Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Dữ liệu ảm đạm về viễn cảnh kinh tế Trung Quốc đã đi ngược với khẳng định của giới chức Mỹ rằng nền kinh tế Mỹ có thể nhanh chóng trở lại quỹ đạo khi dỡ bỏ các lệnh phong tỏa.

Thỏa thuận thương mại trị giá hàng tỉ đô la với Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể là một nạn nhân mới vì coronavirus, theo một báo cáo quốc hội được gửi riêng cho tờ Foreign Policy.

Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ - Trung, do Quốc hội Mỹ thành lập cách đây hai thập kỷ và được chỉ định bởi các thành viên của cả hai bên, cho biết rằng thương mại bị đình trệ và nhu cầu tiêu dùng ở Trung Quốc từ virus “làm tăng khả năng phá vỡ việc thực thi thỏa thuận,” phá hỏng nỗ lực của Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến thương mại kéo dài hai năm với Bắc Kinh mà ông đã khơi mào vào năm 2018.

Các quan chức chính quyền của Trump và Bắc Kinh đã nhấn mạnh rằng giai đoạn một của thỏa thuận, kêu gọi Trung Quốc mua năng lượng và các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ trị giá 200 tỷ đô la, sẽ được tiến hành đúng theo kế hoạch, ngay cả khi chính Tổng thống Mỹ đã chỉ trích Bắc Kinh ngay tại Nhà Trắng vào cuối tuần qua, do sự lây lan của virus hiện đã giết chết hơn 40.000 người Mỹ.

Tuy nhiên, Trung Quốc có thể viện dẫn đến một điều khoản trong thỏa thuận cho phép tham vấn thương mại mới giữa hai quốc gia “trong trường hợp thảm họa tự nhiên hoặc sự kiện không lường trước được khác”, nhằm trì hoãn khả năng đáp ứng các điều khoản thỏa thuận của một trong hai bên, theo báo cáo ủy ban, một bản sao mà Foreign Policy nhận được.

Những căng thẳng về khả năng thực thi thỏa thuận thương mại do coronavirus xuất hiện khi Trump bắt đầu tăng cường công kích Trung Quốc vào cuối tuần qua, trong bối cảnh tin tức rằng giới tình báo Mỹ đang xem xét khả năng coronavirus mới có thể đã vô tình trốn thoát khỏi phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, nơi trường hợp đầu tiên được phát hiện. Trump đã nói hồi đầu tháng này rằng ông “muốn có quan hệ hữu hảo” với Trung Quốc.

“Đáng lẽ đại dịch đã được kiểm soát tại Trung Quốc trước khi nó bùng phát, nhưng điều đó không diễn ra, và cả thế giới phải gánh chịu đại dịch”, Trump phát biểu tại Nhà Trắng vào hôm thứ bảy. Tuần trước, Trump đã cùng Thượng nghị sĩ Tom Cotton, một nghị sĩ Đảng Cộng hòa của bang Arkansas, đưa ra các biện pháp cho phép công dân Mỹ khởi kiện Trung Quốc về thương vong và tác hại kinh tế từ virus, và các nhà lập pháp khác đã kêu gọi Mỹ củng cố chuỗi cung ứng dược phẩm và các loại hàng hóa quan trọng khác.

Ngay cả khi Trump đã xem xét kỹ lưỡng vai trò của Trung Quốc trong việc lan truyền virus, ông và các cố vấn kinh tế hàng đầu của ông đã đưa ra những dự đoán màu hồng cho nền kinh tế Mỹ, và rằng nước Mỹ có thể nhanh chóng trở lại quỹ đạo kinh tế sau khi lệnh phong tỏa đại dịch trên toàn quốc được dỡ bỏ.

“Tôi nghĩ rằng đó sẽ là vài tháng, tôi chắc chắn không nghĩ rằng đó sẽ là nhiều năm,” Bộ trưởng Tài chính Steve Mnuchin khẳng định về sự phục hồi kinh tế Mỹ trong một cuộc phỏng vấn với CNN vào chủ nhật. “Đúng vậy, mọi người đang thận trọng. Tuy vậy, khi chúng ta thoải mái mở cửa lại nền kinh tế, tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy một sự hồi phục lớn.”

Nhưng báo cáo ủy ban đưa ra một loạt dữ liệu và số liệu thống kê đáng lo ngại, chỉ ra những khó khăn kinh tế lâu dài cho Trung Quốc và những tác động kéo theo đầy đau đớn cho phần còn lại của nền kinh tế toàn cầu.

Bất chấp chiến tranh thương mại, Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, chiếm gần 740 tỷ đô la thương mại trong năm 2018, có nghĩa là khó khăn kinh tế của Trung Quốc có thể sẽ dội lại nền kinh tế Mỹ.

“Bởi vì Trung Quốc là trung tâm sản xuất của thế giới, sự gián đoạn chuỗi cung ứng nội địa do COVID-19 đã gây ra những cú sốc trên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, và khiến sự phụ thuộc vào nguồn hàng trung gian và thành phẩm của Trung Quốc sụt giảm mạnh,” báo cáo cho biết.

Chi tiêu tiêu dùng của Trung Quốc, nền tảng của nền kinh tế Trung Quốc, đã giảm hơn 20% trong hai tháng đầu năm 2020 so với cùng kỳ năm 2019. Tình trạng thiếu lao động khiến sản xuất sụt giảm chỉ ra rằng “thu hẹp sản xuất trong tháng 2 năm 2020 thấp hơn cả mức thấp nhất từng thấy trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008,” báo cáo cho biết. Và sản lượng công nghiệp ở Trung Quốc đã giảm 13,5% so với năm trước – “mức giảm lớn nhất từng được ghi nhận,” báo cáo cho biết.

“Với ít hàng tồn kho, ít tiền mặt và mạng lưới cung ứng hẹp hơn, các doanh nghiệp nhỏ của Mỹ đặc biệt chịu ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Quốc”, báo cáo khẳng định.

Báo cáo cũng cảnh báo rằng thảm họa từ coronavirus có thể gây ra những rạn nứt chính trị sâu sắc hơn giữa Mỹ và Trung Quốc, vì Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa ra cảnh báo nhiều lần cho các đồng minh về việc đầu tư vào Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Bắc Kinh và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số do Huawei xây dựng, có thể giúp Trung Quốc dễ thu thập thông tin tình báo từ các nước đồng minh.

Trung Quốc đang “quay trở lại can thiệp của nhà nước” nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong các ngành công nghiệp chính, báo cáo cho biết, khi số liệu thống kê từ Bắc Kinh cho thấy GDP của nước này đã giảm 7% trong quý đầu tiên. Để cắt giảm chi phí phục hồi, các quan chức Trung Quốc cho biết họ đang nhắm mục tiêu vào “các dự án cơ sở hạ tầng mới”, như việc mở rộng mạng 5G vốn dĩ đã gióng lên hồi chuông cảnh báo trong chính quyền Trump.

Cuộc chiến giành quyền kiểm soát thông tin coronavirus đang có sự gia tăng nhanh chóng, khi hệ thống nhà tù bang Ohio dường như trở thành điểm nóng lớn nhất của Mỹ về căn bệnh này vào thứ hai. Trong những tuần gần đây, Trung Quốc đã trục xuất các phóng viên khỏi tờ Washington Post, New York Times và Wall Street Journal, sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ trục xuất 60 nhà báo từ các cơ quan nhà nước Trung Quốc ra khỏi nước Mỹ.

Sự lây lan của virus cũng có thể có hiệu ứng lan truyền lên mối quan hệ kinh tế liên kết chặt chẽ với việc đi lại, vận chuyển và các trường đại học Mỹ, xóa sạch hàng tỷ đô la đầu tư của Trung Quốc cho các doanh nghiệp Mỹ, vì virus đã đóng cửa các nhà máy và gây ra tắc nghẽn vận chuyển.

Trump đã khoe khoang nỗ lực chính quyền của ông nhằm cắt giảm thâm hụt thương mại Mỹ với Trung Quốc trong vài tuần sau khi ký kết thỏa thuận. Nhưng coronavirus có thể đảo ngược các kế hoạch đó, báo cáo của ủy ban cho biết, với việc học sinh Trung Quốc giảm đăng ký các chương trình cấp bằng của Mỹ, ngành xuất khẩu công nghiệp dịch vụ Mỹ sang Trung Quốc có khả năng sẽ giảm thêm 15 tỷ USD.

“Trong phản ứng sơ bộ với COVID-19, giới hoạch định chính sách của Trung Quốc đã quyết định đánh đổi, tạm ngưng các hoạt động kinh tế để đổi lấy các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn sự lây lan của virus,” báo cáo cho biết. “Các phản ứng chính sách sau đó đã được lên trình tự cẩn thận và nhắm mục tiêu cao nhằm cố gắng giảm thiểu các tác động phá vỡ như các biện pháp đã được thực hiện với doanh nghiệp.”

Xu hướng chung cho thấy Mỹ có khả năng trở nên cứng rắn hơn trong việc bảo hộ chuỗi cung ứng của Mỹ khỏi tầm với của Trung Quốc, đặc biệt là trong ngành công nghiệp quốc phòng - khi mà các quan chức Lầu Năm Góc cho biết vào thứ hai, sẽ cần một gói cứu trợ đáng kể thuộc một gói kích thích kinh tế khác để bù đắp các tác động kinh tế của virus.

“Chúng tôi dự định sẽ tái quốc hữu hóa ngành công nghiệp, cung ứng và các nền tảng quốc phòng”, Kori Schake, giám đốc nghiên cứu chính sách quốc phòng và đối ngoại tại Viện nghiên cứu Doanh nghiệp Mỹ và là một quan chức cấp cao thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush, đã trả lời như thế với Foreign Policy vào đầu tháng này. “Điều này có xảy ra trong tương lai hay không phụ thuộc vào hành xử của Trung Quốc, nhưng nó chắc chắn sẽ xảy ra sớm.”

Nguồn: Foreign Policy

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, thỏa thuận thương mại, Mỹ-Trung, giai đoạn một