Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Phô mai Stilton nổi lên là vấn đề gai góc nhất trong các vòng đàm phán thương mại giữa Nhật Bản và xứ sương mù.

Sau 2 ngày hội đàm tại London, bộ trưởng Thương mại Anh Liz Truss và Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đều ra về tay trắng.

Nếu nền kinh tế lớn thứ tư và thứ sáu thế giới đạt đồng thuận về một thỏa thuận thương mại, đây sẽ là hiệp định đầu tiên nước Anh đàm phán độc lập với một quốc gia khác sau 47 năm phụ thuộc vào EU, và vì vậy đây sẽ là hiệp định mang ý nghĩa chính trị quan trọng cho nước Anh hậu Brexit.

Sau khi có nhiều hy vọng rằng bà Truss sẽ mang lại lợi thế cho xứ sương mù khi Nhật Bản đang tiến gần đến việc xóa bỏ thuế cho sản phẩm đồ da cao cấp (thuế suất đang áp dụng là 30%) được sản xuất tại Anh quốc, cuộc đàm phán giữa 2 quốc gia lại nhanh chóng rơi vào đình trệ liên quan đến một loại hàng hóa – vốn chỉ chiếm 0.007% giá trị xuất khẩu của nước Anh: phô mai Stilton.

Vậy nhưng các chuyên gia thương mại đều lạc quan rằng hiệp định song phương sẽ sớm được ký kết, để chính phủ Nhật còn kịp trình lên Nghị viện Nhật Bản phê chuẩn tại cuộc họp nghị viện vào đầu tháng 9.

Ông Michito Tsuruoka, Phó giáo sư Đại học Keio, Tokyo giải thích “Đó là nguyên nhân ông Motegi muốn đẩy nhanh các cuộc đàm phán. Tôi nhận thấy phía Nhật khá thất vọng về việc hai nước không đạt được thỏa thuận chung. Thật khá nực cười khi cho rằng hiệp định chính thức có thể được ký kết trong vài tuần trong khi ở cấp bộ trưởng vẫn còn bất đồng về nội dung”.

Theo nhà nghiên cứu cao cấp Sam Lowe tại Trung tâm Đổi mới châu Âu, sự mâu thuẫn nói trên chỉ là màn diễn trong tiến trình đàm phán.

“Phía Anh muốn cho thấy họ nắm được lợi thế cũng như muốn chứng tỏ rằng xứ sương mù có thể đạt được những điều châu Âu sẽ bó tay” – ông cho biết.

Pernille, giám đốc Công ty Rudlin, một doanh nghiệp chuyên về tư vấn với các đối tác Nhật, lưu ý rằng lễ hội Obon – dịp nghỉ kéo dài hai tuần để mọi người trở về quê nhà bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên – đã bắt đầu vào hôm qua. Đó là lí do tại sao phái đoàn Nhật muốn mọi thứ phải được giải quyết.

Nông nghiệp là một vấn đề gai góc trong các cuộc thảo luận thương mại giữa các quốc gia. Tuy nhiên, ông Tomohiko Taniguchi, cố vấn đặc biệt Thủ tướng Shinzo Abe, thừa nhận rằng đội ngũ đàm phàn của ông đã không nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của phô mai Stilton đối với người Anh.

“Stilton là sản phẩm truyền thống được người dân xứ sương mù yêu mến và trân trọng; tuy nhiên những yếu tố này lại không được phía Nhật nhận thức thức đầy đủ” – ông Taniguchi phát biểu trong chương trình BBC Radio 4’s Today vào hôm thứ Năm.

Ông Tsuruoka, tuy vậy lại có nhận định rằng “Không phải người dân Anh nào cũng đồng tình về tầm quan trọng của sản phẩm phô mai Stilton”.

Những người dân xứ sương mù không quan tâm đến tầm quan trọng của phô mai Stilton chắc chưa nghe những lời cảm thán của bà Russ trong một hội nghị của Đảng Bảo thủ vào năm 2014 “Nước Anh đang nhập khẩu 2/3 lượng phô mai cần thiết cho nhu cầu tiêu dùng: đây là một sự sỉ nhục”.

Trong thỏa thuận thương mại EU-Nhật Bản, hiệp định mà nước Anh đang muốn chuyển tiếp sang, hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế mà Nhật Bản cấp cho sản phẩm phô mai xanh xuất khẩu từ đảo quốc sương mù là rất ít. Phía Anh muốn đàm phán lại chủ đề này nhưng Nhật Bản từ chối do giá trị kinh tế của mặt hàng này không đáng kể.

Ông Hosuk Lee-Makiyama, giám đốc Trung tâm châu Âu về Kinh tế-Chính trị Quốc tế, đang tự hỏi liệu có đáng để giết chết đàm phán chỉ vì mặt hàng phô mai này, trong khi thị phần sản phẩm này của Anh tại thị trường Nhật không có khả năng tăng trưởng thêm.

Đầu tiên, ông Makiyama lưu ý rằng tỷ lệ người dân dị ứng với lactose khá cao tại Nhật Bản. “Khi sữa được cho phép dùng tại trường học, nhiều phụ huynh đã phản ánh với giáo viên rằng họ không muốn con mình ám đầy mùi sữa”.

“Tuy vậy, người tiêu dùng xứ phù tang là những người khó tính và chịu chi hàng đầu thế giới. Tất cả những sản phẩm cao cấp từ thủ công đồ da, đến rượu vang Pháp đều được được ưa chuông tại Nhật Bản. Marcolini, hãng sản xuất chocolate cao cấp của Bỉ có nhiều cửa hàng tại đảo quốc Đông Á hơn tại chính đất nước mình. Vậy nhưng, Stilton không phải là một sản phẩm được ưa thích tại Nhật”.

Hai là, luật pháp cấm việc vận chuyển sữa tươi giữa các địa phương của Nhật Bản buộc người nông dân nước này phải sản xuất những sản phẩm có nguồn gốc từ sữa để tăng thu nhập; điều này gián tiếp khiến sản phẩm phô mai nhập khẩu khó có cơ hội tăng trưởng tại xứ phù tang.

Sự nhượng bộ từ hai phía được thể hiện tại Chương quy định về lĩnh vực nông nghiệp – theo đó, sản phẩm thịt bò Wagyu của Nhật Bản được bảo hộ dưới dạng chỉ dẫn địa lý. “Có một sự nhầm lẫn tai hại tại châu Âu về việc xác định Wagyu như một giống bò – loại thực phẩm này chỉ đơn giản là thịt bò được nuôi tại xứ phù tang.” – ông Makiyama nhận định.

Stilton chỉ là một mãnh ghép nhỏ trong một bức tranh lớn về cuộc đàm phán giữa hai nước: đó là vấn đề ô tô và nông nghiệp. Ông Lowe nói “Cuối cùng, sự nhượng bộ chính là Nhật Bản không muốn chỉ tập trung thảo luận về vấn đề giảm thuế đối với ngành công nghiệp ô tô còn Anh quốc thì cũng chẳng muốn bỏ hết tâm sức thảo luận về chủ đề nông nghiệp”.

Tương tự như Hàn Quốc, Nhật Bản cũng đồng ý thay đổi quan điểm liên quan đến vấn đề quy tắc xuất xứ, chấp nhận rằng những sản phẩm sản xuất tại Anh sử dụng nguyên liệu từ EU cũng được tính là có nguồn gốc từ quốc đảo sương mù, qua đó, giúp các hãng xe Nhật đang sản xuất tại Anh như Nissan, Toyota và Honda không phải trả thêm thuế khi nhập ngược về Nhật Bản.

Giám đốc hãng Honda nhận định: “Bằng việc bãi bỏ thuế quan, giảm rào cản về pháp lý cũng như thúc đẩy dòng dịch chuyển nhân sự và ý tưởng, thỏa thuận thương mại Nhật – Anh sẽ hỗ trợ bảo vệ môi trường, tăng cường năng suất và khuyến khích sáng tạo, đồng thời giảm nguy cơ đứt gãy trong mối giao thương Anh - Nhật Bản vào thời điểm quá trình Brexit hoàn tất. Cả hai quốc gia đều tự tin rằng Anh quốc và Nhật Bản sẽ nhanh chóng đạt sự đồng thuận về nội dung Hiệp định.”

Một thành công khác trong đàm phán thương mại giữa hai bên là các quy định về dịch viễn thông. Cũng như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Nhật Bản và xứ sương mù đều đồng thuận không đặt ra quy định về xử lý mã nguồn hay lưu trữ dữ liệu khi mở cửa thị trường lẫn nhau. Ông Lowe nhấn mạnh, những quy định đã nêu mặc dù không tạo ra hình thức giao thương mới, nhưng là lời cam kết mạnh mẽ đến các doanh nghiệp về việc thị trường số trong hiện tại sẽ tiếp tục phát triển ở tương lai.

Có thể nói, như thỏa thuận thương mại “Giai đoạn 1” mà Tổng thống Trump đã ký với Trung Quốc, hiệp định giao thương giữa Nhật Bản và Anh Quốc được nhìn nhận như là bước đi đầu tiên trong việc nước Anh gia nhập CPTPP.

Ông Lee-Makiyama nhận định thỏa thuận giao thương với Tokyo là hiệp định thương mại xứ sương mù có thể đạt được dễ dàng nhất.

“90% vấn đề đã được giải quyết” ông Makiyama nhận xét. “Nếu đàm phán với Pháp, Nhật Bản sẽ phải bắt đầu từ con số 0, tuy nhiên, nước Anh không phải quốc gia định hướng xuất khẩu, và cũng không phải là một quốc gia chuyên xuất khẩu nông sản”.

“Nền kinh tế Anh quốc được tạo dựng bởi tiêu dùng nội địa và đầu tư nước ngoài. Vì vậy, khi rời khỏi EU, nước Anh sẽ thoát khỏi những ràng buộc trong Hiến pháp của khối cùng hàng tá cản trở chính trị, qua đó đưa ra những cam kết phù hợp hơn với lợi ích quốc gia thay vì phải bị trói chặt trong những định hướng đàm phán chung của toàn Liên minh” – ông Makiyama nhận xét.

Giáo sư Tsuruoko cho biết nguyên nhân của việc đình trệ trong đàm phán không nằm tại cấp chuyên viên. “Khi các vấn đề kỹ thuật đã được bàn thảo, một hiệp định có được ký kết hay không lại phụ thuộc vào yếu tố chính trị”.

“Không thể có một chiến thắng toàn diện trong mọi cuộc thảo luận thương mại, nếu bạn chỉ dành 51% lợi thế thôi thì đó cũng là một thắng lợi hoàn mỹ. Tôi nghĩ tính thực tế cùng quan điểm chính trị về hiệp định thương mại Anh-Nhật là điều đang thiếu tại London”.

Nguồn: Telegraph

Từ khóa: Hiệp định thương mại, Stilton, xe ô tô, CPTPP