Hiệp định thương mại tự do mà Vương quốc Anh phải ký hậu Brexit

21.01-01

Alexander Downer là chủ tịch của Nhóm nghiên cứu Policy Exchange có trụ sở tại Vương Quốc Anh. Ông đồng thời là Cao ủy Úc tại Anh và là cựu Ngoại trưởng Úc.

Hiện nay, Anh đang rời khỏi EU, chính phủ của ông Boris Johnson có thể bắt đầu hoạch định một chiến lược thương mại nghiêm túc cho nước Anh hậu Brexit. Cho đến nay, trọng tâm của chiến lược này là một hiệp định thương mại tự do Anh-Mỹ. Tuy nhiên, trước khi làm điều đó, thách thức đầu tiên đối với Anh sẽ phải là thiết lập một loạt các ưu tiên hợp lý.

Đầu tiên, chính phủ phải xem xét lại mình đang có sẵn những nguồn lực nào để cam kết trong các chính sách thương mại? Thứ hai, chính phủ cần thiết lập thứ tự ưu tiên cho các hiệp định thương mại, xét về lợi ích mà chúng đem lại cho nền kinh tế Anh. Suy cho cùng, sẽ không hợp lý khi ưu tiên đàm phán một hiệp định thương mại khó khăn, chẳng hạn như hiệp định với nước Burkina Faso, nếu các lợi ích của hiệp định đó sẽ là rất hạn chế.

Thứ ba, chính phủ sẽ gặp những khó khăn gì khi ký kết một hiệp định thương mại tự do với các quốc gia ưu tiên đó? Liệu những quốc gia này đã sẵn sàng mở cửa thị trường của mình với mức độ tương đương mức độ mở cửa của Anh? Ấn Độ có thể đáp ứng một số tiêu chí để lọt vào danh sách ưu tiên, nhưng quá trình đàm phán chắc hẳn sẽ rất khó khăn. Vì Ấn Độ không phải là một nền kinh tế thương mại tự do.

Các cuộc đàm phán thương mại nên là một ưu tiên chính đối với chính phủ Anh bởi vì các hiệp định tốt có khả năng thúc đẩy nền kinh tế nước này. Các nhà xuất khẩu của Anh sẽ được tiếp cận tốt hơn các thị trường, xây dựng một văn hóa xuất khẩu mạnh mẽ hơn trong toàn bộ nền kinh tế. Hàng nhập khẩu sẽ rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn, nâng cao mức sống người dân trong nước. Và cuối cùng, thương mại mở cửa dẫn đến cải cách kinh tế vi mô, góp phần tăng năng suất của các công ty Anh.

Vì những lý do trên, Bộ Thương mại Quốc tế cần phải được trang bị đủ nguồn lực và phải được dẫn dắt bởi một thành viên cấp cao của Nội các. Theo như thứ tự ưu tiên cho các cuộc đàm phán, điểm khởi đầu phải là, tất nhiên, hiệp định thương mại tự do với EU. Hiệp định đó không được phép phản đối Anh có cơ hội thực hiện các hiệp định chất lượng cao với các nước khác.

Theo logic, một FTA với Hoa Kỳ nên là ưu tiên tiếp theo. Đây là đối tác thương mại lớn nhất của Anh và là nước có một chính phủ theo đuổi việc ký kết một hiệp định song phương và hiện thực hóa nó nhanh chóng.

Không còn nghi ngờ gì nữa, các ưu tiên tiếp theo của nước Anh nên là các nước châu Á. Những lợi ích lớn nhất từ một hiệp định thương mại sẽ đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Các hiệp định riêng với Canada, Úc và New Zealand cũng sẽ tốt cho đầu tư.

Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia này đều sẽ là đối tác dễ dàng. Ấn Độ không có chung thiên hướng thương mại tự do như Úc và New Zealand, và Trung Quốc cũng không phải là đối tác dễ đàm phán. Các vấn đề như việc xác định Trung Quốc là một nền kinh tế thị trường, và việc có để cho các công ty như Huawei tiếp cận thị trường Anh hay không, sẽ rất khó khăn.

Về nguyên tắc, Anh tốt nhất nên ưu tiên các quốc gia như Canada và Nhật Bản, những nước đã có sẵn hiệp định thương mại với EU, cũng như Úc, New Zealand và tất nhiên là Hoa Kỳ.

Đối với Hoa Kỳ, các nội dung đã được đàm phán trong hiệp định thương mại xuyên Đại Tây Dương Mỹ - EU (TTIP) mà đã bị EU bác bỏ hoàn toàn trong năm nay có thể tạo nên một điểm khởi đầu có lợi cho nước Anh.

Tuy nhiên, có một cách đơn giản hơn để sắp xếp thứ tự ưu tiên của các cuộc đàm phán thương mại. Anh có thể tham gia vào các hiệp định thương mại đa phương đã có sẵn, theo cách đó nước này có thể đạt được các kết quả nhanh chóng về tiếp cận thị trường với tổn thất ngoại giao là tương đối ít.

Thỏa thuận hấp dẫn nhất của dạng này là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). CPTPP là một hiệp định thương mại tự do chất lượng cao, liên kết Úc, New Zealand, Canada, Nhật Bản, Singapore, Việt Nam, Mexico, Malaysia, Peru, Chi Lê và Brunei. Chính quyền Tổng thống Bush và Obama cũng rất muốn tham gia CPTPP – và thực chất các cuộc đàm phán ban đầu được Mỹ thúc đẩy – tuy nhiên Tổng thống Trump đã quyết định rút khỏi hiệp định này. Mặc dù Hoa Kỳ rời khỏi, 11 thành viên còn lại vẫn quyết định tiến hành hiệp định. Vì vậy, CPTPP chiếm gần 14% giá trị kinh tế toàn cầu và là khu vực thương mại tự do lớn thứ ba thế giới.

Vương quốc Anh nên nhanh chóng thể hiện mong muốn chính thức tham gia hiệp định này đến các thành viên của CPTPP. Úc và Nhật Bản đã tuyên bố không chính thức sẽ ủng hộ việc Vương quốc Anh trở thành thành viên. Những quốc gia còn lại của hiệp định thì không có khả năng tạo ra các phản đối lớn. Trở ngại duy nhất là việc Anh không nằm trong khu vực châu Á- Thái Bình Dương.

Nếu tất cả các thành viên CPTPP sẵn sàng chấp nhận Anh, các cuộc đàm phán sẽ diễn ra nhanh chóng. Hiệp định này, suy cho cùng, không thể vì Anh mà được thiết kế lại. Muốn tham gia, Anh sẽ phải chấp nhận các điều khoản sẵn có của một hiệp định đã có hiệu lực.

CPTPP là một hiệp định toàn diện và việc áp dụng hiệp định này với Anh sẽ không gây quá nhiều tranh cãi. Các rào cản thuế quan và phi thuế quan giữa Anh và 11 nước thành viên khác sẽ được xóa bỏ phần lớn. Các nhà đầu tư sẽ được bảo vệ khỏi sự thay đổi chính sách thất thường bởi các chính phủ thành viên vi phạm các điều khoản của hiệp định. Các tiêu chuẩn môi trường và lao động sẽ được duy trì. Và không ai sẽ tấn công NHS - dịch vụ Y tế quốc gia tại Anh.

Vì vậy, việc ký kết hiệp định đột phá này sẽ giúp Anh tiếp cận các thị trường chiếm 14% GDP toàn cầu. Trong khi đó, EU (bao gồm cả Anh) hiện chiếm 16% GDP toàn cầu. Hơn nữa, phần lớn những thị trường này nằm trong khu vực châu Á- Thái Bình Dương – khu vực đang phát triển nhanh chóng.

Nếu Anh trở thành người chơi toàn cầu như ông Boris Johnson mong muốn, nước này phải tham gia một cách chiến lược hơn vào khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Trung tâm của lực hấp dẫn toàn cầu đang di chuyển nhanh chóng từ Bắc Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương và Anh cần phải là một phần của sự dịch chuyển đó.

Nguồn: The Spectator

Từ khóa: Anh, hậu Brexit, EU, tham gia, hiệp định thương mại tự do, CPTPP