Davos, Thụy Sĩ – Mất kiên nhẫn với tình trạng Tổ chức thương mại thế giới (WTO) thiếu hành lang pháp lý quy định về thương mại điện tử - hoạt động giao thương đang chứng kiến mức tăng trưởng mạnh mẽ hiện nay, 76 thành viên của WTO gồm cả Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và Nhật Bản đã đồng ý thảo luận để thiết lập cơ chế pháp lý cho hoạt động vừa nêu.
Trung Quốc, quốc gia đang bị cuốn vào cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ để bày tỏ sự sẵn lòng tham gia đối thoại nhưng với điều kiện các quy tắc điều chỉnh về thương mại điện tử (nếu có) phải tính đến điều kiện riêng của những quốc gia đang phát triển – quan điểm có thể chọc giận Washington.
Thương mại điện tử hay giao thương hàng hóa, dịch vụ trên không gian mạng đang trở thành thành tố đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thế giới. Một báo cáo của WTO đã đưa ra nhận định giá trị thương mại điện tửtoàn cầu trong năm 2016 đã chạm mốc 27.7 nghìn tỷ USD, trong đó giá trị giao dịchđiện tử giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp cán đích ở mức 24 nghìn tỷ USD.
Bên lền Diễn đàn kinh tế thế giới tại Davos, các nhà đàm phán từ 76 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đồng thuận vào hôm thứ sáu về chương trình, nội dung sẽ được bàn thảo trong những cuộc gặp thời gian tới nhằm khai sinh hệ thống quy tắc điều chỉnh về vấn đề thương mại điện tử.
Tổng giám đốc WTO Azevedo cho biết như sau: “Tôi đã từng nói một vài lần trước đây rằng thật không thể chấp nhận sự thật là cho đến tận năm 2018, WTO vẫn thiếu vắng một cuộc hội đàm sâu rộng về một phương thức kinh doanh đang góp phần định hình nền kinh tế toàn cầu hiện nay”.
Ông cũng bình luận thêm “Trung Quốc không là quốc gia sáng lập WTO, nhưng giờ họ có điều kiện để thay đổi đưa mình vào vị trí người sáng lập các quy tắc mới. Họ đã tái khẳng định mong muốn được tham gia vào các cuộc thảo luận liên quan đến thương mại điện tử. Theo tôi, đây là bước tiến đáng hoan nghênh”.
Bộ trưởng thương mại Nhật Bản Hiroshige Seko phát biểu đất nước mặt trời mọc hy vọng họ sẽ tận dụng vai trò nước chủ tịch của khối 20 nền kinh tế phát triển nhất thế giới để thúc đẩy các cuộc đàm phán về nội dung vừa nêu.
Trong một tuyên bố ngắn, ông Seko nói “Các quy định hiện tại của WTO không đáp ứng được những đòi hỏi đặt ra trong thế kỷ 21. Sự thật là chúng ta thiếu những quy định cơ bản về thương mại điện tử”.
Trung Quốc nghi ngờ, Ấn Độ vắng bóng
Đại sứ Trung Quốc tại WTO Zhang Xiangchen cho biết “Nội dung tuyên bố về thương mại điện tử đáng ra nên được thiết kế phù hợp hơn” tuy nhiên, Bắc Kinh sẵn sàng ủng hộ văn bản này.
Dù vậy lời kêu gọi của Bắc Kinh về việc các bên cần tôn trọng đầy đủ những yêu cầu chính đáng từ những quốc gia đang phát triển có thể làm phật lòng Hoa Kỳ - đất nước nhiều lần lên tiếng yêu cầu WTO ngừng biệt đãi những nước không còn mang danh là “đang phát triển” – ví dụ như Trung Quốc.
Một cường quốc châu Á khác từ chối tham gia vào các phiên thảo luận về thương mại điện tử là Ấn Độ. Nước này từng cho biết WTO cần đạt đồng thuận về những bất đồng trong những phiên thảo luận của vòng đàm phán Doha trước khi chuyển trọng tâm sang những chủ đề mới.
Ông Azevedo ngậm ngùi “Sẽ tốt hơn nếu tất cả thành viên WTO đều đóng góp cho việc xây dựng quy tắc vận hành chung cho hoạt động thương mại điện tử. Tuy vậy, đây là một cuộc thảo luận mở và mỗi thành viên đều có quyền tham gia góp ý kiến bất cứ khi nào họ muốn”.
Các chuyên gia thương mại cảnh báo hệ thống quy tắc thương mại thế giới đang nhanh chóng trở nên lỗi thời và cần được cải thiện trước khi trở nên vô tác dụng. Một nghiên cứu gần đây cho thấy 70% những thỏa thuận thương mại hiện nay đều có các quy định hoặc chương riêng điều chỉnh về vấn đề thương mại điện tử.
164 thành viên WTO đã thất bại trong việc đưa ra một bản tổng hợp 25 đề xuất nội dung đàm phán riêng rẽ tại hội nghị ở Buenos Aires vào tháng 12 năm rồi bao gồm cả ý tưởng thiết lập một diễn đàm phán tập trung về thương mại điện tử.
Thương mại điện tử đã có bước tiến dài sau khi WTO thành lập vào năm 1995, nhưng chủ đề này lại hoàn toàn vắng bóng trong các cuộc thảo luận tại vòng đàm phán Doha – bắt đầu từ năm 2001 và cuối cùng sụp đổ 1 thập kỷ sau đó.
Chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần phê phán WTO là cơ chế thiếu hiệu quả; tổ chức này đã không để tâm gì đến việc buộc đất nước đông dân nhất thế giới phải mở cửa nền kinh tế từ khi nước này gia nhập vào năm 2001.
Để thúc đẩy cải cách WTO trong nội tại, chính quyền Trump đã từ chối bổ nhiệm mới thành viên cho Cơ quan phúc thẩm-một bộ phận trong hệ thống tài phán của tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh, quy trình vốn đòi hỏi sự đồng thuận giữa các nước thành viên. Kết quả là, cơ quan này thiếu thẩm phán từ đó không đủ khả năng để đưa ra phán quyết giữa bối cảnh khối lượng đồ sộ các tranh chấp phát sinh.
Mặc dù Hoa Kỳ là một trong số những nước đầu tiên ký thỏa thuận về đàm phán thương mại điện tử, nước này đã không tham dự buổi gặp không chính thức riêng rẽ của WTO do Thụy Sĩ tổ chức.
Ông Azevedo được dẫn lời nói nói sự vắng mặt của Hoa Kỳ hoàn toàn là do những cân nhắc trong nội bộ của chính quyền xứ cờ hoa và không có liên quan gì đến những nghi ngờ của nền kinh tế lớn nhất thế giới đến hệ thống thương mại đa phương.
Dù vậy, ông cũng tỏ rõ sự lo ngại về làn sóng chủ nghĩa bảo hộ đang phủ bóng lên các cuộc hội đàm giữa các quốc gia phát triển tại Davos.
Ông Azevedo nói thêm “Những căng thẳng giao thương hiện hữu không chỉ là một mối đe dọa đến hệ thống giao thương toàn cầu. Đây là nguy cơ có tác động đến toàn bộ cộng đồng quốc tế nói chung”.
”Nguy cơ là rất thật. Hậu quả kinh tế kéo theo cũng sẽ rất nguy hại”
Nguồn: Reuters
Từ khóa: WTO, Hoa Kỳ, Trung Quốc, thương mại điện tử
