Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong một cuộc họp với cố vấn nhà nước Myanmar Suu Kyi, Chủ tịch Ủy ban Cải cách và Phát triển Trung Quốc (NDRC) ông Ning Jizhe đã cố gắng thúc đẩy Myanmar triển khai “kế hoạch thực thi” dự án Hành lang kinh tế Trung Quốc- Myanmar (CMEC) nằm trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).Bà Suu Kyi đã giữ vững lập trường và phản hồi mạnh mẽ: Các dự án CMEC cần phải phù hợp với Kế hoạch phát triển bền vững của Myanmar và nên hỗ trợ lợi ích lâu dài của cả hai dân tộc.Thông điệp này ám chỉ, việc thực thi dự án này không nên vì lợi ích của riêng Trung Quốc, mà còn nên nghĩ đến lợi ích của Myanmar.

Bà Suu Kyi cũng nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần đàm phán các dự án một cách có hệ thống, và phù hợp với các quy tắc và quy định trong nước của Myanmar (nhằm tránh trường hợp phải đưa nhau ra tòa, và theo thỏa thuận hiện nay, các tranh chấp nếu có sẽ được thụ lý bởi Tòa án BRI đặt tại Tây An - Trung Quốc).

Lời nhắc nhở kịp thời này không chỉ của bản thân Myanmar mà còn của các quốc gia khác trong khu vực đang đàm phán các dự án trong Sáng kiến BRI với Trung Quốc.

Một nhà phân tích gốc Sri Lanka-bà Gajalakshmi Paramasiva nhận xét về BRI như sau: “Việc vay mượn mà không có khả năng hoàn trả kết quả sẽ biến nước đó trở thành nô lệ của các nước cho vay.Một nước đã là nô lệ thì sẽ mất chủ quyền mọi lúc, mọi nơi!”

Có vẻ như các quốc gia ở khu vực Nam và Đông Nam Á đã bắt đầu hiểu được ý định nham hiểm của Trung Quốc trong việc đầu tư mạnh vào các siêu dự án tại các quốc gia không có khả năng trả nợ.Trường hợp cảng Hambantota bị Trung Quốc nắm quyền kiểm soát là một ví dụ điển hình.

Dự án khổng lồ tại cảng Kyaukphyu trên bờ biển phía đông Myanmar thuộc tỉnh Rakhine cũng là một ví dụ nữa.

Sau hai năm đàm phán căng thẳng, Tập đoàn CITIC của Trung Quốc và Chính phủ Myanmar đã ký một thỏa thuận vào ngày 8/11.Không phải ngẫu nhiên khi mà cùng thời điểm đó, Trung Quốc đưa ra sáng kiến lớn là buộc nhóm quân đội độc lập Kachin (còn gọi là KIA) - lực lượng nổi dậy lớn thứ hai Myanmar - đàm phán với Ủy ban Hòa bình Myanmar nhằm tìm ra biện pháp đẩy lùi cuộc chiến khốc liệt đang diễn ra giữa Quân đội Myanmar (Tatmadaw)và nhóm KIA.

Những nỗ lực của Trung Quốc trong việc đưa các bên tham chiến đến bàn đàm phán không phải chỉ vì mục đích “không vụ lợi” là đem lại hòa bình cho khu vực, mà còn là vì mục đích giúp cho các dự án cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ BRI và Hành lang kinh tế Trung Quốc- Myanmar. Vì để các dự án này phát triển, cần đến một môi trường hòa bìnhvà ổn định trong khu vực.

Trong khi ký thỏa thuận, Chủ tịch Chang Zhenming của Tập đoàn CITIC phát biểu: Dự án chỉ là khởi đầu cho các bước tiếp theo!Ông thừa nhận dự án này nằm trong khuôn khổ Sáng kiến BRI, với mục đích kết nối Myanmar với phía Tây Trung Quốc, cũng như tạo ra một ‘hành lang kinh tế ’để Trung Quốc thâm nhập các nền kinh tế khác trong ASEAN.

Biết được sự phẫn nộ của người dân địa phương (về đập Myitsone), ông U Set Aung- Chủ tịch Ủy ban quản lý SEaukphyu SEZ đồng thời là Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Tài chính, đã mạnh dạn nói rằng dự án sẽ không gây gánh nặng nợ cho Myanmar mặc dù còn quá sớm để đưa ra tuyên bố như vậy.Bộ Kế hoạch và Tài chính cũng phải cần phải ý thức rằng, Tập đoàn CITIC cũng đang đàm phán với Myanmar về một dự án phát triển khu công nghiệp với tổng mức đầu tư 2,7 tỷ USD, trong đó, tỷ lệ góp vốn giữa công ty Trung Quốc với Myanmar lần lượt là 51% và 49%.Hai tuần trước, chính xác là ngày 22/10, Công ty Đường sắt Myanmar và Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã ký một Biên bản ghi nhớ để xây dựng tuyến đường sắt giữa tỉnh Mandalay và Muisse gần biên giới Trung Quốc.Đây là một phần của dự án đường bộ/đường sắt đầy tham vọng để kết nối tỉnh Vân Nam với Mandalay và Yangon và vào tận cảng nước sâu tại Kyauk Phyu.

Giai đoạn đầu của dự án bao gồm việc xây dựng hai cảng nước sâu và một đặc khu kinh tế về công nghiệp.

Chính phủ ‘Liên đoàn Quốc gia vì dân chủ - NLD’ đã nhận thức được các dự án trên sẽ kéo theo bẫy nợ, vì vậy đã giảm tổng mức đầu tư dự kiến từ 7.3 tỷ USD xuống còn 1.3 tỷ USD, và cũng giảm tỷ lệ góp vốn giữa Trung Quốc - Myanmar từ mức 85%-15% xuống còn 70%-30%.Myanmar hy vọng sẽ mở 50% tỷ lệ sở hữu cho các công ty tư nhân trong nước.

Pakistan cũng đang chỉ trích tương tự: Điều duy nhất còn thiếu trong toàn bộ các thỏa thuận chính là sự minh bạch của Trung Quốc.

Myanmar giờ đây đưa ra các yêu cầu cao, bao gồm: 90% các vị trí quản lý trong đặc khu kinh tế sẽ do người Myanmar nắm giữ, và siêu dự án này phải tạo ra việc làm cho tổng cộng 100.000 người dân địa phương.

Thực tế là cảng Kyauk Phyu và các dự án cơ sở hạ tầng đường bộ, đường sắt là một phần trong những nỗ lực liều lĩnh của Trung Quốc nhằm tìm một tuyến đường thay thế để đến Ấn Độ Dương mà không cần đi qua eo biển Malacca.Bằng cách đa dạng hóa tuyến giao thương hàng hải, Trung Quốc sẽ tiết kiệm khoảng 5000 km mỗi năm.

Rõ ràng rằng, người hưởng lợi chính của dự án Cảng Kyauk Phyu là Trung Quốc.

Hy vọng rằng các quốc gia nhỏ hơn trong khu vực Nam và Đông Nam Á sẽ không trở thành con mồi tiếp theo của bẫy nợ Trung Quốc, và cuối cùng trở thành nô lệ của nước này.Các chiêu thức là tương tự nhau.Đầu tiên là làm cho đất nước bị phụ thuộc vốn vay của mình, và sau đó là giành quyền kiểm soát và bóp nghẹt nền kinh tế.Pakistan hiện biết rất rõ điều đó!

Những quốc gia đang hào hứng tham gia vào BRI - ‘Cuộc xâm lược Vành đai và Con đường’ thì nên cân nhắc “Vay mượn mà không có khả năng hoàn trả sẽ dẫn đến tình trạng bị nô lệ”.

Lưu ý: Bài viết chỉ phản ánh quan điểm của tác giả, không phản ánh quan điểm của hoinhap.org.vn

Nguồn: Eurasia Review - MT

Từ khóa: Sáng kiến Vành đai và Con đường BRI, cảng nước sâu Kyauk Phyu, Myanmar, bẫy nợ