Trump vẫn chưa hiểu thế nào là tự do thương mại

Trump1604

Tuần này, Tổng thống Trump lại đánh cược với cuộc chiến thương mại. Ông đe đọa sẽ áp những mức thuế khổng lồ lên hàng hóa Trung Quốc. Điều này có thể ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng Mỹ. Nhưng có lẽ, nền kinh tế ngày càng bất ổn của Trung Quốc còn bị ảnh hưởng tệ hơn.

Mặc dù những hành động này rất nguy hiểm về mặt lý thuyết, nhưng rủi ro của nó đã được Trump tính toán, để đánh đổi cho những mục tiêu quan trọng của ông. Ông muốn ép buộc chính quyền Trung Quốc quay trở lại bàn đàm phán và soạn ra một hiệp định thương mại để chấm dứt cuộc chiến, cùng với những vấn đề khác, chẳng hạn như việc Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ của những công ty hoạt động tại đó.

Đây là một phán quyết mà Trump có lẽ đã nhìn xa hơn chúng ta. Hơn nữa, trong dài hạn, tất cả mọi người sẽ được hưởng lợi từ một hiệp định thương mại hữu ích, buộc chính quyền Trung Quốc phải tuân thủ những tiêu chuẩn đạo đức và chính sách công bằng có lợi cho doanh nghiệp phương Tây.

Nhưng ngay cả khi chiến lược của Trump là đúng đắn, chúng ta vẫn phải phản đối thông điệp sai lệch mà Trump đang gửi đến Trung Quốc về vấn đề chính sách thương mại và cách thức vận hành của nó. Trên Twitter tuần trước, Trump lại một lần nữa ca ngợi sức mạnh của thuế quan và bàn về tình trạng thâm hụt thương mại một cách nhầm lẫn. Ông đang truyền bá những thông tin sai lệch đến công chúng, đặc biệt là đến những người ủng hộ ông.

Ví dụ, ông viết vào hôm chủ nhật: “Thuế quan của Mỹ có tác động rất nhỏ lên chi phí sản xuất, chủ yếu chỉ tác động lên Trung Quốc.” Nhưng lập luận cho rằng tổn thất do thuế quan gây ra có thể biến mất dễ dàng như thế này chỉ là một sự ngụy biện.

Việc tăng thuế (bao gồm cả thuế quan) luôn gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng, dù là hiện tại hay trong tương lai, dù là trực tiếp hay gián tiếp, và Trump có thể đã hiểu điều này khi ông tuyên bố giảm thuế trong nước. Đúng vậy, thuế quan không chỉ làm giá cả hàng hóa tăng lên ngay tức thì, mà chúng còn gián tiếp khiến chi phí tăng cao theo nhiều cách khó lường. Ví dụ, nhiều công ty ở Mỹ sử dụng nguyên liệu và sản phẩm từ nước ngoài để sản xuất hàng trong nước, và vì vậy thuế quan có thể khiến hàng hóa sản xuất tại Mỹ tăng giá. Ví dụ, chính sách thuế của Trump đối với nhôm và thép khiến mọi sản phẩm Mỹ, từ xe hơi đến ống dẫn dầu, đều đắt đỏ hơn. Thuế quan còn gây ra những tác động gián tiếp, mơ hồ hơn; chẳng hạn, chúng sẽ khiến chi phí tiêu dùng của người Mỹ tăng cao trong dài hạn, do các công ty không còn động lực đổi mới công nghệ để giảm chi phí sản xuất, hoặc những mặt hàng cạnh tranh mới bị ngăn chặn tham gia vào thị trường.

Bên cạnh đó, thuế quan của Mỹ tăng lên cũng dẫn đến những mức thuế trả đũa từ các nước khác, gây hại cho ngành xuất khẩu Mỹ và khiến người lao động Mỹ mất việc. Một ví dụ rõ ràng nhất là, ngay cả Trump cũng hiểu rằng người nông dân Mỹ đang bị bóp ngẹt bởi cuộc chiến thuế quan của ông; đó là lý do mà chính quyền của ông buộc phải trợ cấp cho họ. Người nông dân, những nhà xuất khẩu khác, và những người phải đóng thuế - không chỉ có phía Trung Quốc – đang phải chi trả những khoảng phí không cần thiết từ thuế quan của Trump.

Tuần trước, Trump cũng bàn về vấn đề thâm hụt thương mại, bằng những lập luận khiến người ta không còn cảm thấy tin tưởng vào những gì mà ông đang cố gắng hoàn thành. Ông viết vào hôm thứ hai: “Nước Mỹ đang thua lỗ, trong nhiều năm, từ 600 đến 800 tỷ USD trong lĩnh vực thương mại. Với Trung Quốc, chúng ta thua lỗ 500 tỷ USD. Xin lỗi, những chúng ta không thể để điều đó tiếp tục xảy ra!”

Lập luận này càng làm sâu sắc ít nhất 2 niềm tin sai lệch. Thứ nhất, giá trị thâm hụt thương mại, theo quan điểm của Trump, diễn tả khoảng tiền mà một quốc gia “thua lỗ”. Nhưng mỗi đồng đô la thặng dư mà một công ty Trung Quốc thu được khi bán hàng sẽ là một đồng đô la họ phải đổi lại thành tiền Trung Quốc. Sau cùng, sự thay đổi mệnh giá giữa các đồng tiền quốc tế cũng sẽ bù đắp cho sự mất cân bằng đang tồn tại. Những người phản đổi thương mại thường vẽ ra một viễn cảnh tận thế rằng, đến một lúc nào đó, nước Mỹ sẽ mua mọi thứ từ Trung Quốc, và không có gì được tạo ra hay xây dựng trong nước - đây là một viễn cảnh không bao giờ có thể xảy ra. Rất lâu trước khi điều đó có kịp xảy ra, Trung Quốc có thể đã tự nguyên giảm bớt hoặc ngừng hoạt động xuất khẩu của họ vì đồng đô la yếu đi, khi đó, họ sẽ được lợi nhiều hơn nếu nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ từ Mỹ.

Niềm tin sai lệch thứ hai ẩn sau những dòng Tweet của Trump đó là, chính sách thương mại có thể trực tiếp gây ra thâm hụt hoặc thặng dư thương mại. Điều này là không đúng, và chúng ta không cần phải tìm đâu xa để có được một dẫn chứng. Ngay trong nhiệm kỳ của Trump, ông đã áp hàng loạt mức thuế quan lên nhiều nước, từ Châu Âu, Châu Á đến Châu Mỹ, và thâm hụt thương mại của Mỹ đã tăng gần 20% trong 2 năm đầu làm tổng thống của Trump. Những một lần nữa, đây không phải là điều tồi tệ, nó là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Mỹ vững mạnh. Nếu Trump thực sự muốn cắt giảm thâm hụt thương mại, ông sẽ phải kiềm hãm khả năng tăng trưởng kinh tế của Mỹ (một ý tưởng tồi tệ) hoặc cắt giảm chi tiêu chính phủ (một ý hay nhưng ông sẽ không làm). Không phải ngẫu nhiên mà lần duy nhất Mỹ giảm được thâm hụt thương mại lại xảy ra trong cùng thời điểm với cuộc khủng hoảng kinh tế 2007-2009.

Trump đang thực hiện một cú đánh cược, và ông có những lý do của ông. Hi vọng rằng ông sẽ đạt được mục đích, bởi vì sự thịnh vượng của cả quốc gia phụ thuộc vào điều đó. Nhưng chúng ta có lẽ sẽ có nhiều niềm tin hơn vào sự lãnh đạo của Trump nếu những tuyên bố của ông cho thấy một tầm hiểu biết cao hơn đối với đóm lửa mà ông đang đùa giỡn, và cách mà nó vận hành.

Nguồn: Washington Examiner

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, tự do thương mại