Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Vào những năm 1960, khi người ta bắt đầu nhận thức được rằng cuộc chiến tranh Việt Nam là phi nghĩa, Nghị sĩ Bang Vermont George Aiken đã đề xuất rằng Mỹ nên tuyên bố chiến thắng và rút khỏi Việt Nam. Hiện tại, Donald Trump có lẽ nên cân nhắc lại lời khuyên của Nghị sĩ Aiken và vận dụng nó cho cuộc chiến thương mại đang diễn ra với Trung Quốc.

Ông Trump đã phát động cuộc chiến thương mại này vì những lý do khó hiểu và những mục tiêu không rõ ràng. Trong suốt chiến dịch tranh cử tổng thống, ông thường lên án Trung Quốc là nước “thao túng đồng tiền”. Ông từng hứa hẹn sẽ liệt Trung Quốc vào danh sách “thao túng tiền tệ” vào đúng ngày đầu tiên nhận chức tổng thống.

Thức tế, động thái này của ông Trump là khá hợp lý. Trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20, Trung Quốc đã cố tình thu gom hàng nghìn tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ, nhằm hạ giá đồng tiền nước mình so với đồng đô la. Với mệnh giá thấp hơn, hàng hóa và dịch vụ Trung Quốc đã trở nên rẻ hơn so với Mỹ, khiến chúng có lợi thế cạnh tranh trên thị trường thương mại quốc tế. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng thâm hụt thương mại của Mỹ trong suốt một thập kỷ, khiến hàng triệu việc làm tại Mỹ biến mất.

Trong 10 năm trở lại đây, Trung Quốc đã ngưng mua thêm trái phiếu Mỹ, nhưng họ vẫn đang nắm giữ hơn 4 nghìn tỷ USD tại sản này. Khối lượng khổng lồ ấy tiếp tục là nguyên nhân khiến giá đồng Nhân dân Tệ thấp hơn đồng Đô la, giống như cách Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nắm giữ hàng tỷ trái phiếu đô la để điều chỉnh lãi xuất thấp. Vì một số lý do, gần như tất cả các nhà kinh tế học đều thừa nhận mối liên hệ giữa trái phiếu mà Fed nắm giữ với lãi xuất, nhưng họ lại phớt lờ tác động tương tự của Trung Quốc lên giá trị đồng yên và đồng đô la.

Tuy nhiên, vấn đề này đã bị lãng quên từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu, vì Trump đã không còn quan tâm đến vấn đề mệnh giá động tiền. Thỏa thuận Giai đoạn Một của Trump chỉ yêu cầu Trung Quốc mua thêm lượng lớn hàng xuất khẩu Mỹ, nhưng không đá động gì đến yêu cầu tăng giá trị của đồng Nhân dân Tệ so với đồng Đô la.

Đây là một thiếu sót đáng buồn, vì nếu giá trị đồng Tệ tăng lên, giá cả hàng hóa trên thị trường sẽ thay đổi theo hướng làm giảm thâm hụt thương mại cho Mỹ. Thay vào đó, Trump lại yêu cầu chính phủ Trung Quốc mua sắm một cách vô lý, không dựa trên các nguyên tắc thị trường.

Để đạt được thỏa thuận giai đoạn một, Trump đã thu hàng chục tỷ USD tiền thuế từ người dân Mỹ, dưới hình thức áp thuế quan lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Trump tuyên bố rằng Trung Quốc là người phải chi trả thuế quan, nhưng các dữ liệu thực tế thì rất rõ ràng. Gần như toàn bộ chi phí tăng thêm từ thuế quan đều bị đẩy cho người tiêu dùng, hoặc các nhà buôn trung gian ở Mỹ.

Nếu Trump tuyên bố chiến thắng ngay bây giờ, ông có thể loại bỏ các mức thuế quan mà ông đã áp đặt, và tạo một sự kích thích cho người tiêu dùng trong năm bầu cử. Và, hành động này thậm chí không cần phải xin phép quốc hội. Đáng tiếc thay, Trump có vẻ sẽ quyết tâm kéo dài cuộc chiến thương mại của ông, và tiếp tục đưa ra một loạt những yêu sách không liên quan, hậu thuẫn bởi lời đe dọa áp thuế quan nhiều hơn.

Những nỗ lực của Trump trong cuộc chiến thương mại là rất mơ hồ. Mục tiêu trọng tâm hiện tại của ông là khiến Trung Quốc dành nhiều sự tôn trọng hơn đối với bằng sáng chế, và bản quyền của các công ty Mỹ.

Ở góc độ cơ bản nhất, điều này không liên quan gì đến người lao động Mỹ, những người mà Trump tuyên bố là đang cố gắng bảo vệ lợi ích bằng cách phát động cuộc chiến thương mại. Nếu Boeing hay các tập đoàn đa quốc gia khác không phải lo ngại về việc bị ép buộc chuyển nhượng công nghệ khi họ thuê cơ sở sản xuất tại Trung Quốc, thì nhiều khả năng họ sẽ chuyển thêm nhiều việc làm sang cho Trung Quốc.

Nhìn chung, người lao động Mỹ không hề được hưởng lợi từ việc bảo vệ bản quyền cho Microsoft hay bằng sáng chế của Pfizer. Thay vì cố gắng bảo vệ công nghệ bằng những biện pháp bảo hộ lỗi thời này, sẽ hợp lý hơn nếu Mỹ tìm cách chia sẽ công nghệ để mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Thực tế trong tương lai, Mỹ sẽ muôn thâu tóm công nghệ từ Trung Quốc nhiều hơn là những gì Trung Quốc muốn từ Mỹ. Nền kinh tế Trung Quốc hiện đã phát triển với tốc độ chóng mặt, và sẽ lớn gấp đôi nền kinh tế Mỹ vào cuối thập kỷ. Hơn nữa, tỷ lệ chi tiêu cho nghiên cứu phát triển trên tổng GDP của Trung Quốc cũng bằng với Mỹ.

Về lý thuyết, chúng ta nền tạo ra những thỏa thuận thương mại mà trong đó ta có thể chia sẽ những sáng kiến đối mới trong các lĩnh vực năng lượng sạch, nghiên cứu hóa dược để các nước cùng tiến bộ càng nhanh càng tốt. Nhưng ý tưởng hợp tác này có vẻ như đang nằm ngoài bộ óc của Donald Trump và đội ngũ thương mại của ông.

Với sự không rõ ràng của Trump trong các vấn đề thương mại, và với khả năng những hành động khiêu khích của Trump trong cuộc chiến thương mại sẽ sớm bị trả đũa, điều tốt nhất mà Trump nên làm hiện giờ là lắng nghe lời khuyên của Nghị sĩ Aiken: tuyên bố chiến thắng và bỏ cuộc chiến thương mại lại phía sau.

Nguồn: My Journal Courier

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, thỏa thuận thương mại giai đoạn một, chủ nghĩa bảo hộ, bầu cử tổng thống Mỹ