Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Suy thoái kinh tế do đại dịch bùng phát có thể khiến nhà nhập khẩu đậu nành lớn nhất thế giới không thể đảm bảo cam kết mua thêm khoảng 40 - 50 tỷ USD hàng nông nghiệp từ Mỹ.

Cam kết này là một phần trong Thỏa thuận Thương mại Giai đoạn I ký kết hồi tháng Giêng giữa Washington và Bắc Kinh. Can kết này chủ yếu giúp thúc đẩy hoạt động mua bán đậu nành giữa hai nữa. Cho đến hiện tại, Trung Quốc đang là đối tác nhập khẩu hàng nông nghiệp lớn nhất của Mỹ.

Tuy nhiên, Trung Quốc đang thu mua thêm đậu nành từ Brazil - một đối thủ cạnh tranh hàng đầu của Mỹ trên thị trường đầu nành. Giá đậu nành Brazil đã trở nên rẽ hơn rất nhiều so với Mỹ do những bất ổn kinh tế gây ra bởi đại dịch Covid-19.

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, tháng 3 vừa qua, sản lượng đậu tương mà Trung Quốc mua từ Brazil đã đạt mức kỷ lục 11,6 triệu tấn, trong khi sản lượng mua từ Mỹ vẫn ở mức thấp, với chỉ 12,6 triệu tấn được đặt hàng cho cả năm.

Mức này thấp hơn một chút so với 12,9 triệu tấn của năm ngoái, khi căng thẳng thương mại còn cao. Ngược lại, hai năm trước - trước khi cuộc chiến thương mại bắt đầu - Trung Quốc đã đặt hàng gần 30 triệu tấn đầu nành Mỹ chỉ trong 4 tháng đầu năm 2018.

Dave Walton, một nhà sản xuất đầu nành Mỹ tại phía đông Bang Iowa, đang lo ngại rằng khách hàng lớn nhất của mình sẽ không giữ đúng lời hứa theo thỏa thủa thương mại giai đoạn một.

Ông nói: "Các quan chức thương mại Trung Quốc tuyên bố rõ rằng họ có thiện chí thực thi thỏa thuận, nhưng nếu nhìn vào mức độ thu mua hiện tại, rõ ràng là họ đang chậm tiến độ."

"Chúng ta cần đảm bảo rằng họ sẽ hoàn thành những cam kết đã ký, và họ phải bị phạt nếu không hoàn thành - thỏa thuận đã ký là phải làm."

Các chính trị gia, bao gồm cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, đang cố gắng duy trì sự lạc quan, nhưng các nhà phân tích cảm thấy rằng Trung Quốc sẽ khó có khả năng hoàn thành các chỉ tiêu mua sắm hàng nông nghiệp, mà hơn phân nữa trong đó là đậu nành.

Phát biểu hôm thứ ba, ông Trump cho biết hoạt đông thu mua của Trung Quốc đang "chậm lại một chút do dịch bệnh", nhưng ông kỳ vọng Trung Quốc sẽ hoàn thành cam kết.

Ông Trump nói: "Tôi hiểu rõ về Chủ tịch Tập, tôi nghĩ ông ta sẽ giữ lời hứa. Nhưng nếu ông ta không làm được điều đó, mọi thứ cũng sẽ ổn thôi, vì chúng ta có những phương án thay thế rất, rất tốt."

Cailin Birch, một chuyên gia kinh tế thuộc tổ chức Economist Intelligence Unit (EIU) tại Anh, cho biết tình hình vẫn đang diễn ra trôi chảy, "nhưng chúng tôi dự đoán rằng Trung Quốc sẽ không thể đáp ứng đầy đủ cam kết mua sắm hàng nông nghiệp theo thỏa thuận thương mại giai đoạn một."

EIU dự báo rằng tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc năm nay chỉ đạt 1%.

Ông Birch nói: "Chúng tôi không nghĩ tốc độ này sẽ đủ mạnh để thúc đẩy khả năng hoàn thành thỏa thuận giai đoạn một."

"Và hệ quả là, chính phủ Mỹ sẽ gia tăng áp lực lên Trung Quốc để họ tiếp tục mua hàng nông nghiệp Mỹ, nhưng việc hoàn thành đúng chỉ tiêu sẽ không đạt được nếu không có những biện pháp trả đũa từ Mỹ."

Ngoài việc kinh tế chững lại do đại dịch, Trung Quốc còn đang chật vật hồi phục sản lượng heo chăn nuôi trong nước, sau khi cúm lơn Châu Phi giết chết khoảng 60% số đàn lợn tại nước này. Do sản lượng lợn chăn nuôi đang hồi phục chậm chạp, nhu cầu tiêu thụ đậu nành trong tương lai - nguồn thức ăn chính cho lợn - cũng sẽ ở mức thấp.

Darin Friedrichs, chuyên gia phân tích tình hình thương mại Châu Á của INTL FCStone tại Thượng Hải, cho rằng Trung Quốc gần như không đủ khả năng hoàn thành mục tiêu mua sắm mà họ đề ra.

Ông nói: "Tất cả phụ thuộc vào tốc độ hồi phục của chúng ta sau cuộc khủng hoảng hiện tại. Nó liên hệ mật thiết với tình hình dịch bệnh Covid - nhu cầu tiêu thụ thịt tại Trung Quốc gắn liền với tình trạng ổn định của nền kinh tế. Nhưng nhu cầu này dù thế nào đi nữa cũng sẽ không đủ cao."

Trung Quốc vẫn đang chật vật kiểm soát sự lây lan của dịch cúm lợn Châu Phi sau gần 18 tháng. Dịch bệnh này không lây qua người, nhưng có thể giết chết những đàn lợn.

Chủ nhật vừa qua, Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã báo cáo hai trường hợp bùng phát dịch cúm lợn mới - ở phía Tây Bắc của hai tỉnh Cam Túc và Thiểm Tây - đã giết chết hàng tá con lợn.

Sanjeeban Sarkar, một nhà phân tích khác của EIU cho biết: "tình hình hội phục của ngành chăn nuôi lợn tại Trung Quốc là nhân tố tác động chính lên nhu cầu thu mua đậu nành. Sự không ổn định trong khả năng hồi phục của đàn lợn sẽ khiến các dự báo về nhu cầu trong những năm sau trở nên khó lường."

Ông nói: "Nói chung, chúng tôi dự kiến quá trình hồi phục sẽ diễn ra đều đặn... đến năm 2022. Nếu những đợt bùng phát trong tương lai được kiểm soát, nhu cầu tiêu thụ đầu nành của Trung Quốc sẽ tăng nhanh, và kích thích nhu cầu toàn cầu".

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, thỏa thuận thương mại giai đoạn một, Covid-19