Chính sách “Nước Mỹ trên hết”: kẻ thù của các thỏa thuận thương mại tự do

usa

“Nước Mỹ trên hết”, nền tảng trong các chính sách thương mại của chính quyền Trump, được dự đoán sẽ là rào cản lớn nhất đối với các thỏa thuận tự do thương mại. Điều này đã được thể hiện rõ nét tại vòng đàm phán đầu tiên của Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Ngày 16/8 vừa qua, các đại diện đến từ Mỹ, Canada và Mexico đã khởi động tiến trình đàm phán nâng cấp hiệp định thương mại 23 năm tuổi. Đến chủ nhật (ngày 20/08/2017), sau năm ngày họp kín, các bên đã thống nhất về một lịch trình đàm phán có nhịp độ nhanh và đầy tham vọng.

Mặc dù đã đưa ra một tuyện bố chung rằng cả ba quốc gia “cam kết sẽ đẩy nhanh tiến trình đàm phán để cải tiến hiệp định”, các chuyên gia thương mại cho rằng sẽ rất tốn nhiều thời gian và nỗ lực để thu hẹp khoảng cách của những khác biệt giữa Hòa Kỳ và các nước Bắc Mỹ láng giềng.

Tự do hơn hay công bằng hơn

Tái đàm phán Hiệp định mậu dịch Tự do Bắc Mỹ là một ưu tiên trong chính sách “Nước Mỹ trên hết” dưới thời tổng thống Donald Trump, nhằm khắc phục tình trạng thâm hụt thương mại khổng lồ và ngăn chặn tình trạng thất nghiệp đang diễn ra trong lĩnh vực công nghiệp ở Mỹ.

Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer từng nhấn mạnh: ý thức rõ ràng về tự do và công bằng thương mại giữa các thành viên NAFTA là mục tiêu chính của quá trình tái đàm phán. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận thấy rằng, nước Mỹ rõ ràng quan tâm nhiều đến công bằng thương mại hơn là tự do thương mại. “Chúng tôi cảm thấy rằng, đối với vô số người Mỹ, thỏa thuận NAFTA đã hoàn toàn thất bại và cần phải có những cải tiến lớn” Lighthizer đề cập trong bài phát biểu khai mạc ở vòng đàm phán đầu tiên, nhấn mạnh rằng, NAFTA đã khiến các nhà sản xuất chuyển hướng sang kinh doanh ở những khu vực có chi phí thấp hơn như Mexico, khiến cho ít nhất 700.000 người Mỹ mất việc.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Canada Chrystia Freeland và Bộ trưởng Kinh tế Mexico Ildefonso Guajardo bày tỏ rằng họ luôn xem hiệp định tự do thương mại là một thành công và chỉ muốn nhìn thấy nó được hiện đại hóa và cải tiến, chứ không phải làm giảm giá trị của nó bằng những mục tiêu vô lý.

NAFTA cần được hiện đại hóa để “tạo ra nhiều thỏa thuận thương mại hơn giữa các nước thành viên, không phải làm giảm đi”, Guajardo phát biểu.

Các chuyên gia thương mại và các nhà kinh tế học chỉ ra rằng, thâm hụt thương mại của Mỹ không bao giờ có thể giải quyết được bằng cái gọi là “một hiệp ước thương mại công bằng hơn” - vấn đề mà chính quyền Trump nhấn mạnh sẽ đưa vào tiến trình đàm phán.

Chủ trương “Nước Mỹ trên hết”, điều có thể được hiểu tương tự rằng “Mexico đứng sau”, có thể sẽ phản tác dụng đối với tiến trình đàm phán thương mại tự do, một nhận xét từ tờ Politico của Mỹ cho hay.

Cải tiến hay thay thế

Thứ tư vừa qua, Lighthizer nói với các nhà đàm phán rằng tổng thống Trump không hài lòng với việc “chỉ thay đổi một vài điều khoản và cập nhật một số chương trong hiệp định”, cho thấy tham vọng của Mỹ trong việc viết lại một hiệp định mới, nhằm thay đổi hoàn toàn những quy tắc hiện tại trong hoạt động thương mại tự do.

Quan hệ thương mại ba bên của các quốc gia trong khối Bắc Mỹ, được ký kết và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1994, đã đem lại lợi ích to lớn cho nền kinh tế khu vực và người dân nơi đây, thông qua việc loại bỏ gần như hoàn toàn các rào cản thuế quan giữa ba quốc gia.

Từ năm 1994 đến năm 2016, khối lượng giao dịch giữa Mỹ, Mexico và Canada đã tăng gấp hơn ba lần, đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ USD và thiết lập một khối kinh tế có tổng giá trị quốc nội vào khoảng 20 nghìn tỷ USD.

Để cải tiến thỏa thuận, cả ba bên đang thảo luận, và tìm cách để đưa các vấn đề như môi trường, tiêu chuẩn lao động, thương mại điện tử và công nghệ mới vào hiệp định NAFTA - những vấn đề chưa có trong NAFTA đời đầu

Để có một thỏa thuận thành công, “cần có sự đồng thuận của tất cả các bên, nếu không, đó không khải là một thỏa thuận”, ông Guajardo cho biết.

Chủ nghĩa bảo hộ sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế Mỹ

Lo sợ chiến lược “Nước Mỹ trên hết” có thể làm chệch hướng dòng chảy thương mại hiện tại, cộng đồng các doanh nghiệp ở Mỹ đã cảnh báo chính quyền Trump “không nên gây hại”.

“Nếu họ nhất quyết đi theo con đường chủ nghĩa bảo hộ, họ sẽ khiến cả thể giới thất vọng và điều này có thể phản tác dụng, gây thiệt hại ngược trở lại đối với nền kinh tế Mỹ,” C. Fred Bergsten, thành viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Peterson về Kinh tế Quốc tế, đồng thời là một nhà tham mưu của Washington, cho biết.

Bên cạnh nỗ lực tái đàm phán hiệp định NAFTA, chính quyền Trump còn lên kế hoạch điều chỉnh hiệp định thương mại song phương với Hàn Quốc, và tiến hành cuộc điều tra về vấn đề vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Trung Quốc.

Nền tảng cơ bản trong tư duy “Nước Mỹ trên hết” có thể khiến cho những chiến lược thương mại này không gặt hái được thành quả nào, Bergsten cho biết.

Đồng thời, các chuyên gia thương mại cũng nghi ngờ khả năng sớm đạt được đồng thuận của cả ba nước Bắc Mỹ vào đầu năm sau.

“Vì có nội dụng sâu rộng và toàn diện, sẽ rất khó để cả ba quốc gia đạt được thỏa thuận chung cho toàn bộ những vấn đề đàm phán chỉ trong vài tháng”– đây là nhận định của Jeffrey Schott, một chuyên gia thương mại nổi tiếng của Mỹ.

Nguồn: Tân Hoa Xã

Từ khóa: chính sách, nước Mỹ, trên hết, kẻ thù, thỏa thuận, thương mại tự do