Trong giai đoạn khủng hoảng, vai trò trung tâm của ASEAN là rất quan trọng

25.04-01

Giữa giai đoạn đại dịch Covid-19, hợp tác đa phương giữa các nước ASEAN là điều cần thiết để chia sẽ những kinh nghiệm tốt nhất và hỗ trợ lẫn nhau.

Thế giới đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng y tế nghiêm trọng, khi số ca bệnh Covid-19 được công bố đã lên đến 2,1 triệu ca trong này 17/4, với hơn 147.000 người tử vong trên toàn cầu. Gần như mọi quốc gia trên thế giới đều đã có người nhiễm bệnh, và khu vực Đông Nam Á không phải là một ngoại lệ.

Tất cả các nước thành viên ASEAN đều đã công bố những ca nhiễm Covid-19 trong lãnh thổ của họ; Thái Lan là quốc gia đầu tiên trong khu vực phát hiện trường hợp nhiễm bệnh. Cho đến hiện tại, mỗi nước đã áp dụng những quy định và cơ chế khác nhau để ngăn chặn virus lây lan. Ví dụ, tại Jakarta, chính phủ đã áp lệnh hạn chế nghiêm ngặc đối với các hoạt động trong thành phố - nơi có số ca nhiễm cao nhất của Indonesia. Trong khi đó, Singapore sẽ xử phạt những cá nhân không đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng.

Mặc cho những khác biệt về chính sách giữa các nước thành viên, ASEAN vơi tư cách là một tổ chức khu vực cần đóng vai trò đi đầu trong đại dịch. Thuật ngữ "Trung tâm ASEAN" thường được nhắc đến trong nhiều bản tuyên bố khác nhau của khối. Ví dụ, Bản tuyên bố Tầm nhìn Ấn Độ - Thái Bình Dương của ASEAN phát hành hồi năm ngoái đã đề xuất "trung tâm ASEAN" làm nền tảng cho các hoạt động hợp tác trong khu vực.

Dù không được định nghĩa rõ ràng, vai trò trung tâm của ASEAN vẫn là điều cần thiết cấp bách trong giai đoạn đại dịch.

Trong hai tháng qua, ASEAN đã có những hoạt động tập thể để kiềm chế virus corona lây lan, điển hình là hội nghị đặc biệt của Ủy ban Điều phối ASEAN về Covid-19, những tuyên bố chung của các Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ trưởng Kinh tế, Bộ trưởng Quốc Phòng, Bộ trưởng Y tế ASEAN, và Bộ trưởng Y tế ASEAN+3, cũng như những sáng kiến hợp tác với Mỹ và Liên minh Châu Âu. Ngày 14/4, khối này đã triển khai Hội nghị Thượng đỉnh Đặc biệt ASEAN về Covid-19. Những nỗ lực này là điểm khởi đầu vững chắc cho các hoạt động hợp tác sâu hơn.

ASEAN cần phải dẫn dắt hoạt động hợp tác giữa các nước thành viên. Covid-19 là một mối đe dọa xuyên biên giới, và khó có quốc gia nào có thể một mình chống lại mối đe dọa này. Ban đầu, dịch bệnh này chỉ được xác định tại Vũ Hán, Trung Quốc, nhưng hiện tại nó đã lây lan cho hơn 2 triệu người trên toàn thế giới chỉ sau vài tháng. Điều này cho thấy virus có thể dễ dàng lây lang từ nơi này sang nơi khác. Những ca nhiễm Covid-19 "nhập khẩu", nghĩa là một cá nhân bị nhiễm virus ở nước khác và quay trở về quốc gia quê hương của họ, vẫn thường xuyên được phát hiện. Tại Bali, Indonesia, một điểm đến nổi tiếng của khách du lịch, những ca nhiễm "nhập khẩu" luôn chiếm phần lớn số trường hợp được phát hiện.

Các nước Đông Nam Á khá gần gũi về mặt địa lý, vì thế dòng chảy con người - và tiềm năng lây lan virus của nó - cần được đặt thành mối quan tâm hàng đầu của chính phủ. Mặc cho những lệnh hạn chế đi lại vừa tung ra ở nhiều nước, thông tin về những công dân đi qua biên giới vẫn rất quan trọng. Chính phủ cũng cần được thông tin kịp thời về diễn biến của khủng hoảng Covid-19 trên toàn khu vực, đặc biệt là tại những nước láng giềng.

Việc trao đổi những thông tin liên quan đến quy định của chính phủ về đối phó đại dịch cũng rất cần thiết. Trong vấn đề này, ASEAN đang đóng một vai trò trung tâm, đặc biệt là Trung tâm BioDiaspora Virtual ASEAN (ABVC), nơi có nhiệm vụ tổng kết những số liệu và quy định mới nhất tại Đông Nam Á trong giai đoạn đại dịch. Các báo cáo của ABVC đang được công bố công khai trên website của ASEAN.

Các nước ASEAN cũng có thể học hỏi những biện pháp quản lý nội địa từ những thành viên còn lại. Trên toàn cầu, đã có nhiều thành công về cách mà những quốc gia khác kiềm chế Covid-19 lây lan và giảm thiểu tỷ lệ tử vong. Hàn Quốc, Đài Loan, Hong Kong và Singpaore đều đang nhận được sự ca ngời từ quốc tế về phương pháp xử lý đại dịch của họ. Là một phần của ASEAN, Singapore có thể được xem là nguồn tài nguyên giá trị đối với phần còn lại của khối.

Ủng hộ Chủ nghĩa Đa phương

Hợp tác giữa các nước ASEAN, đồng thời với các đối tác bên ngoài, là điểm sáng trong chương trình hợp tác quốc tế của khối khu vực. Cơ chế này thúc đẩy các hoạt động thảo luận đa phương ở cấp độ toàn cầu, và ASEAN có thể là một hình mẫu. Trong những năm gần đây, chủ nghĩa đa phương đang bị đe dọa. Sự mất niềm tin vào giá trị của những tổ chức quốc tế và khái niệm toàn cầu đang tăng lên. Nhiều quốc gia đang hành động chống lại hoạt động này. Một số người cho rằng sự xuất hiện của Donald Trump tại Mỹ và Brexit tại Vương quốc Anh là dấu hiệu rõ ràng về sự suy yếu của chủ nghĩa đa phương. Xu hướng này có khả năng sẽ làm thay đổi trật tự quốc tế hiện tại, vốn đang lệ thuộc vào các thể chế đa phương như Liên Hiệp Quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới.

Dù thế nào đi nữa, ASEAN có thể đẩy lùi xu hướng này bằng tính liên kết chặc chẽ của khối, đặc biệt là trong cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu này. Nỗ lực cùng nhau chống lại Covid-19 là biểu tượng cho sức mạnh của chủ nghĩa đa phương, nơi mà các nước thành viên sẵn sàng phối hợp nguồn lực để đạt được những mục tiêu chung. Mặc cho vô số vần đề nội địa gây ra bởi virus corona, các nước ASEAN vẫn đặt nhiều hi vọng vào hoạt động hợp tác quốc tế. Các sáng kiến phối hợp liên ngành của ASEAN cho thấy họ tin tưởng mạnh mẽ vào những nỗ lực tập thề để chống lại Covid-19. Chiến lượt này cũng đặc nền tảng chủ nghĩa đa phương là giải pháp cho những vấn đề toàn cầu. Vì thế, vai trò trung tâm của ASEAN là rất quan trọng và cần thiết cấp bách.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: ASEAN, Covid-19, hội nhập kinh tế, chủ nghĩa đa phương, khủng hoảng y tế