Tại sao Toàn cầu hóa lại quan trọng

24.04-01

Toàn cầu hóa khiến dòng chảy kinh tế kết nối qua nhiều quốc gia. Nó là quá trình mà từ đó, các nhân tố kinh tế ở một nơi có thể bị ảnh hưởng bởi những sự kiện từ một nơi khác trên thế giới.

Dưới gốc độ kinh tế, đại dịch Covid-19 đang gây ra một cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ trong lịch sử thế giới. Hiện tại, yếu tố toàn cầu hóa đang bị mất tầm ảnh hưởng hơn bao giờ hết. Hàng rào được dựng lên khắp nơi và những dòng chảy có thể vượt ra bên ngoài biên giới quốc gia đang trở nên khan hiếm.

Việc chống lại đại dịch có vẻ như đang là mục tiêu hàng đầu. Nhưng đến một giai đoạn nào đó, những tổn thất kinh tế cũng sẽ cần được cân nhắc. Kỳ bầu cửa Tổng thống Mỹ, và giai đoạn hồi phục "hậu Corona" tại Trung Quốc, Tây Âu, và Mỹ sẽ khiến yếu tố toàn cầu hóa được quan tâm trở lại.

Rõ ràng là sự nổi lên của Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là những vấn đề được quan tâm, kể cả trong thời kỳ khủng hoảng. Việc hai quốc gia này chiếm hơn 40% dân số thế giới - và hơn 2,5 lần dân số của tất cả các nước được xem là "đã phát triển" - có thể sẽ là một yếu tố chi phối quan trọng đối với tương lai dài hạn của nhân loại. Ngoài ra, Ấn Đố và Trung Quốc cũng là những nước thiệt hại nhiều nhất nếu toàn cầu hóa bị đảo ngược.

Toàn cầu hóa vẫn giữ một vai trò quan trọng hơn bao giờ hết. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang tạo ra những thay đổi lớn trên thế giới. Điều này không chỉ đúng dưới góc độ kinh tế, mà còn đúng trong công cuộc chống lại những thách thức lớn hơn của nhân loại như biến đổi khí hậu, tình trạng tuyệt chủng các giống loại quý hiếm, tình trạng bất ổn tài chính, và bất bình đẳng thu nhập.

Toàn cầu hóa khiến dòng chảy kinh tế kết nối qua nhiều quốc gia. Nó là quá trình mà từ đó, các nhân tố kinh tế ở một nơi có thể bị ảnh hưởng bởi những sự kiện từ một nơi khác trên thế giới. Tiến trình hội nhập khiến các thị trường có thể vận hành, vượt qua những rào cản chính trị và quốc gia. Dưới góc nhìn kinh tế, không ai là người ngoài cuộc.

Đây là tiến trình đã tồn tại từ giai đoạn khởi đầu của nền văn minh. Trong thời kỳ hiện đại, các dòng chảy hàng hóa, nguồn vốn trở nên mạnh mẽ nhờ vào sự hỗ trợ của các ngành dịch vụ vận chuyển, gia công nước ngoài, và sự nổi nên của công nghệ thông tin. Ấn Độ là một trong những nước hưởng lợi lớn từ tiến trình này. Quá trình tự do hóa kinh tế đã giúp hàng triệu người thoát khỏi nghèo đói và giúp lan tỏa cơ hội phát triển rộng hơn bao giờ hết.

Khi quá trình tự do hóa kinh tế khởi động tại Ấn Độ từ năm 1991, sự kiểm soát được xem là một tàn tích của quá khứ, và sự tư nhân hóa trở thành một xu hướng. Ấn Độ đã ủng hộ "Đồng thuận Washington" như là một cam kết theo đuổi các chính sách tiền tệ và tài khóa hiện đại, xem các nguồn lực thị trường là trụ cột cho phát triển kinh tế.

Ở góc độ toàn cầu, sự ra đời của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 1/1995 có thể xem là điểm khai sáng. Sau Vòng đàm phán Uruguay, cả thế giới đã dần dần từ bỏ những chính sách thương mại hướng nội, và tận hưởng thành quả của tự do hóa thương mại. Ấn Độ, tương tự như nhiều quốc gia đang phát triển khác, cũng đóng một vai trò quan trọng tại Vòng Uruguay.

Thị trường là một thể chế tự điều chỉnh, tự quản lý rất tinh vi. Tầm quan trọng của các thị trường có thể vượt qua cả chính phủ. Dĩ nhiên, chính phủ vẫn có thể can thiệp và hủy hoại cơ chế thị trường tự do. Tuy nhiên, những quốc gia thấu hiểu được lợi ích của họ trong hoạt động hợp tác kinh tế toàn cầu sẽ quản lý hiệu quả nền kinh tế thị trường.

Chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa quốc gia từng lôi kéo thế giới vào một cuộc chiến kinh khủng, và hủy hoại một Châu Âu từng dẫn đầu thế giới. Nhưng rồi những chủ nghĩa này cũng lụi tàn, và thứ duy nhất còn sống sót và nảy nở là các nền kinh tế tự do, vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, mối đe dọa đối với toàn cầu hóa đã xuất hiện trở lại. Dư chấn Covid-19 có thể là đòn kết liễu tiến trình này.

Một trong những lập luận lên án cơ chế thị trường của toàn cầu hóa là nó kiềm hãm lợi ích kinh tế quốc gia, làm suy yếu nền dân chủ, và dẫn đến sự đánh mất quyền lực quốc gia vào tay những tập đoàn đa quốc gia hùng mạnh.

Từ sau sự sụp đổ của chủ nghĩa đế quốc và kết thúc của Thế chiến II, hầu như mọi nền kinh tế phát triển trên thế giới - trừ Trung Quốc - đều chọn chế độ tự do dân chủ. Họ có tự do truyền thông, tự do bầu cử, các quyền lợi và trách nhiệm được giám sát bởi những thể chế. Tại khắp nơi trên thế giới, chất lượng cuộc sống đã cải thiện và trở nên tốt hơn trong nhiều khía cạnh. Thực tế, toàn cầu hóa đã cho chúng ta cơ hội cùng nhau chống lại những thách thức toàn cầu. Nếu một cuộc khủng hoảng như đại dịch Covid-19 có thể chặn đứng dòng chảy hội nhập toàn cầu, những thành tựu mà ta đạt được đến hiện tại sẽ bị đảo ngược, sự thịnh vượng sụp đổ và các giá trị sáng tạo sẽ bị kiểm soát bởi những thế lực thoái hóa.

Thách thức thực sự của chúng ta, như một tập thể toàn cầu, là không chỉ ngăn chặn sự suy thoái của tiến trình hội nhập kinh tế thế giới, mà còn phải đẩy mạnh nó, tăng tốc nó, và khiến nó mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Thế giới không nên bị chia rẽ thành những quốc gia thù địch lẫn nhau và quên đi phúc lợi của mọi người dân. Thách thức toàn cầu của chúng ta không phải là một trận đại dịch, chiến tranh, hay những giá trị kinh tế được mất. Thách thức toàn cầu của chúng ta là những tư tưởng chính trị hủy hoại nền kinh tế thị trường tự do.

Nguồn: Business World

Từ khóa: Toàn cầu hóa, kinh tế thị trường, chủ nghĩa quốc gia, chủ nghĩa bảo hộ, chiến tranh thương mại, Covid-19