Ai đang thắng cuộc chiến thương mại? Và cuộc chiến này sẽ kết thúc như thế nào?

07.02-11

Thuế quan mà Mỹ đánh lên các mặt hàng Trung Quốc đã chạm ngưỡng 550 tỷ USD kể từ tháng 2/2018. Hầu như mọi mặt hàng Trung Quốc bán cho Mỹ đều bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại giữa Trump và quốc gia đông dân nhất thế giới.

Cuối cùng, ai là người chiến thắng?

Sự mất giá của đồng Nhân Dân Tệ đã chứng minh Tổng thống Trump vừa đúng và vừa sai, khiến chúng ta nhớ lại Hiệu ứng nghịch lý của Schrodinger và lý thuyết Copenhagen nổi tiếng. Trump đã đúng khi để Trung Quốc tự làm mất giá đồng tiền của họ, và Trung Quốc đang phải chi trả cho một phần của mức thuế. Nhưng cũng vì điều này, mà lời hứa tận dụng thuế quan để thúc đẩy tăng trưởng với các doanh nghiệp Mỹ khó lòng mà thực hiện được. Đây là vấn đề nan giải căn bản của cuộc chiến thương mại: Nếu như người tiêu dùng Mỹ nhạy cảm với giá cả và các sản phẩm Trung Quốc buộc phải tăng giá do cuộc chiến thương mại, điều này sẽ thúc đẩy tính cạnh tranh cho hàng Mỹ. Nếu như Trung Quốc phá giá đồng tiền của họ và sự khác biệt về giá cả trở nên nhỏ đến mức không ảnh hướng đến người tiêu dùng, cái giá mà Hoa Kỳ phải trả sẽ tăng lên còn kết quả thu được cho nền kinh tế Mỹ thì bằng không. Hai trường hợp này không thể xảy ra cùng lúc, nhưng tình trạng chính xác vẫn chưa lộ ra: giống với Hiệu ứng nghịch lý của Schrodinger. Và để biết được điều gì sẽ xảy ra, chúng ta phải xem xét các nhân tố kinh tế và chính trị.

Các nhân tố kinh tế

Trump đang nắm ưu thế ở hiện tại. Mỹ có sức mạnh địa chính trị lớn hơn và GDP bình quân cao hơn. Nhưng Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách này. Nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì mạnh mẽ, với ngày càng nhiều việc làm và tốc độ tăng trưởng nhanh mặc dù giai đoạn gần đây nhất đang chậm lại ở mức 2.1%.

So với Mỹ, nền kinh tế Trung Quốc đang hạ nhiệt. Tăng trưởng đang ở mức 6.2% - thấp nhất trong 27 năm trở lại đây. Điều đáng quan ngại chính là các công ty nước ngoài từ Mỹ và các nơi khác đang tìm kiếm bên ngoài Trung Quốc để mở rộng nguồn cung ứng, sản xuất, và phân phối. Dĩ nhiên, tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc vẫn khiến nước này trở thành một trong những nền kinh tế mở rộng nhanh nhất trên thế giới, vì thế mà lần chậm lại gần đây khó có thể xem là một cuộc khủng hoảng. Và việc di chuyển ra khỏi Trung Quốc vẫn không ảnh hưởng nhiều do nó đã bắt đầu từ trước chiến tranh thương mại, được châm ngòi bởi tình trạng giá cả tăng cao và trộm cắp sở hữu trí tuệ. Và cũng vì Trung Quốc đang trong quá trình chuyển đổi sự phụ thuộc vào sản xuất các mặt hàng giá rẻ sang các mặt hàng có giá trị cao hơn.

Nhân tố chính trị

Tình hình chính trị của Trung Quốc đang có phần hỗn loạn, bằng chứng là các sự kiện diễn ra gần đây tại Hong Kong và Tân Cương, cũng như cuộc trấn áp chống tham nhũng của Chủ tịch Tập Cận Bình. Thế nhưng Trung Quốc lại có một lợi thế chiến lược: Tập Cận Bình có đủ thời gian để chờ đợi ông Trump kết thúc nhiệm kỳ, bởi công dân Mỹ sẽ tái bầu cử tổng thống chỉ hơn một năm nữa trong khi ông Tập có thể ngồi ở vị trí chủ tịch cả đời. Việc này đồng nghĩa Trung Quốc có ưu thế trên đường dài. Cần nhớ rằng Trung Quốc đã có lịch sử chống chịu được khó khăn trong nhiều thập kỉ, càng có lý do để Tập Cận Bình không dễ dàng bộc lộ sự yếu thế.

Nếu cách tiếp cận thương mại của chính quyền Trump bắt nguồn từ sự đồng thuận của hai đảng thì Mỹ có thể tiếp tục gây áp lực trong dài hạn. Nhưng vì chính sách thuế quan chủ yếu mang nặng phong cách quyết liệt của Trump, chính quyền Trung Quốc có đủ điều kiện kinh tế để đợi đến khi một vị tổng thống mới xuất hiện. Nếu như đảng Dân chủ giành chiến thắng vào năm 2020, người đó nhiều khả năng sẽ phải duy trì một đường lối cứng rắn với Trung Quốc hơn là những gì chúng ta thấy trước chính quyền Trump, nhưng có lẽ sẽ không chạy theo phong cách trừng phạt thuế quan và cấm đoán của tổng thống đương nhiệm. Theo một hướng nào đó, uy tín trên bàn đàm phán của Mỹ sẽ được cải thiện.

Nhìn chung, Trung Quốc có thể là bên mất mát nhiều nhất trong cuộc tranh chấp đang diễn ra, nhất là khi họ tiếp tục hạ giá tiền tệ đến mức thấp kỉ lục. Việc này có thể cảnh tỉnh các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc, những người chủ yếu quan tâm đến việc kiềm chế thâm hụt dòng chảy vốn, tránh khủng hoảng nợ trong nước và theo đuổi tái cân bằng nền kinh tế từ xuất khẩu sang tiêu dùng. Trong khi vị thế thương lượng của Hoa Kỳ lại bị chi phối về mặt chính trị và yếu tố thời gian.

Vậy chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo? Và cuộc chiến này sẽ kết thúc như thế nào?

Nhiều khả năng Trump sẽ chọn mục tiêu xây dựng một nền kinh tế mạnh mẽ làm trọng tâm cho chiến dịch tái tranh cử của mình, và ông có thể làm điều này mà không cần lo lắng những vấn đề kéo theo từ cuộc xung đột thương mại đang ngày càng tệ đi. Tổng thống Trump, cũng như Chủ tịch Tập, không hề muốn để lộ điểm yếu vì ông phải chiến thắng cuộc bầu cử. Trump đang có một nên kinh tế tương đối mạnh mẽ, và một ngân hàng trung ương đủ hỏa lực để kích thích tăng trưởng. Ban lãnh đạo Trung Quốc rất muốn duy trì tăng trưởng kinh tế, và họ đang ở giữa giai đoạn khó khăn. Có những lí do đằng sau sự leo thang hiện tại, nhưng cũng có rất nhiều động cơ để cả hai bên bình tĩnh lại.

Dù nói như vậy, khả năng đình chiến là khó có thể xảy ra. Đây không phải là lần đầu tiên trong lịch sử xảy ra xung đột trực tiếp giữa một cường quốc đứng đầu và một cường quốc đứng thứ hai trên thế giới. Những bài học lịch sử chỉ ra rằng chiến thắng chỉ xảy ra khi quốc gia này có đòn bẩy thương lượng lớn hơn quốc gia kia – nói cách khác, quốc gia này có thể gây cho quốc gia kia nhiều mất mát hơn những gì nó phải gánh chịu. Thế nhưng chiến tranh thương mại diễn ra càng lâu, thì cả hai bên càng chịu tổn thất nặng.

Mặc dù vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn, chúng ta có thể tin rằng Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ tại vị lâu hơn Tổng thống Trump, đồng nghĩa với việc cuộc chiến thương mại sẽ tạm thời được giải quyết trong thời gian sớm, bởi vì Tổng thống Mỹ cần “chiến thắng” cuộc chiến thương mại trước khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Thỏa thuận kinh tế và chính trị sẽ được thực hiện, cả hai vị Tổng thống cùng tuyên bố chiến thắng và người dân sẽ tin tưởng họ: khởi đầu cho kỷ nguyên chính trị lượng tử: giống với Hiệu ứng nghịch lý Schrodinger, chiến thắng dành cho cả hai.

Điều này làm dấy lên câu hỏi thường xuyên được đặt ra trong mọi cuộc chiến tranh, liệu nó có đáng không?

Nguồn Forbes

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, khủng hoảng kinh tế, lạm phát, bầu cử tổng thống Mỹ