Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Giai đoạn hậu Brexit, mọi con mắt đều đổ dồn vào tác động của Brexit đến mối quan hệ giữa Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh. Một số nhà lãnh đạo châu Âu đã phản ứng (thận trọng) với sự thay đổi này, trong đó có Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông đã khẳng định rằng Brexit là một ‘dấu hiệu cảnh báo lịch sử đối với EU’ và một trong những điều mà tất cả các quốc gia thành viên EU nên ngẫm nghĩ.

Bối cảnh

Brexit có thể làm suy yếu EU. Về mặt chính trị, Brexit đã khuyến khích các đảng chống nhập cư trên khắp châu Âu. Về mặt kinh tế, Brexit sẽảnh hướng lớn đến thu nhập và việc làm tại EU. Liên minh EU ước tính rằng bất kỳ hiệp định thương mại tự do nào giữa khối này và Vương quốc Anh đều sẽ cho thấy sản lượng thực ở EU giảm khoảng 0.8% và việc làm giảm khoảng 0.3%.

Trước đây, Vương quốc Anh có cùng quan điểm với các nước EU, đặc biệt là Pháp và Đức, về các vấn đề như việc đối phó với Iran. Tất cả đều ủng hộ việc giữ nguyên vẹn Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPoA, hay thỏa thuận hạt nhân Iran). Anh, Pháp và Đức cũng thiết lập một Tổ chức phục vụ mục đích đặc thù (SPV) được gọi là INSTEX (Công cụ hỗ trợ trao đổi thương mại), thông qua đó các nước này có thể thương mại với Iran mà không bịảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt của Mỹ đối với nước này. Tuy nhiên, trong một bài phỏng vấn với BBC, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã ám chỉ một sự thay đổi có thể xảy ra, khi ông cho biết ông không phản đối việc thay thế JCPoA bằng một thỏa thuận do Tổng thống Donald Trump đàm phán.

Mối quan hệ giữa EU và Vương quốc Anh sẽ có những thay đổi đáng kể hơn về các vấn đề địa chính trị. Những vấn đề đó sẽ gồm các lập trường khác nhau không chỉở Iran, mà còn về việc tìm ra mục tiêu chung với Mỹ, Nhật Bản và Úc về các vấn đề thương mại và địa chiến lược và vai trò tương lai của Anh ởẤn Độ Dương- Thái Bình Dương.

Bình luận

Điều thực sự quan trọng là mối quan hệ Anh- Mỹ trong ngắn hạn. Cả ông Trump và ông Johnson đều chia sẻ mối quan hệ cá nhân thân thiết. Tổng thống Mỹ cũng đã đề cập đến một Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Anh và Mỹ nhiều lần. Tuy nhiên, phong cách ngoại giao của ông Trump và một thực tế rằng đây là năm bầu cửở Mỹ, Tổng thống sẽ khó có khả năng đưa ra bất kỳ nhượng bộ thương mại nào đối với ông Johnson về những vấn đề có thể đụng chạm đến nền tảng hỗ trợ cho người Mỹ. Một số nhà phân tích đã lập luận rằng một FTA giữa hai nước khó có thể xảy ra.

Ông Trump có thể yêu cầu các điều khoản khó khăn và áp đặt, chẳng hạn như việc cho hàng hóa và dịch vụ Mỹ tiếp cận sâu hơn vào thị trường Anh, tuy nhiên, Washington cũng không hài lòng với quyết định của Anh khi cho phép công ty Huawei cung cấp thiết bị mạng viễn thông 5G tại nước này. Mặc dù, cựu Thủ tướng Theresa May đã từng nói rằng bà sẽ không cho phép Huawei cung cấp thiết bị 5G tại Anh, Washington đã cảnh báo London rằng một trong những điều kiện cho một thỏa thuận thương mại sẽ là Huawei nên bị loại khỏi chương trình 5G của Anh. Mặc dù Mỹ không hài lòng với quyết định của ông Johnson, nhiều người ở Anh tin rằng, bất chấp việc này, Mỹ sẽ không cho phép quyết định của điện Whitehall- Anh về một thỏa thuận thương mại với Huawei.

Tuy nhiên, để giảm thiểu rủi ro đó, Vương quốc Anh có khả năng tập trung vào việc tăng cường quan hệ với các nước ASEAN trong cả lĩnh vực chiến lược và kinh tế. Việc này cũng đã chỉ ra mối quan tâm của Anh trong một thỏa thuận thương mại với Ấn Độ.

Ngoài mối liên kết lịch sử với các quốc gia như Myanmar và Malaysia, Vương quốc Anh còn có Hiệp ước bất tương xâm (TAC) ở Đông Nam Á. Thương mại Anh- ASEAN đạt 36.5 tỷ bảng Anh (tương đương 70.22 tỷ USD), với tiềm lực phát triển xa hơn. Vương quốc Anh đầu tư khoảng 23 tỷ bảng vào khu vực ASEAN, nhiều hơn cả Pháp và Đức. Anh cũng là một trong những điểm đến ưa thích của các sinh viên từ khu vực ASEAN.

Tháng 5/2019, Ngoại trưởng Jeremy Hunt và Bộ trưởng châu Á - Thái Bình Dương, Mark Field, đã chủ trì một cuộc họp với các đại sứ của các quốc gia ASEAN tại London. Mục đích là nhằm nhấn mạnh cam kết của Anh đối với Đông nam Á và thúc đẩy các mối quan hệ Anh- ASEAN mạnh mẽ hơn. Bộ trưởng châu Á- Thái Bình Dương mới, ông Heather Wheeler, đã chủ trì một cuộc họp tương tự vào ngày 22/1/2020. Viện nghiên cứu kinh tế và xã hội quốc gia Anh đã ước tính kinh tế Anh có thể giảm khoảng 3.5% sau Brexit, vì EU và Anh không có khả năng đầu tư vào thị trường của nhau. Nếu điều đó thành sự thật, Anh có khả năng sẽ tìm kiếm các đối tác thay thế và ASEAN chắc chắn là mục tiêu quan trọng.

Ngoài ASEAN, Anh cũng sẽ tìm cách tăng cường quan hệ kinh tế với Ấn Độ. Cả hai có mối quan hệ nhiều mặt, được thúc đẩy ở một phạm vi rộng lớn bởi “sức mạnh mềm”, bao gồm các mối liên kết lịch sử, một cộng đồng tích cực và các liên kết mạnh mẽ trong lĩnh vực giáo dục. Một Hiệp định Thương mại Tự do Anh- Ấn Độ vẫn đang trong giai đoạn đàm phán khoảng một thập kỷ qua. Sự trì hoãn hiệp định này là do các vấn đề về thuế quan và tiêu chuẩn lao động, đặc biệt là trong thị trường ô tô.

Năm ngoái, Bộtrưởng Field đã chỉ ra một số tranh chấp thương mại “giá trị cao”, gồm các công ty Anh ởẤn Độ. Ông đã cảnh báo rằng Ấn Độ không phải là một “quốc gia ưu tiên” cho một FTA hậu Brexit. Ấn Độ và EU có thương mại song phương 115 tỷ USD (tương đương 170.3 tỷ đô la Úc), trong đó 21 tỷ USD (tương đương 31 tỷ đô la Úc) là với Vương quốc Anh. Các công ty và doanh nghiệp Anh nhìn thấy nhiều cơ hội ở các thị trường Ấn Độ, tuy nhiên các cơ hội này chỉ có thể xảy ra nếu có các mối quan hệ kinh tế tốt hơn giữa hai nước.

Các quy tắc nhập cư mới hậu Brexit của Anh (từ năm 2021) có khả năng mang lại lợi ích cho sinh viên và các chuyên gia Ấn Độ. Các quy tắc mới được công bố dưới dạng Sách Trắng, tập trung vào các bộ kỹ năng, thay vì nguồn gốc xuất xứ của người nhập cư. Đề xuất xóa bỏ giới hạn đối với người di cư có tay nghề cao từ bất cứ đâu trên thế giới, điều này cũng sẽ có lợi cho sinh viên khi cơ hội việc làm sau đại học được cải thiện. Đề xuất này cũng có điều khoản về thị thực 12 tháng cho người lao động ở mọi cấp độ kỹ năng.

Brexit sẽ đặt ra một số thách thức đối với Thủ tướng Johnson. Trong một trật tự thế giới ngày càng khó lường, được các nhà lãnh đạo khó đoán dẫn dắt, gồm cả chính ông Johnson, nước Anh rõ ràng sẽ bị giảm số việc làm. Là Thị trưởng của London, ông Johnson đã cho thấy bản thân là một doanh nhân sắc sảo. Là Thủ tướng nước Anh, ngoài sự khéo léo trong lĩnh vực ngoại giao, kỹ năng kinh doanh của ông sẽ được thực nghiệm đầy đủ, cũng như khả năng ngoại giao của mình. Ông Johnson sẽ cần nhiều hơn là các đồng minh truyền thống và tập trung vào việc tăng cường các mối quan hệ với châu Á, đặc biệt với Ấn Độ và khu vực ASEAN.

Nguồn: Future Directions

Từ khóa: Vương quốc Anh, hậu Brexit, hiệp định thương mại, ASEAN, Ấn Độ, Mỹ