Mỹ và Australia hợp tác chống lại vị thế thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm

dathiem

Nhật Bản cũng tham gia liên minh nhằm giảm bớt khả năng Bắc Kinh đe dọa siết nguồn cung đất hiếm trong các vụ tranh chấp.

Một nhà sản xuất đất hiếm của Australia đã hợp tác với một đối tác Mỹ nhằm vượt qua vị thế thống trị của Trung Quốc trong ngành công nghiệp đất hiếm, nguồn nguyên liệu rất quan trọng phục vụ sản xuất điện thoại thông minh, tên lửa, pin xe điện và một danh sách dài các sản phẩm công nghệ cao.

Lynas, nhà sản xuất đất hiếm lớn duy nhất trên thế giới nằm ngoài Trung Quốc, đã ký một thỏa thuận với Blue Line có trụ sở tại Texas nhằm xây dựng một nhà máy phân tách đất hiếm. Hoạt động sản xuất có thể sẽ bắt đầu vào năm 2021.

"Trên thực tế, các nhà máy phân tách đất hiếm loại nặng duy nhất trên thế giới được đặt tại Trung Quốc", CEO Amanda Lacaze của Lynas cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Nikkei. "Tuy nhiên, nguồn cung đất hiếm loại nặng thì quan trọng hơn."

Nhật Bản cũng đang mở rộng hợp tác với Lynas, nhờ đó thiết lập nên một liên minh ba quốc gia trong ngành công nghiệp đất hiếm, trải dài song song với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi Mỹ, Nhật Bản và Australia liên minh nhằm đối phó với sự bành trướng quân sự của Trung Quốc, một nguồn tin cho biết.

Trung Quốc đã sử dụng vị thế thống trị ngành công nghiệp đất hiếm của nước này như một vũ khí trong các tranh chấp thương mại trước đây và họ đã phát ra tín hiệu rằng có thể hành động tương tự một lần nữa trong cuộc chiến hiện tại với phía Mỹ.

Đất hiếm, một tập hợp gồm 17 nguyên tố quan trọng, thực sự không quá hiếm; ngoài Trung Quốc, chúng đã được phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Australia và Brazil. Hoạt động khai thác đất hiếm không gặp nhiều khó khăn, tuy nhiên điều này lại không đúng với quy trình xử lý cần thiết nhằm thu được đất hiếm thuần túy.

Các công ty Trung Quốc chiếm đến 85% hoạt động sản xuất các nguyên tố đất hiếm có độ tinh khiết cao trên toàn cầu; Lynas nắm giữ con số 15% còn lại.

Trong khi các công ty Trung Quốc thực hiện cả hoạt động khai thác và xử lý ngay tại Trung Quốc, Lynas khai thác đất hiếm ở Australia nhưng xử lý chúng ở Malaysia vì lo ngại về chất thải phóng xạ do quá trình này tạo ra.

Tháng 5 vừa qua, Lynas đã quyết định thay đổi quy trình này và hợp tác với Blue Line nhằm xây dựng một nhà máy phân tách ở Mỹ. Không giống như nhà máy của công ty ở Malaysia, cơ sở ở Texas sẽ có thể tách rời dysprosium, một nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất pin dành cho xe điện.

Dysprosium đặc biệt khó chiết xuất, và cho đến nay chủ yếu là các công ty Trung Quốc sản xuất dysprosium. Động thái xây dựng một nhà máy phân tách đất hiếm của Lynas ở Mỹ sẽ thay đổi sân chơi toàn cầu.

Khả năng Trung Quốc chặn nguồn cung cấp đất hiếm cho phía Mỹ đã khiến Tổng thống Donald Trump và chính quyền của ông bắt đầu mở rộng hợp tác với Australia.

Quốc gia châu Đại Dương là một trong những nước đầu tiên đi theo sự dẫn dắt của phía Mỹ và cấm Huawei Technologies cung cấp thiết bị liên lạc không dây thế hệ thứ năm do những lo ngại về an ninh.

Giờ đây Washington và Canberra đang hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác. Vào tháng 12, Cơ quan Khảo sát Địa chất và Khoa học Địa chất Mỹ đã ký một thỏa thuận sơ bộ nhằm hỗ trợ nghiên cứu chung và phát triển các khoáng sản được coi là quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ.

Động thái chiến lược của Lynas rõ ràng phù hợp với chiến lược của Canberra liên quan đến các khoáng sản quan trọng về kinh tế.

Trung Quốc đã từng cố gắng sở hữu Lynas. Năm 2009, Công ty Khai thác Kim loại Màu Trung Quốc thuộc sở hữu nhà nước đã tìm cách mua phần lớn cổ phần của nhà sản xuất Australia, tuy vậy nỗ lực này đã bị thất bại bởi chính phủ Austrlia.

Cùng thời điểm đó, Lynas tăng cường quan hệ với Nhật Bản. Năm 2010, nguồn cung đất hiếm của Trung Quốc cho Nhật Bản đã bị đình trệ sau khi Tokyo tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Senkaku, tỉnh Okinawa, khiến Trung Quốc tức giận, vì nước này cũng tuyên bố chủ quyền đối với các đảo trên.

Trước sức ép bởi nguồn nguyên liệu quan trọng, Nhật Bản đã chuyển sang Lynas. Năm 2011, tập đoàn thương mại Nhật Bản Sojitz và Tập đoàn Dầu khí, Khí gas và Kim loại Nhật Bản đã cung ứng 250 triệu đô la vốn và cho vay để giúp Lynas thúc đẩy sản xuất. Công ty Australia cam kết sẽ cung cấp đất hiếm cho Nhật Bản một cách ổn định.

Lynas hiện cung cấp 30% đất hiếm cho Nhật Bản và Nhật Bản hiện là khách hàng lớn nhất của Lynas.

Công ty đã đạt được doanh thu khoảng 260 triệu đô la, tính từ cuối tháng 6 năm 2018.

Cho đến năm 2021 nhà máy Texas của Lynas mới đi vào hoạt động, điều này có nghĩa là Trung Quốc sẽ có thể tận dụng vị thế thống trị của nước này trong ngành công nghiệp đất hiếm để chống lại thuế quan của Trump và các động thái tước đoạt tiến bộ công nghệ tối quan trọng mà giới công ty Trung Quốc cần.

Kể từ tháng 5, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thực hiện cuộc kinh lý kiểm tra một trung tâm sản xuất đất hiếm quan trọng, giá của dysprosium và các loại đất hiếm quan trọng khác đã tăng vọt.

"Trung Quốc đang sử dụng vị thế thống trị của nước này trong ngành công nghiệp đất hiếm để gây áp lực hiệu quả cho những nước phụ thuộc vào đất hiếm", Hikaru Hiranuma, một nhà nghiên cứu tại Quỹ Nghiên cứu Chính sách Tokyo cho biết.

Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc ngày càng siết chặt nguồn cung đất hiếm trên thị trường toàn cầu. Trung Quốc đã được các nước nhập khẩu đất hiếm hỗ trợ bằng các quặng đất hiếm. Các quốc gia này xuất khẩu quặng khai thác tại nước họ đến các nhà máy phân tách ở Trung Quốc để tinh chế thành nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp.

Vì Trung Quốc là một trong số ít các quốc gia sẵn sàng chịu đựng các nguy cơ phóng xạ và môi trường của ngành, nên nước này đã thống trị hoạt động tinh chế và chuyển đổi quặng đất hiếm thành kim loại có giá trị, bột từ tính và các sản phẩm có giá trị cao khác. Kết quả là, Bắc Kinh có trong tay thứ vũ khí lợi hại trong trận chiến thương mại với Mỹ.

Trong một diễn biến liên quan, Công ty Khoáng sản Miền Bắc, một công ty khác của Australia trong lĩnh vực đất hiếm, đang cân nhắc thay đổi cách tiếp cận truyền thống là xuất khẩu quặng đất hiếm sang Trung Quốc để tinh chế. Hiện họ đang tính đến kế hoạch xây dựng một nhà máy phân tách mới ở Australia.

Nguồn: Nikkei Asian Review

Từ khóa: Mỹ, Australia, hợp tác, chống lại, vị thế thống trị, Trung Quốc, lĩnh vực đất hiếm