán hiệp định thương mại, đặt biệt là về tương lai bất định của Canada trong cuộc tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với người Mỹ. Tương lai của NAFTA không chỉ ảnh hưởng đến tương lai mối quan hệ giữa Canada và khu vực Châu Á, mà còn ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng của nền kinh tế nội địa và khả năng tạo việc làm của Canada. 

Tháng 11 và 12 năm nay, Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã trở thành tâm điểm của nhiều bài báo, sau khi ông từ chối ký vào phiên bản hoàn chỉnh của hiệp định TPP-11 tại Hội nghị thượng đỉnh của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương tại Việt Nam, và sau thất bại trong việc khởi động cuộc đàm phán chính thức cho một FTA song phương với Trung Quốc trong chuyến công du cấp cao của ông đến Bắc Kinh. Trong cả hai sự kiện này, người ta cho rằng, việc Ottawa yêu cầu bổ sung thêm chủ đề về bảo vệ môi trường và quyền lợi người lao động và nữ giới đã gây gián đoạn tiến trình đàm phán.

Mặc dù các quan chức Canada đã thẳng thắng tuyên bố rằng, chính phủ họ sẽ không theo đuổi việc ký kết thỏa thuận bằng mọi giá, những người trong giới quan sát như bà Buzsa quan ngại rằng, lập trường thiếu thực tế của Canada có thể sẽ càng làm đình trệ tiến trình đàm phán, vốn đã vô cùng phức tạp, ở cả hai mặt trận: với TPP và với Trung Quốc. 

Bà Busza cho biết, “thông thường, phải mất từ 7 đến 10 năm để đàm phán xong một hiệp định thương mại. Trong trường hợp của FTA Canada-Trung Quốc, Canada muốn tạo ra một dạng hiệp định hoàn toàn mới, với những loại điều khoản chưa bao giờ tồn tại những hiệp định mà Trung Quốc từng có – và thực ra là chưa bao giờ tồn tại trong các hiệp định thương mại trên thế giới. Những FTA thông thường thậm chí có thể mất gần 10 năm để đàm phán, vậy nên chúng ta không thể kỳ vọng FTA Canada-Trung Quốc sẽ hoàn tất nhanh chóng.”

Những xu hướng quan trọng của năm 2018

Bà Sarah Kutulakos, giám đốc điều hành Hội đồng Kinh doanh Canada Trung Quốc, nhận định rằng mặc dù ông Trudeau đã rời khỏi Bắc Kinh mà không đưa ra một tuyên bố chính thức nào về tương lai của FTA giữa hai nước, thành công quan trọng của chuyến đi lần này là việc Ottawa đã thiết lập được nhiều kênh đối thoại cấp cao với Trung Quốc. Bà Kutulakos cho rằng, “việc xây dựng được những kênh đối thoại như thế cũng quan trọng không kém gì một hiệp định thương mại”.

Bà Kutulakos nói “những người từng làm kinh doanh với Trung Quốc đều hiểu rằng, chúng ta không bao giờ đạt được điều mình muốn ngay trong lần thỏa thuận đầu tiên. Người Trung Quốc sẽ đưa ra những yêu sách của phía họ và chúng ta cũng vậy. Và hai bên không phải lúc nào cũng dễ dàng tìm được tiếng nói chung. Vậy nên, mặc dù tôi cũng có phần thất vọng khi quá trình đàm phán hiệp định thương mại không được khởi động sớm, nhưng tôi vẫn hi vọng Chính phủ Canada sẽ dùng sự trì hoãn để tìm kiếm nhiều thỏa thuận có lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp Canada.”

Bà Kutulakos đã chỉ ra một số xu hướng quan trọng trong năm 2018, trong đó bao gồm sự xuất hiện của những gã khổng lồ trong lĩnh vực thương mại điện tử Trung Quốc như Alibaba và JD.com, hai công ty đã thâm nhập vào thị trường Canada trong năm 2017 (Alibaba tại Toronto, JD.com tại Vancouver). Doanh nghiệp Canada có thể sử dụng nền tảng của hai công ty này để thâm nhập vào thị trường thương mại điện tử của Trung Quốc mà không phải xây dựng cơ sở tại quốc gia này, từ đó tránh được rất nhiều rào cản thương mại.

Bà Kutulakos cho biết “các nền tảng thương mại điện tử đang giúp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều”. “Khi Alibaba giới thiệu về dịch vụ của họ tại Toronto, họ đã trình bày rất rõ ràng – đây là một dịch vụ trọn gói, sản phẩm của bạn không chỉ được đưa qua biên giới Trung Quốc mà còn được hỗ trợ đưa vào chuỗi cung ứng tại đây và đến tay người tiêu dùng. Vậy nên, những công đoạn mà bạn phải thực hiện sẽ đơn giản hơn.

Những xu hướng quan trọng khác trong năm 2018 mà bà Kutulakos chỉ ra bao gồm chủ đề “Năm du lịch Canada-Trung Quốc”, với nhiều chương trình quảng bá nhằm thúc đẩy lượng khách du lịch Trung Quốc đến Vancouver và nhiều địa điểm khác nữa trong năm 2018.

Cùng lúc đó, bà Busza cho biết, cần phải nhớ rằng Canada đã khởi động những cuộc đàm phán thăm dò về một hiệp định thương mại tự do với khối ASEAN trong năm 2017. Bà nhận xét, nếu các quan chức Ottawa và ASEAN có thể tìm được tiếng nói chung trong những chủ đề tiến bộ mà Canada từng yêu cầu trên bàn đàm phán với Trung Quốc và TPP, thì Đông Nam Á cũng có thể là một thị trường sinh lời cao cho các doanh nghiệp Canada.

Bà Busza nói, “đây chỉ là dự đoán của riêng tôi, nhưng nếu Canada thực sự khởi động những cuộc đàm phán chính thức với khối ASEAN, khả năng cao là Canada cũng sẽ yêu cầu phải xây dựng một hiệp định thương mại toàn diện và tiến bộ”. “Những chủ đề như môi trường, quyền lao động và quyền lợi nữ giới luôn gắn liền với các chương trình nghị sự của chính phủ Canada, vậy nên chúng chắc chắn cũng sẽ xuất hiện trên bàn đàm phán... Câu hỏi đặt ra là, liệu các nước ASEAN có sẵn sàng tham gia đàm phán một cách nhiệt tình đối với những vấn đề này.”

Những dự báo cho năm 2018 của Quỹ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương Canada còn bao gồm một chương liên quan đến “cột mốc” dân chủ tại khu vực Đông Nam Á, với những sự kiện bầu cử được dự kiến diễn ra tại Campuchia, Malaysia, và Thái Lan, khi mà chính phủ các quốc gia này đang đối mặt với tình trạng phản đối dữ dội của người dân trong nước và sự xói mòn của các thể chế dân chủ như quyền tự do báo chí.

Nguồn: Business Vancouver - HN       

Từ khóa: đàm phán, hiệp định tự do thương mại, dự báo 2018, Canada, Trung Quốc, ASEAN