Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mỹ và Trung Quốc đã ký kết thỏa thuận thương mại giai đoạn một vào ngày 15 tháng 1 năm 2020. Thỏa thuận thương mại sơ bộ này được coi là bước đi đầu tiên nhằm hạ nhiệt cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung hiện đã diễn ra hơn 18 tháng.

Nhưng điều này có ý nghĩa gì với Việt Nam?

Hầu hết mọi người trên thế giới đều mong đợi chiến tranh thương mại chấm dứt và cho rằng điều đó tốt hơn cho nên thương mại toàn cầu. Mặc dù ở một mức độ nhất định, điều này cũng giúp ích cho Việt Nam, nhưng nếu cuộc chiến thương mại vẫn tiếp diễn, nó vẫn mang lại lợi ích rõ ràng cho đất nước.

Mặc dù thỏa thuận giai đoạn một là một bước đi quan trọng trong quan hệ Mỹ-Trung, đây có vẻ là bước đi tạm thời và không đi sâu vào chi tiết về một số dòng thuế hiện có giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, thỏa thuận giai đoạn một là cam kết của Trung Quốc về việc mua thêm hàng hóa trị giá 200 tỷ USD của Mỹ trong hai năm tới. Thỏa thuận này được coi là một cách để Mỹ kiểm soát thương mại Mỹ-Trung hơn là ứng phó với mức thuế quan cụ thể của Trung Quốc. Ngoài ra, thỏa thuận này chỉ đề cập đến 134,2 tỷ đô la Mỹ trong tổng số 185,8 tỷ đô la Mỹ hàng hóa xuất khẩu từ Mỹ sang Trung Quốc trong năm 2017.

Thỏa thuận giai đoạn một cũng đi kèm với một số cảnh báo nhất định. Ví dụ: nếu Mỹ cho rằng Trung Quốc không mua đủ hàng hóa từ phía Mỹ và do đó không tuân thủ cho đến khi thỏa thuận hết hiệu lực, Mỹ có thể trả đũa bằng thuế quan bổ sung.

Trong khi Mỹ đã loại bỏ kế hoạch áp thuế bổ sung dự kiến vào tháng 12 năm ngoái, 25% thuế quan áp lên 250 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc vẫn được giữ nguyên.

Với những diễn biến gần đây cũng như sự bùng phát dịch corona ở Trung Quốc, thỏa thuận giai đoạn một dự kiến ​​sẽ không có tác dụng sâu rộng và ngay lập tức đối với Việt Nam. Chúng ta hãy xem xét một số lý do sau đây.

Việt Nam có khả năng vượt qua tác động của thỏa thuận giai đoạn một

Hiệu ứng Trung Quốc cộng một: Một số nhà sản xuất đã dịch chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Các hoạt động này bao gồm đầu tư vào các nhà máy, tòa nhà văn phòng và nhân viên. Xu hướng này còn xuất hiện ở các nhà đầu tư không phải là người Trung Quốc. Thuế quan trả đũa của Trung Quốc dành cho Mỹ cũng đã đẩy một số nhà đầu tư Trung Quốc tìm đến các điểm đến khác. Do Việt Nam nổi lên như một điểm đến đầu tư hấp dẫn, việc quay trở lại Trung Quốc sẽ khó xảy ra.

Các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam: Là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, Việt Nam đã tích cực ký kết một số hiệp định thương mại tự do (FTA). Các FTA, như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) sẽ đảm bảo rằng Việt Nam vẫn là điểm đến đầu tư cạnh tranh. Tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm, yêu cầu sản xuất và quyền lợi người lao động được đảm bảo trong các hiệp định này sẽ tiếp tục cho phép Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và mở rộng thành một cứ địa cho lĩnh vực xuất khẩu.

Gian lận xuất xứ: Việt Nam đã nỗ lực giải quyết gian lận xuất xứ và trung chuyển. Gần đây, Việt Nam đã đưa ra Nghị quyết 119 nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan chính phủ về quy trình kiểm tra sản phẩm và chia sẻ thông tin. Ngành hải quan Việt Nam cũng tăng cường các nỗ lực thực thi mà chính quyền Mỹ đánh giá cao.

Thặng dư thương mại: Theo nghiên cứu của Ngân hàng Mỹ Merrill Lynch, thặng dư thương mại Việt - Mỹ đã tăng lên 600 triệu USD. Vì muốn xoa dịu những lo ngại của Mỹ, Việt Nam đang nỗ lực giảm thặng dư thương mại bằng cách mua máy bay phản lực Boeing và các sản phẩm năng lượng của Mỹ, cũng như xử phạt các nhà sản xuất Trung Quốc muốn đổi hướng đi của hàng hóa nhằm hưởng lợi từ mức thuế quan.

Chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương

Một khía cạnh khác cần lưu ý là Mỹ có thể không muốn chuỗi cung ứng của Mỹ ở Châu Á bị gián đoạn do mối lo ngại của giới sản xuất Mỹ. Vấn đề càng trở nên nghiêm trọng do sự bùng phát COVID-19 đang diễn ra ở Trung Quốc.

Tuy nhiên, Việt Nam sẽ cần phải cảnh giác. Năm 2019, Mỹ đã áp thuế đối với các sản phẩm nhôm và thép đối với Việt Nam vì cho rằng một số sản phẩm được sản xuất tại Hàn Quốc và Đài Loan. Trước đó vào năm 2017, Mỹ đã áp thuế đối với Việt Nam vì lo ngại các sản phẩm thép có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Trong khi thỏa thuận giai đoạn một có thể giảm bớt căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc trong ngắn hạn, một số vấn đề căn bản vẫn chưa được giải quyết và do đó hai nước có thể xảy ra căng thẳng thương mại trở lại và áp các mức thuế quan mới.

Chiến lược Trung Quốc cộng một

Sự dịch chuyển sản xuất sang Việt Nam gắn liền với cuộc chiến thương mại đã diễn ra trong một vài năm qua; Trung Quốc không nằm ngoài bức tranh đó. Ngoài ra, với quy mô nền kinh tế Trung Quốc, với chuỗi cung ứng và nguyên liệu thô khổng lồ của nước này - không một quốc gia nào có khả năng hấp thụ tất cả các sản phẩm của Trung Quốc, bao gồm cả Việt Nam.

Thay vì từ bỏ thị trường Trung Quốc, các nhà đầu tư đang lựa chọn bổ sung cho các nhà máy ở Trung Quốc bằng các đầu tư vào những nơi có chi phí thấp dựa trên cơ sở hạ tầng tại các thị trường như Việt Nam. Bản thân một số ngành công nghiệp lớn của Việt Nam cũng phụ thuộc vào một số nguyên liệu thô từ Trung Quốc, như dệt may, cao su và nhựa.

Dịch corona gần đây đã gây áp lực lên chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Các công ty lớn nhất trong ngành đã cảnh báo rằng nếu, nếu đầu vào không có sẵn vào cuối tháng 2, giới đầu tư sẽ phải tính đến các nguồn thay thế như Ấn Độ, Malaysia và Trung Quốc như một giải pháp tạm thời.

Chiến tranh thương mại làm thay đổi chuỗi cung ứng

Hai năm chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đã thúc đẩy các nhà đầu tư tìm nhà cung cấp mới, bán cho các thị trường khác nhau và đa dạng hóa hoạt động. Với phần lớn thuế quan vẫn còn hiệu lực, các nhà đầu tư chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại khó giữ được thái độ lạc quan. Do đó, cuộc chiến thương mại đã làm lung lay các mối quan hệ chuỗi cung ứng hiện có, các nhà đầu tư buộc phải xây dựng mối quan hệ đối tác mới tại các thị trường mới nổi.

Sự dịch chuyển sản xuất đã bắt đầu. Chính trong bối cảnh này, Việt Nam được hưởng lợi, và miễn là tiếp tục có những chính sách đúng đắng, Việt Nam sẽ có thể tiếp tục thu hút đầu tư nhiều hơn nữa, ngay cả khi mối quan hệ Mỹ - Trung trở nên ấm hơn.

Nguồn: Vietnam – Briefing

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, hội nhập kinh tế, hiệp định thương mại giai đoạn một