Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 34, được tổ chức ở Bankok, Thái Lan từ ngày 20/6-23/6, tập trung vào việc xây dựng một cộng đồng ASEAN lấy con người làm trọng tâm. Các nhà lãnh đạo các thành viên ASEAN đã chia sẻ tầm nhìn để thúc đẩy quan hệ đối tác bền vững và hợp tác nhằm chống chọi khủng hoảng. Các nhà lãnh đạo cũng đặt ra mục tiêu hoàn tất các cuộc đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) vào cuối năm 2019 nhằm củng cố lại thương mại quốc tế, đồng thời tất cả các bên đã nhất trí nỗ lực hơn nhằm đạt được mục tiêu này.

Chiến tranh thương mại do Mỹ khởi xướng nhằm chống lại Trung Quốc là một trong những mối quan tâm hàng đầu tại hội nghị thượng đỉnh. Mỹ ngày càng quan ngại về sức ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, chủ nghĩa đơn phương không phải là điều nên tồn tại trong khu vực này, và chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do là xu hướng chung của khu vực.

Washington rất khó để hiện thực hóa chủ nghĩa đơn phương và quyền lãnh đạo của mình tại ASEAN. Theo nguyên tắc cơ bản của khu vực, phần lớn các thành viên ASEAN đều giữ thái độ trung lập giữa hai cường quốc và bỏ qua những lời đe dọa từ phía Mỹ.

Theo lời tuyên bố của chủ tịch ASEAN đưa ra vào cuối hội nghị, lãnh đạo các nước ASEAN “nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy quan hệ đối tác vì sự bền vững, nhằm hướng tới một Cộng đồng lấy con người làm trọng tâm để không ai bị bỏ lại phía sau, trong bối cảnh môi trường khu vực và toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.”

Tuyên bố cũng nhắc lại cam kết mạnh mẽ của ASEAN về “hoàn thành các cuộc đàm phán RCEP trong năm 2019 nhằm tái tạo sức mạnh cho nền thương mại quốc tế.” Tuyên bố cũng bày tỏ mối quan tâm về “làn sóng tiếp diễn của chủ nghĩa bảo hộ và khuynh hướng chống đối toàn cầu hóa đang tiếp tục gây khó khăn cho kinh tế toàn cầu và đe dọa hệ thống thương mại đa phương.

RCEP là một hiệp định thương mại giữa 10 nước thành viên ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand và Ấn Độ. Hiệp định này nhằm xóa bỏ rào cản thuế quan và phi thuế quan để thiết lập một khu vực thương mại tự do. Nếu thành công, hiệp định này sẽ bao phủ một khu vực với 3 tỷ dân và GDP ước đạt khoảng 21 tỷ USD, chiếm 30% thương mại toàn cầu. Hiệp định này sẽ mang nhiều cơ hội thương mại và đầu tư phong phú cũng như những lợi ích to lớn cho thị trường quốc tế.

Hiệp định Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) do Nhật Bản dẫn dắt chỉ chiếm khoảng 13% GDP toàn cầu. Trong khi đó, Hiệp định RCEP sẽ trở thành một cơ chế quan trọng nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực châu Á. ASEAN sẽ hợp tác với Trung Quốc và các nước khác để tạo điều kiện thúc đẩy các cuộc đàm phán RCEP, củng cố vị thế cho châu Á trong quản trị kinh tế toàn cầu và tiếp tục xây dựng một chuỗi giá trị khu vực tại châu Á.

Có ba lý do khiến ASEAN cần thúc đẩy RCEP.

Thứ nhất, không nước nào trong 10 thành viên ASEAN có đủ sức mạnh để ảnh hưởng đến các vấn đề của châu Á và quốc tế. Thông qua RCEP, ASEAN sẽ là nền kinh tế lớn thứ ba sau Trung Quốc và Nhật Bản tại châu Á, giúp củng cố và phát triển vai trò lãnh đạo của ASEAN trong hợp tác khu vực. Một ASEAN độc lập tự cường sẽ mang lại sự phát triển và ổn định cho khu vực, đồng thời sẽ giúp ASEAN tránh phải nghiêng về phe nào trong cuộc cạnh tranh quyền lực.

Thứ hai, hiệp định RCEP được đề ra nhằm nâng cấp các thỏa thuận thương mại tự do giữa ASEAN với từng nước khác, để xây dựng một khu vực thương mại tự do chất lượng cao, thay đổi thực trạng hiện nay vốn có quá nhiều quy tắc và hiệp định chồng chéo.

Hơn nữa, các thành viên ASEAN hy vọng sẽ có thể mở rộng quan hệ kinh tế với Trung Quốc và tăng cường sự gắn kết thông qua RCEP.

Cộng đồng Kinh tế ASEAN được thành lập năm 2015 cùng với sự kết nối giữa 10 nước thành viên. Do có hệ thống chính trị, văn hóa và tôn giáo đa dạng, một số khác biệt giữa các quốc gia là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, nhờ vào nỗ lực của tất cả các bên, khoảng 80% nội dung phán RCEP đã được hoàn tất. Các bên liên quan đã đạt được sự đồng thuận nhằm thúc đẩy tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại tự do.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN. Cuộc chiến thương mại do Mỹ khởi xướng với một số quốc gia đã gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu tại các nước ASEAN. Hợp tác với nền kinh tế toàn cầu lớn thứ hai thế giới rất quan trọng đối với ASEAN. Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) do Trung Quốc đề xuất cũng mang lại lợi ích chung cho khu vực. Các cuộc đàm phán RCEP, Triển vọng ASEAN tại Ấn Độ- Thái Bình Dương, Hội nghị Thượng định Đông Á và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt có thể liên kết với chiến lược phát triển của Trung Quốc. Việc thúc đẩy hợp tác kinh tế Trung Quốc- ASEAN có thể phục vụ lợi ích cho cả Trung Quốc và các thành viên ASEAN đồng thời sẽ tạo ra một hiệu ứng tích cực lên nền kinh tế toàn cầu.

Nguồn: Global Times

Từ khóa: ASEAN, Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 34, RCEP, thương mại tự do