Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi thời điểm Brexit đang tới gần, ngành công nghiệp ô tô đã dự báo một thảm họa sẽ xảy đến với Anh và Liên minh châu Âu (EU), nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước khi Anh rời khỏi EU. Tuy vậy, những cam kết giữa Anh với Tổ chức thương mại quốc tế (WTO) có thể là một phương án dự phòng cấp thiết nếu tình huống trên xảy ra.

Khi các hãng sản xuất ô tô chuẩn bị cho buổi triển lãm thường niên tại Geneva, hầu hết các cuộc tranh cãi về Brexit trở thành những “buổi đàm thoại giữa những người điếc”, vì không ai biết chắc điều gì sẽ xảy ra sau thời điểm Anh rời EU. Ngành chế tạo xe hơi đã và đang cùng xướng lên bài ca khủng hoảng, nếu Brexit xảy ra mà không có thỏa thuận nào được ký kết. Khi xứ sương mù và Liên minh 27 quốc gia không thống nhất được một hiệp định song phương, việc rời khỏi EU của Anh sẽ mang đến những hệ quả xấu. Bệnh viện sẽ đột ngột thiếu đi các loại thuốc đặc trị, máy bay sẽ phải nằm chờ trên đường băng, và thực phẩm nhập sẽ chỉ còn là chuyện quá khứ. Những điều vừa nói gợi nhắc lại thời điểm thế giới chuẩn bị bước sang thiên niên kỷ mới vào năm 2000 – khoảnh khắc khi các dự báo về thảm họa cuối cùng chỉ là những lời đồn vô căn cứ.

Tuy nhiên, có những chỉ báo thực tế khi nói về khủng hoảng do Brexit gây ra. Khi tranh cãi chính trị rơi vào bế tắc, sự không chắc chắn về tương lai phía trước sẽ có tác động mạnh đến hoạt động đầu tư và sản xuất.

Hãng vận động hành lang của ngành công nghiệp ô tô Vương quốc Anh, Hội những nhà chế tạo động cơ và thương mại (SMMT) nhận định viễn cảnh mù mịt trong thời gian tới đang ảnh hưởng đến quyết định nâng cấp hệ thống máy móc, nhà xưởng của nhiều công ty chế tạo xe hơi; ngân quỹ dành cho hoạt động vừa nêu của cộng đồng doanh nghiệp giảm 46%, chạm mốc 589 triệu bảng Anh (783 triệu đô la) trong năm 2018. Các nhà máy sản xuất ô tô của Anh chỉ đạt sản lượng 120,469 chiếc trong tháng 1/2019, giảm 18.2% so với năm trước đó và là tháng sụt giảm thứ 8 liên tiếp.

Nhiều nhà bình luận cũng cho rằng sẽ không thể có một thỏa thuận giữa Anh và EU trước ngày 29/3 (thời điểm Anh không còn là thành viên EU); hệ quả kéo theo là thiệt hại về ngắn hạn đối với chuỗi cung ứng linh kiện ô tô tại châu Âu lục địa, tình trạng tắc nghẽn giao thông tại các cảng ở Channel, và sự phân mảnh của hệ thống liên kết thuế xuyên châu lục. Những yếu tố vừa nêu sẽ hủy hoại tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh sinh lời của doanh nghiệp. Về trung và dài hạn, các công xưởng lớn chế tạo ô tô tại Anh của nhiều hãng lớn như Nissan, Toyota của Nhật Bản có thể sẽ buộc phải rời khỏi quốc đảo này. Honda đã tuyên bố sẽ đóng cửa nhà máy của mình tại xứ sở sương mù vào năm 2021; tuy nhiên, tập đoàn này cũng cho biết quyết định đã nêu không có liên quan gì đến sự kiện Brexit.

Vậy nhưng hy vọng vẫn còn đó khi cả Anh và EU đều đang tiến gần đến việc đạt một thỏa thuận có thể làm vừa lòng hai bên về vấn đề thương mại và tài sản; do vậy, có khả năng, những cái đầu chín chắn của giới chính trị sẽ chiếm thế thượng phong và một thỏa thuận sẽ đạt được trước thời điểm 23h00 ngày 29/3.

Giáo sư Ferdinand Dudenhoeffer từ Trung tâm nghiên cứu ô tô của đại học Duisberg-Essen tại Đức cho rằng ngành công nghiệp xe hơi đang lo ngại tác động từ Brexit.

Ông Dudenhoeffer cho rằng tổng sản lượng ô tô của Anh năm 2018 là 2.34 triệu chiếc, tương đương 2.8% thị phần thế giới. Con số đó là quá nhỏ để gây thiệt hại cho ngành này trên quy mô toàn cầu, nhưng những doanh nghiệp phụ trợ sẽ chịu những hệ quả xấu.

Theo lời ông Dudenhoeffer “Những lùm xùm trong quá trình Brexit sẽ gây ra sự bất an đối với cộng đồng doanh nghiệp chế tạo và cung cấp linh kiện ô tô tại Anh. Các hãng bị thiệt hại nặng nhất sẽ là Jaguar Land Rover (thuộc sở hữu của Tata Motors, Ấn Độ) do dòng xe này được sản xuất chính tại Anh; tiếp đến là Ford (hiện chỉ còn một xưởng sản xuất động cơ); và Vauxhall (một doanh nghiệp thuộc tập đoàn PSA – Pháp) đang có nhà máy tại Ellesmere Port, Liverpool. BMW cũng đang giảm đà sản xuất tại xưởng Mini của hãng ở Oxford”.

Ông Dudenhoeffer cũng chua chát “Dường như Thủ tướng Anh Theresa May đang tự đào mồ chôn ngành công nghiệp ô tô của quốc gia mình”.

Bên cạnh đó, có thể nói, không chỉ riêng ngành ô tô của xứ sương mù bị ảnh hưởng nếu Brexit xảy ra mà không có thỏa thuận. Tháng trước, viện nghiên cứu kinh tế Đức Halle IWH tính toán những bất định khi Anh rời EU mà không có bất kỳ hiệp định nào đi kèm sẽ gây tác động xấu đến 100,000 việc làm tại Đức, phần lớn là trong ngành ô tô. Ở quy mô toàn cầu, Brexit không kèm thỏa thuận song phương sẽ ảnh hưởng đến 612,000 việc làm; trong khi đó, tại châu Âu, con số này là 179,000.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có phản ứng tiêu cực trước khả năng Anh rời liên minh 27 quốc gia mà không đạt thỏa thuận cuối cùng. Giới chính khách và chuyên gia ủng hộ Brexit hy vọng một hiệp định thương mại tự do có thể được đàm phán bởi hai bên, một khi điều khoản 24 của WTO được kích hoạt; theo quy định này, khi các nước tuyên bố tham gia thảo luận về tự do thương mại, họ có thể tiếp tục thụ hưởng lợi ích và tuân theo nghĩa vụ đặt ra tại những Hiệp định đang hiện hữu trong vòng hai năm. Với tư cách là thành viên của EU, Anh quốc hiện đang có quan hệ thương mại không rào cản với liên minh 27 nước châu Âu lục địa.

Nếu Anh và EU bất đồng về nội dung của thỏa thuận cuối cùng, điều đó nghĩa là quan hệ thương mại song phương sẽ chịu sự điều chỉnh của hệ thống các quy định của WTO. Hiện tại 55% hoạt động ngoại thương của Anh đang diễn ra thuận lợi trên nền tảng các điều khoản do WTO đặt ra; điều này cũng là minh chứng ngược cho quan điểm Brexit không thỏa thuận là vấn đề đáng lo ngại.

Nhà kinh tế học Roger Bootle, chủ tịch của Capital Economics nhận định sự lo lắng của ngành công ngiệp chế tạo ô tô trước viễn cảnh chuỗi cung ứng bị đứt gãy là phản ứng thái quá. Ông Boote chỉ ra rằng các chuỗi cung cấp linh kiện vẫn được vận hành thuận lợi trên toàn thế giới cho dù mỗi quốc gia áp dụng hệ thống thuế khác nhau.

Bà Ruth Lea, nhà tư vấn kinh tế của Arbuthnot Banking Group nói rằng các quy định WTO cho phép hoạt động thương mại được tiến hành xuyên biên giới mà không có bất kỳ trở ngại nào từ hàng rào thuế quan.

Ngoài ra, không lạ gì khi các công ty sản xuất ô tô châu Âu phàn nàn khi đụng đến vấn đề bảo vệ quyền lợi của họ. Vào thập niên 1990, khi nước Anh phản đối tham gia đồng tiền chung Euro, ngành công nghiệp ô tô đã la ầm lên rằng nếu nước Anh không gia nhập, việc kinh doanh của họ sẽ bị thiệt hại nặng. Thực tế chứng minh ngược lại những gì họ lo lắng.

Tuy nhiên, giáo sư Stefan Bratzel của Trung tâm Quản lý công nghiệp ô tô (CAM) tại Bergisch Gladbach, Đức nhận định Brexit là một vấn đề cần quan tâm đúng mức.

Ông Bratzel cũng nói “châu Âu đang rất lo lắng về Brexit và những gì sẽ xảy ra tiếp theo – Phải chăng Anh sẽ rời EU mà không có thỏa thuận hoặc phải chăng một cuộc bầu cử mới tại Anh sẽ diễn ra?. Brexit sẽ là một mối đe dọa lớn nhất trong năm nay”.

“Mớ hỗn độn do Brexit tạo ra sẽ gây thiệt hại lớn cho nhiều công ty như BMW và Ford – vốn đã thiết lập mối liên hệ về dây chuyền sản xuất và nhân sự giữa châu Âu lục địa và Anh quốc; và ngay cả chính đảo quốc sương mù cũng là một thị trường lớn; do vậy chúng ta sẽ nhìn thấy doanh số bán xe giảm tại châu Âu. Hệ thống cung ứng linh kiện và động cơ trong ngành công nghiệp ô tô được liên kết chặt chẽ khắp châu Âu, vì thế tôi lo ngại về tác động lên nền kinh tế Anh nếu Brexit diễn ra mà không có thỏa thuận”.

Một Brexit “cứng” đồng nghĩa với việc đàm phán về một thỏa thuận giữa Anh và EU thất bại và hai bên quay trở lại với các quy định thương mại của WTO.

Nguồn: Forbes

Từ khóa: Brexit, Anh, EU, WTO