Bất chấp virus corona và cuộc thương chiến, các nhà máy có lý do để ở lại Trung Quốc

27.02-04

Sự bùng phát của Covid-19 đang làm trì trệ hoạt động sản xuất ở các vùng của Trung Quốc, và khiến nhu cầu chuyển dịch cơ sở sản xuất trở nên rõ ràng hơn. Tuy nhiên, nền tảng hạ tầng logistics và thị trường tiêu dùng khổng lồ của Trung Quốc vẫn mang lại lợi thế lớn hơn so với các địa điểm sản xuất khác.

Công việc chuyển nhà luôn là một vấn đề phiền phức. Vì vậy, hãy mường tượng việc dịch chuyển một nhà máy với các thiết bị trị giá hàng triệu đô la sang một quốc gia khác, chịu các loại thuế phí và quy định khác, sẽ khó khăn đến nhường nào.

Các cuộc tranh luận về việc các công ty đa quốc gia có nên dịch chuyển nhà máy của họ từ Trung Quốc đến một địa điểm khác luôn sôi nổi trong thời gian qua. Sự bùng phát của Covid-19 đã khiến cuộc thảo luận này trở nên cấp thiết hơn, vì các công ty ở Trung Quốc đang nỗ lực tái khởi động sản xuất, trong bối cảnh công nhân ở nhiều nơi trên đất nước không thể quay trở lại nơi làm việc, khiến các nhà máy trên khắp thế giới thiếu hụt linh kiện do Trung Quốc sản xuất. Các CEO có thể phải suy nghĩ lại về chiến lược chuỗi cung ứng của họ.

Việc dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc không phải là một chủ đề mới. Chi phí lao động trong nước, bao gồm tiền lương và đóng góp an sinh xã hội, đã tăng lên trong những năm gần đây. Do đó, một số hoạt động sản xuất thâm dụng lao động đã được chuyển đến các quốc gia có nguồn cung lao động dồi dào, bao gồm Việt Nam, Indonesia, Bangladesh và Sri Lanka.

Mặc cho xu hướng di dời sản xuất, Trung Quốc vẫn là nước xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất, theo Tổ chức Thương mại Thế giới. Trung Quốc chiếm khoảng một phần ba nền thương mại dệt may trên thế giới vào năm 2018.

Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã đẩy nhanh quá trình dịch chuyển, do ảnh hưởng của thuế quan đối với một loạt các sản phẩm.

Hầu hết các giám đốc điều hành kinh doanh dự đoán, căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục, bất kể kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11. Một số nhà máy sản xuất bo mạch chủ và phần cứng khác đã được chuyển đến Đài Loan.

Tuy nhiên, giữa suy thoái kinh tế toàn cầu vào năm ngoái và việc ký kết thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 giữa Mỹ và Trung Quốc vào đầu năm nay, một số người có thể do dự khi quyết định tiến hành các kế hoạch dịch chuyển sản xuất của công ty.

Bên cạnh đó, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ áp thuế đối với hàng hóa với nhiều đối tác thương mại khác có nghĩa là có rất ít thiên đường an toàn trong một thế giới ngày càng đi theo chủ nghĩa bảo hộ.

Tại Trung Quốc, những nỗ lực ngăn chặn sự bùng phát của Covid-19 đang kìm hãm sản xuất, vì các công nhân gặp khó khăn khi trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Bên ngoài Trung Quốc, các nhà sản xuất ô tô đã buộc phải tạm dừng sản xuất vì các bộ phận do Trung Quốc sản xuất không có sẵn.

Một số công ty điện tử tiêu dùng có thể trì hoãn việc ra mắt sản phẩm và đã cảnh báo về tác động đối với thu nhập trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mặc dù nguy cơ bùng phát trong tương lai làm tăng áp lực cho các công ty đa dạng hóa sản xuất sang các địa điểm khác, và một số khoản đầu tư sẽ được chuyển ra ngoài quốc gia, Trung Quốc nên tiếp tục đóng vai trò chi phối hoạt động sản xuất toàn cầu.

Điều này là do các công ty, giống như những người chuyển nhà, cần cân nhắc những ưu và nhược điểm của việc di dời. Lao động và chuỗi cung ứng là những nhân tố quan trọng cần được cân nhắc, nhưng chúng không phải là yếu tố duy nhất.

Ví dụ, nền tảng hạ tầng logistics của Trung Quốc là một lý do chính khiến các công ty có đủ khả năng giao hàng đúng lúc và có mức hàng tồn kho thấp. Trung Quốc xếp thứ 26 trong Chỉ số Hiệu quả Logistics của Ngân hàng Thế giới vào năm 2018, xếp giữa Hàn Quốc và Đài Loan - và cao hơn nhiều so với Việt Nam (thứ 39), Indonesia (thứ 46), Sri Lanka (thứ 94) và Bangladesh (thứ 100).

Một cân nhắc khác là về thị trường nội địa Trung Quốc. Khi sự bùng nổ sản xuất tại Trung Quốc bắt đầu từ khi gia nhập WTO vào năm 2001, hàng hóa chủ yếu được sản xuất để xuất sang các nền kinh tế phát triển. Nhưng giờ đây Trung Quốc có một thị trường tiêu dùng đang phát triển của riêng nước này.

Do đó, vẫn có lý do để Trung Quốc là một địa điểm sản xuất chính. Ví dụ, mặc dù doanh số giảm trong hai năm qua, Trung Quốc vẫn là một thị trường xe hơi lớn hơn Mỹ vào năm 2019. Trung Quốc vẫn có nhiều người dùng điện thoại di động nhất trên thế giới. Việc gần gũi với khách hàng Trung Quốc là một lý do quan trọng để tiếp tục sản xuất tại Trung Quốc.

Hiện tại, người tiêu dùng ở Trung Quốc đang thay đổi. Họ đang bắt đầu chi tiêu nhiều hơn cho các dịch vụ, chẳng hạn như dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục và tài chính, do đó thúc đẩy những thay đổi trong hoạt động kinh doanh và sở thích của người lao động. Thay vì làm việc theo ca 12 giờ trong các nhà máy, một số người có thể chọn chuyển sang lĩnh vực dịch vụ.

Cũng có nghĩa về lâu dài, Trung Quốc sẽ thay đổi và nâng cấp các quy trình chế tạo và sản xuất. Trung Quốc khó có thể mất vị thế là công xưởng của thế giới, nhưng nó có thể trở thành một hình thức hoàn toàn khác với những gì chúng ta đã biết trong nhiều thập kỷ.

Nguồn: South China Morning Post

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, khủng hoảng kinh tế, chuyển dịch chuỗi cung ứng