Trump gây sức ép thương mại lên Ấn Độ, trong lúc Mỹ đang cần Ấn Độ để đối phó Trung Quốc

Trump20032018

Hành động gây sức ép thương mại với Ấn Độ của Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ nhằm mục đích cảnh cáo New Delhi, nhưng không may, thời điểm đưa ra không phù hợp có thể gây ra những hậu quả chính trị to lớn.

Chính quyền Trump đã thông báo cho Quốc hội vào hôm 4/3 rằng họ muốn hủy bỏ ưu đãi thương mại dành cho Ấn Độ, quốc gia hưởng lợi nhiều nhất của một khái niệm gọi là hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) có giá trị hàng hóa là 5,7 tỷ USD.

Động thái này chỉ ảnh hưởng đến một phần dòng chảy thương mại của Ấn Độ, nhưng nó đến vài tuần trước cuộc bầu cử quốc gia Ấn Độ, và khi chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi muốn thể hiện sức mạnh đối ngoại và sức mạnh quân sự với Pakistan.

Có khả năng cả Trump lẫn Modi đều hy vọng cô lập các vấn đề thương mại gai góc khỏi mối quan hệ địa chính trị giữa hai nước, vì ở khu vực châu Á, cả hai đều trong tâm thế muốn chống lại một Trung Quốc ngày càng táo bạo. Nhưng ngay cả khi giả định liên minh chiến lược - bao gồm Đối thoại An ninh Tứ giác giữa Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Australia - vẫn còn nguyên vẹn, hai nền dân chủ lớn nhất thế giới có lẽ đang dần tiến tới một trận bão lớn.

Kể cả khi ông Modi không muốn làm vấn đề phức tạp hơn, thì “người dân vẫn cho rằng Mỹ cần Ấn Độ để cân bằng Trung Quốc”, ông Harsh Pant, giáo sư quan hệ quốc tế tại King’s College London, nói. “Và câu hỏi sẽ là: Tại sao nước Mỹ lại hành xử như vậy với Ấn Độ?”

Động thái của Mỹ, được đưa ra cùng thời điểm với việc tạm dừng ưu đãi thương mại tương tự với Thổ Nhĩ Kỳ, có thể châm ngòi cho xu hướng chống Mỹ ở Ấn Độ và có khả năng khiến cho chính phủ cầm quyền hiện nay của Ấn Độ hứng chịu thêm chỉ trích, ông Pant nói.

Áp lực thương mại

Việc gây áp lực thương mại với Ấn Độ sẽ gây ra “hiệu ứng ăn mòn” cho cảm nhận của Modi về nước Mỹ, nhưng lại phù hợp với cách làm trước giờ của Trump – tập trung thu hẹp thâm hụt thương mại bất chấp việc có thể hi sinh quan hệ chiến lược, theo John Blaxland, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc phòng tại Australian National University.

“Thật kỳ lạ khi Trump cố gắng tách thương mại với địa chính trị thành hai vấn đề riêng, trong khi trên thực tế, chúng có mối liên hệ mật thiết với nhau,” ông Blaxland cho biết.

Chính quan điểm đó cũng là một phần tác nhân khiến nước Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác Chiến lược xuyên Thái Bình Dương – thỏa thuận nhằm gắn kết chặt chẽ các nền kinh tế châu Á với Washington hơn, bất chấp yêu cầu xem xét lại từ các đồng minh khu vực như Nhật Bản, ông Blaxland nói thêm. Ông nói, “TPP đã bị Mỹ bác bỏ, và các liên kết thương mại với Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ cũng sắp bị hủy bỏ”.

Trong tuyên bố thông báo về quyết định trên, Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer nói rằng, việc loại bỏ Ấn Độ khỏi hệ thống ưu đãi “vì nước này không đảm bảo cho Mỹ quyền tiếp cận công bằng và hợp lý thị trường Ấn Độ trong nhiều lĩnh vực.”

Theo đó, Ấn Độ đã thực thi “một loạt các rào cản thương mại nhằm tạo ra ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng” đối với hàng hóa Mỹ và “mặc dù có nhiều động thái mạnh mẽ”, nhưng Mỹ đã không thể thực hiện các bước đi cần thiết để đáp ứng những tiêu chí này.

Ngoài ra, việc loại bỏ các ưu đãi thương mại của Trump không hoàn toàn thiếu cơ sở, xuất phát từ việc Ấn Độ tăng mức thuế quan, mở rộng quy tắc thay thế nhập khẩu và giới hạn giá trong nước, theo ông Richard Rossow, chủ tịch Wadhwani thuộc nhóm nghiên cứu chính sách Mỹ - Ấn tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington.

Áp lực từ Mỹ

Tuy nhiên, hành động hiện tại nổ ra sau những nỗ lực trước đó của Mỹ nhằm gây sức ép với New Delhi giảm nhập khẩu dầu từ Iran và Venezuela. Ấn Độ - quốc gia có truyền thống làm ăn với nhiều quốc gia khác nhưng lại khiến giới hoạch định chính sách của Washington không hài lòng - đã bắt đầu tăng nhập khẩu dầu, khí đốt tự nhiên và than từ Mỹ.

Trump đã gây áp lực thương mại với các đồng minh khác - đặc biệt là Đức, cũng như Liên minh châu Âu và Hàn Quốc - trong khi vẫn duy trì các mối quan hệ an ninh. Nhưng liên minh Mỹ - Ấn có nền tảng mong manh hơn rất nhiều, do đó việc loại bỏ các ưu đãi thương mại dễ dẫn tới sự đổ bể liên minh này hơn.

“Quan hệ Mỹ - Ấn đúng hơn là “mối quan hệ hợp tác vì lợi ích vật chất”, theo Nick Bisley, một giáo sư quan hệ quốc tế tại La Trobe University ở Melbourne. “Khái niệm này được sử dụng bởi giới làm chính sách đối ngoại ở Ấn Độ, ‘Đừng quá gần gũi nước Mỹ’.”

Đặc biệt là khi cuộc bầu cử ở Ấn Độ đang đến gần, quyết định của Trump, cũng có thể bị cuốn vào bầu không khí chiến dịch sốt sắng của nền chính trị trong nước.

“Viễn cảnh là rất tệ, bởi vì nó đến vào thời điểm nhạy cảm”, ông Pant của of King’s College London cho hay. Mặc dù khó có thể làm tổn thương mối quan hệ song phương rộng lớn hơn, nhưng “với cuộc bầu cử chỉ trong vài tháng tới, tôi không nghĩ rằng chính phủ Ấn Độ sẽ chịu khuất phục trước áp lực từ phía Mỹ.”

Nguồn: Bloomberg

Từ khóa: Trump, sức ép thương mại, lên Ấn Độ, Mỹ, Ấn Độ, đối phó, Trung Quốc