ASEAN đã có màn khởi đầu đáng khích lệ, nhưng còn phải cố gắng nhiều hơn nữa trong vấn đề xử lý rác thải biển

asean0808

Mặc dù ca ngợi cam kết mới nhất của các nhà lãnh đạo khu vực về vấn đề xử lý rác thải biển, các chuyên gia môi trường cũng cho rằng, chính phủ các nước Đông Nam Á cần phải xử lý triệt để hơn nữa vấn đề ô nhiễm rác thải nhựa, bằng cách ban hành các chính sách cắt giảm tiêu thụ nhựa sử dụng một lần.

Các nhà vận động cho rằng, khuôn khổ được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 34 chỉ mang tính hình thức và không đủ để giải quyết những vấn đề thực sự.

Bảng Tuyên bố Bangkok về Đối phó với Rác thải Biển trong Khu vực ASEAN tập trung nhiều vào các cam kết quản lý rác thải, nhưng chuyên gia cho rằng các nước cũng cần cắt giảm hoạt động tiêu thụ nhựa sử dụng một lần để chúng không trở thành rác thải.

“Cấm nhập khẩu phế liệu nhựa”

Greenpeace, một tổ chức môi trường phi chính phủ, đã phát biểu vào hôm thứ hai rằng: “Nhựa là vấn đề gây ô nhiễm, và chúng cần được quản lý chặc chẽ để có thể tái chế sử dụng.”

Phê phán sự hạn chế trong bài tuyên bố Bangkok, tổ chức này đã nhắc lại lời kêu gọi ASEAN nhanh chóng ban hành lệnh cấm nhập khẩu mọi sản phẩm phế liệu nhựa, bất kể là nhựa có khả năng tái chế.

Kể từ khi Trung Quốc ngừng cấp phép nhập khẩu nhựa tái chế, phế liệu giấy và những loại phế liệu khác trên thế giới vào tháng 1 năm ngoái, một khối lượng lớn phế liệu nhựa đã chuyển hướng nhập khẩu vào các nước Đông Nam Á như Malaysia, Việt Nam và Thái Lan từ các nước như Mỹ, Nhật Bản, Đức và Vương quốc Anh.

Greenpeace cho biết, theo dữ liệu thống kê của Trung tâm Thương mại Quốc tế, khối lượng phế liệu nhựa nhập khẩu vào ASEAN đã tăng hơn 2,2 triệu tấn, tương đương 27% tổng khối lượng toàn cầu. Trước đó, tỷ lệ này ở mức 11% vào năm 2017, và chỉ hơn 5% vào năm 2016.

Các chính phủ trong khu vực đã bắt đầu hành động. Trong năm nay, Malaysia và Philippines đã gửi trả những lô hàng phế liệu về nước xuất khẩu. Thái Lan dự định sẽ cấm nhập khẩu phế liệu nhựa từ 2021. Malaysia đã ngừng cấp mới giấy phép nhập khẩu phế liệu nhựa, và Việt Nam cũng ngừng cấp phép và đang điều tra những lô hàng nhập khẩu trái phép.

Greenpeace đã đề xuất rằng, các nước thành viên ASEAN nên phối hợp cùng nhau để thiết lập một lệnh cấm nhập khẩu mọi loại phế liệu nhựa trên toàn khu vực.

Chính phủ các nước cũng nên ban hành những chính sách thúc đẩy đổi mới hệ thống đóng gói và giao nhận sản phẩm. Với sự gia tăng khối lượng rác thải nhựa trong khu vực, các nước ASEAN cần khiến doanh nghiệp quan tâm hơn đến phương thức đóng gói sản phẩm của họ, ví dụ, buộc họ chịu trách nhiệm đối với rác thải sản phẩm sau khi sử dụng.

Sam Shuqin, người đồng sáng lập nhóm cộng đồng Our Singapore Reefs, cho biết các sản phẩm nhựa chiếm đến 68% lượng rác thải mà các nhóm tình nguyện thu thập được trên vùng biển Singapore trong vòng 5 năm qua. Chúng bao gồm chai nhựa, vỏ hộp thức ăn, dao muỗng, nắp chai, các sản phẩm tạp hóa và túi nilon.

Ông Sam cho biết, các dòng hải lưu đã đưa rác thải xuyên qua biên giới nhiều quốc gia, vậy nên các nước ASEAN phải làm việc cùng nhau để xử lý. “Một số rác thải mà chúng tôi nhặt được, đặc biệt là những loại có trọng lượng nhẹ như bao nhựa, có vẻ như không bắt nguồn từ Singapore. Tuy nhiên, chúng tôi cũng bắt gặp những loại phế liệu cồng kền như máy giặc, xe đạp, vỏ xe tải, và chúng có vẻ quá nặng để bị đẩy đi bởi dòng hải lưu.”

Tốn kém chi phí kinh doanh?

Theo tuyên bố Bangkok, các nước ASEAN đồng ý “hành động quyết liệt hơn” để ngăn chặn và cắt giảm tối đa lượng rác thải biển, đặc biệt là từ những sinh hoạt trên bờ. Các nước đồng ý hợp tác cùng nhau, chia sẽ thông tin và siết chặc luật lệ quốc gia để “cắt giảm và ngăn chặn hoạt động thải rác ra biển.”

Tuy nhiên, một số chuyên gia lưu ý rằng, thách thức thật sự nằm ở việc cắt giảm tiêu thụ sản phẩm nhựa.

Tiến sĩ Lina Gong, một chuyên gia tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam Đại học Kỹ thuật Nanyang Singapore, cho rằng: “Lệnh cấm sử dụng các sản phẩm nhựa chỉ dùng một lần có khả năng làm tăng chi phí kinh doanh, và có thể vấp phải sự phản đối từ cộng đồng doanh nghiệp. Các nhóm doanh nghiệp có thể vận động đề chi phối việc ban hành chính sách từ chính phủ.”

Bà Gong đưa dẫn chứng: “Ví dụ, mặc dù chính phủ Singapore từ năm 2018 đã bắt đầu dự thảo quy định áp thuế đối với túi nhựa, nhưng dự thảo này đến nay còn đang được tranh luận giữa các bộ trưởng, và nó có thể được ban hành chậm hơn dự kiến.”

Bà Gong cũng nói thêm, việc cắt giảm tiêu thụ sản phẩm nhựa chỉ dùng một lần và tăng cường tái chế cũng đồng nghĩa phải làm thay đổi thói quen của người tiêu dùng.

Người dân cần hiểu rằng các túi nhựa sinh học cũng phải mất nhiều năm mới phân hủy hoặc cần đưa vào quy trình công nghiệp để ủ phân, và ta không nên vứt chúng xướng biển.

Tổ chức ASEAN giữ vai trò then chốt trong việc đối phó với ô nhiễm vùng biển. Theo một nghiên cứu vào năm 2015 của tổ chức phi lợi nhuận Ocean Conservancy và công ty tư vấn McKinsey, khoảng 60% phế liệu nhựa thải ra biển là bắt nguồn từ 5 nước châu Á: Trung Quốc, Indonesia, Philipppines, Việt Nam và Thái Lan.

Người ta uớc tính mỗi năm có khoảng 8 triệu tấn phế liệu nhựa bị thải ra biển, đe dọa sự sống của sinh vật biển và cả hệ sinh thái.

Nguồn: Eco-business

Từ khóa: nhập khẩu phế liệu nhựa, ASEAN, ô nhiễm môi trường