Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

“Nó có vẻ như là một thỏa thuận tuyệt vời cho EU” - đây là một lời nhận xét khá bao quát. Tuy nhiên, thực ra Trump đang có ý phàn nàn về triển vọng của các hiệp định tự do thương mại của Anh quốc trong tương lai.

Ông nói: “Hiện tại, nếu bạn nhìn vào thỏa thuận này (Brexit), họ (Anh quốc) có lẽ sẽ không thể giao thương với chúng ta, và đây không phải là một điều tốt.”

Dĩ nhiên, không nên hiểu câu nói này theo đúng nghĩa đen - "hoàn toàn không thể giao thương".

Tuy nhiên, chừng nào Anh Quốc còn kẹt lại trong một giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit, hoặc trong một liên minh hải quan tạm thời, nước này sẽ không thể triển khai các hiệp định tự do thương mại cho riêng mình, cắt giảm hay loại bỏ thuế quan cho hàng hóa, với Mỹ hay bất cứ quốc gia bên ngoài nào.

“Nước Mỹ trên hết”

Những lý do như trên thì quá rõ ràng. Tuy nhiên, hoạt động thương mại không chỉ là về thuế quan. Nó còn liên quan đến những luật lệ, quy định (hay còn gọi là các hàng rào phi thuế quan) thường có tầm ảnh hưởng cao hơn.

Và từ góc nhìn của một người theo chủ trương “Nước Mỹ trên hết”, ta có cơ sở để đoán rằng, ngài Tổng thống Mỹ xem thỏa thuận Brexit của bà Theresa May có nhiều khả năng sẽ khiến Anh quốc tiếp tục gắn bó khá chặt với EU trong dài hạn, do nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế Anh sẽ phải áp dụng những hệ thống quy định chung (hoặc rất tương đồng) với EU.

Đây là điểm mấu chốt của vấn đề. Bởi vì nếu Anh quốc càng gắn chặt với các luật lệ và tiêu chuẩn chung của EU, thì họ sẽ càng khó điều chỉnh nó gần giống với những luật lệ và tiêu chuẩn đang được áp dụng tại Mỹ.

Những gì chúng ta đang bàn đến ở đây không chỉ là về các vấn đề thường gặp, chẳng hạn như gà rửa bằng nước clo hay thị bò tiêm hooc-mon (hai mặt hàng này được cho phép sử dụng tại Mỹ và không được cho phép tại EU), mà còn liên quan đến những ngành công nghiệp như hóa chất và dược phẩm.

Nhiều doanh nghiệp lớn ở Anh muốn tiếp tục gắn bó với các khuôn khổ quy định của EU vì EU là một thị trường tiêu dùng khổng lồ nằm sát bên cạnh họ.

Các con số cũng chứng minh rõ ràng cho việc này. Năm ngoái, Anh quốc xuất khẩu 274 tỷ Bảng Anh hàng hóa và dịch vụ đến phần còn lại của EU, và nhập khẩu 341 tỷ Bảng. Trong khi đó, giá trị xuất khẩu từ Anh quốc sang Mỹ chỉ đạt 112 tỷ Bảng, còn nhập khẩu đạt 70 tỷ Bảng.

Vậy nên, EU vẫn sẽ là đối tác thương mại quan trọng nhất của Anh quốc trong khoảng thời gian tới. Và nếu Tổng thống Mỹ từng kỳ vọng rằng Brexit đồng nghĩa với một sự cắt đứt quan hệ quyết liệt hơn giữa Vương quốc Anh và EU, ông có thể sẽ phải thất vọng. Vậy nên ông mới nói: “Nó là một thỏa thuận tuyệt vời cho EU”.

Có một sự cạnh tranh rõ ràng trên mặt trận này giữa Mỹ và Liên minh Châu Âu.

Khối EU có thể không phải là một siêu cường về ngoại giao hay quân sự, nhưng họ là một siêu cường về hệ thống tiêu chuẩn.

Điều đó có nghĩa một trong những lựa chọn to lớn mà Anh quốc phải thực hiện trong các cuộc đàm phán hiệp định thương mại hậu Brexit là nên theo đuổi khuôn khổ pháp lý và quy định của bên nào.

Đây không phải là một quyết định tuyệt đối “hoặc chỉ chọn bên này, hoặc bên kia”, nhưng Anh quốc vẫn sẽ phải nghiêng về một phía nhất định.

Bản tuyên bố chính trị không ràng buộc về tương lai thương mại giữa Anh quốc và EU, được các lãnh đạo EU thông qua vào hôm Chủ Nhật (2/12), khiến vấn đề này trở nên rõ ràng.

EU muốn đặt ra nhiều điều kiện “cân bằng sân chơi chung” để đảm bảo rằng Anh quốc không đạt được lợi thế cạnh tranh từ việc tiếp tục được hưởng đặc quyền tiếp cận thị trường EU mà không phải tuân thủ luật lệ của khối này.

Bản tuyên bố chính trị chỉ ra rằng một sân chơi cân bằng phải bao hàm “các tiêu chuẩn về lao động, xã hội, cạnh tranh, trợ cấp chính phủ, tiêu chuẩn về môi trường, biến đổi khí hậu, và các vấn đề liên quan đến thuế”, và một tuyên bố riêng được ban hành bởi lãnh đạo các nước EU27 cũng nhấn mạnh rằng họ sẽ “giám sát đặc biệt cẩn thận” để đảm bảo những điều kiện này được áp dụng đầy đủ.

Bản tuyên bố cũng thừa nhận rằng Anh quốc sẽ thiết lập một bộ chính sách thương mại độc lâp trong tương lai. Nhưng nó cũng nhấn mạnh rằng, nếu Anh quốc muốn duy trì mối quan hệ thương mại trơn tru với EU, những chính sách của họ sẽ phải tiếp tục gắn bó chặt chẽ với thị trường chung và liên minh thuế quan.

Và chúng ta lại quay về với cuộc tranh luận chưa có lời giải về điểm cân bằng tốt nhất giữa duy trì khả năng tăng trưởng kinh tế và bảo vệ chủ quyền.

Vậy nên, tương lai quan hệ thương mại giữa Anh quốc và Mỹ sẽ đi về đâu? Chính phủ Anh hiện đã tiến hành 5 cuộc họp làm việc cấp cao để bàn về vấn đề này.

Nhưng đây có lẽ không phải là một Brexit mà Donald Trump từng kỳ vọng.

Nguồn: BBC - HN

Từ khóa: Brexit, hiệp định tự do thương mại, hội nhập kinh tế, chủ nghĩa bảo hộ