Phản ứng chuỗi cung ứng: các nước né chiến tranh thương mại đang đua nhau dịch chuyển đến Việt Nam và Thái Lan

cangbienvietnam

Fred Perrotta đã dành bốn năm để xây dựng một mạng lưới các nhà cung cấp Trung Quốc cho dòng sản phẩm ba lô thời trang của mình, nhưng ngay sau khi Mỹ công bố mức thuế lên gần một nửa số hàng nhập khẩu của Trung Quốc, ông bắt đầu tìm kiếm các nhà cung cấp ở các nước khác.

Hiện tại, mọi việc đã bị đẩy đi quá xa, và đã quá muộn để quay lại từ đầu, ngay cả khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp bên phía Trung Quốc – ông Tập Cận Bình ra lệnh “ngừng bắn” cuộc chiến thương mại đang leo thang tại hội nghị thượng đỉnh G20 tuần này.

Công ty của Perrotta, Tortuga, đang tham gia cái mà các chuyên gia gọi là sự dịch chuyển lớn nhất trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới kể từ khi Trung Quốc tham gia Tổ chức thương mại thế giới vào năm 2001 đến nay.

Các doanh nghiệp đang cạnh tranh khốc liệt để xây dưng cơ sở sản xuất mới tại các nước kế cạnh Trung Quốc, và xây dựng lại chuỗi cung ứng không phụ thuộc Trung Quốc - quốc gia chiếm một phần năm hoạt động sản xuất của toàn cầu.

Qua điện thoại, Ông Perrotta cho biết, gần đây ông đã nhận những lô hàng đầu tiên từ một nhà cung cấp tiềm năng mới tại Việt Nam: "Mọi người đều lo lắng và tất bật di chuyển sản xuất.”

“Trong dài hạn, chúng tôi sẽ di chuyển hết mọi thứ ra khỏi Trung Quốc.”

Tình trạng hối hả di dời sản xuất xảy ra do lo ngại Mỹ có thể sẽ đánh thuế Trung Quốc cao và nhiều hơn nữa, và lo ngại các nền kinh tế mới nổi kế cận Trung Quốc sẽ chỉ tiếp nhận các luồng vốn đầu tư mới trên cơ sở “đến trước, phục vụ trước”.

Việt Nam và Thái Lan đang nổi lên thành các điểm đến ưa thích, tuy nhiên các nước này vẫn đang đối mặt với những hạn chế trong năng lực: từ tệ quan liêu đến lao động thiếu kỹ năng và cơ sở hạ tầng yếu kém.

Hoạt động sôi động

Bài phỏng vấn của Reuters với hơn mười giám đốc điều hành, luật sư thương mại và các nhóm vận động hành lang trong nhiều ngành khác nhau hé lộ một thực tế: các doanh nghiệp trên khắp Châu Á đã tiến hành một loạt các hoạt động trong những tháng gần đây: các giám đốc điều hành thì hiện đang bắt đầu yêu cầu xem mẫu sản phẩm từ các quốc gia này, thăm quan các khu công nghiệp, thuê luật sư và gặp gỡ với các quan chức cấp cao.

Vào tháng 6, nhà sản xuất nội thất Hong Kong- Man Wah Holdings (1999.HK) đã mua một nhà máy ở Việt Nam với giá 68 triệu đô la và cho biết đầu tháng này họ dự kiến sẽ tăng diện tích gấp ba lần thành 373.000 mét vuông vào cuối năm 2019.

Ông Man Wal khẳng định: “Vụ mua lại nàylà để giảm bớt rủi ro do thuế quan mang lại.”

Công ty phát triển bất động sản công nghiệp tại Việt Nam- BW Industrial cho hay các yêu cầu đã tăng kể từ tháng 10 và tất cả các nhà máy của công ty đều đã được cho thuê.

Ông Chris Truong, một quản lý bán hàng tại BW Industrial, phát biểu với Reuters: “Các nhà sản xuất đến từ khắp nơi trên thế giới nhưng tất cả họ đều có nhà máy sản xuất ở Trung Quốc và cần phải bắt đầu dịch chuyển để sản xuất càng sớm càng tốt.”

Tại Thái Lan, SVI Pcl (SVI. BK), doanh nghiệp cung cấp giải pháp điện tử và sản xuất, cho biết họ vừa lựa chọn để ký kết bốn thỏa thuận mới trị giá khoảng 100 triệu USD với các khách hàng hiện có hoạt động tại Trung Quốc.

CEO Pongsak Lothongkam phát biểu: “Chiến tranh thương mại đang mang lại lợi ích cho chúng tôi. Có rất nhiều công ty hàng đầu đã tìm đến chúng tôi.”

CEO Pitharn Ongkosit cho biết: KCE Electronics (KCE.BK)- nhà sản xuất bo mạch in lớn nhất Đông Nam Á (PCB) đã được các công ty Hoa Kỳ tìm đến. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ muốn tìm kiếm một nhà cung cấp mới để thay thế một nhà cung cấp ở Trung Quốc.

Ông nói thêm: “Đây là một cơ hội tốt. Nhiều khách hàng đã liên hệ với chúng tôi yêu cầu xen sản phẩm và giá cả. Nhưng họ vẫn chưa chính thức đặt hàng, vì việc thay đổi nhà cung cấp phải cần có thời gian.”

Công ty Stars Microelectronics Pcl (SMT.BK)- một nhà cung cấp dịch vụ sản xuất điện tử khác của Thái Lan, cũng đang nhận được các cơ hội kinh doanh mới.

CEO của công ty, ông Peerapol Wilaiwongstien, cho biết: “Hai hay ba công ty sẽ bắt đầu di chuyển nhà máy sản xuất (ra khỏi Trung Quốc) để đến với chúng tôi sớm thôi.”

Campuchia hiện cũng là điểm thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư. Ví dụ như, Kent International Inc - công ty sản xuất xe đạp có trụ sở tại New Jersey (Mỹ) - đã chuyển nhà máy ở Trung Quốc sang đặt tại quốc gia Đông Nam Á này.

Ông Arnold Kamler - chủ sở hữu công ty kiêm giám đốc điều hành công ty này – đã phát biểu với Reuters: “Chúng tôi có hoạt động kinh doanh lớn tại Mỹ. Vì thế không còn sự lựa chọn nào khác là phải di chuyển hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc.”

Sự gián đoạn

Nỗ lực tái tìm nguồn cung ứng và làn sóng dịch chuyển doanh nghiệp gia tăng khi nền kinh tế Trung Quốc chuyển hướng mục tiêu thiên về ngành dịch vụ, tiêu dùng và sản xuất công nghệ cao.

Ông Stephen Lamar, phó chủ tịch Hiệp hội May mặc và Giày dép Mỹ cho biết: “Chúng tôi đang ở đỉnh điểm bị gián đoạn nguồn cung cao nhất từ trước đến nay.”. Hiệp hội có hơn 1000 hội viên, đóng góp trên 400 tỷ USD mỗi năm cho thị trường bán lẻ Hoa Kỳ.

"Điều đầu tiên mà tôi nghe được từ các công ty là: ‘Trong nhiều năm, chúng tôi đã nói về việc phải đa dạng hóa sản xuất tại các nước khác Trung Quốc và bây giờ chúng ta phải thực hiện điều đó ngay’.”

Dịch chuyển sản xuất sẽ mất nhiều năm để hoàn thành: các công ty cần đảm bảo đủ nguồn vốn, tìm thấy nhà cung ứng phù hợp, lựa chọn giải pháp hậu cần mới và phải thích ứng với luật pháp nước sở tại và tính toán các rủi ro phát sinh của một nước mà họ không thể lường hết.

Aidan Yao- chuyên gia kinh tế Châu Á cao cấp của AXA Investment Managers cho biết: “Việc dịch chuyển nhà máy khỏi Trung Quốc sẽ rất chậm và thường không chắc chắn.”

Vào đầu tháng này, công ty UBS từng khẳng định trong một bảng báo cáo: Sản xuất hàng hóa công nghệ thấp và giá trị thấp sẽ di chuyển nhanh nhất trong khi hàng xuất khẩu giá trị gia tăng cao hơn trong ngành máy móc, vận tải và IT có thể sẽ mất nhiều thập kỷ để di dời do các chi phí R&D cao và lao động giá rẻ cạnh tranh của Trung Quốc.

Tuy nhiên, một cuộc thăm dò khách hàng khu vực do Citi tiến hành trong tháng trước lại cho thấy hơn một nửa trong số các công ty đã bắt đầu điều chỉnh chuỗi cung ứng của họ để hạn chế các biến động kinh doanh.

Luật sư thương mại Sally Peng thuộc Sandler, Travis&Rosenberg phát biểu: Sự tinh xảo của Trung Quốc trong ngành tự động hóa thì không một quốc gia nào có thể thay thế.

Bà nói thêm: “Vì vậy, các nước đang hướng tới chiến lược: kết hợp sản xuất tại Trung Quốc với sản xuất tại 1, 2, hoặc 3 quốc gia khác, và tất cả mọi phương án đều dẫn tới Châu Phi.”

Các công ty ít hy vọng về sự đình chiến trong thương mại, mặc cho Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến sẽ gặp mặt bên lề Hội nghị G20 tại Buenos Aires vào tuần này.

Thêm vào đó, vào hôm thứ hai, ông Trump đe dọa ông vẫn sẽ tiếp tục áp thuế lên 200 tỷ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc tăng từ 10% lên mức 25%.

Mặc dù vậy, dữ liệu xuất khẩu của Trung Quốc lại không cho thấy tác động rõ ràng từ cuộc chiến thương mại, một số chuyên gia kinh tế khẳng định rằng là do các công ty đang tăng cường xuất các đơn hàng trước khi mức thuế tiếp tục tăng.

Nạn nhân liên đới

Chắc chắn là, các nền kinh tế mới nổi nhỏ hơn ở châu Á sẽ không cảm thấy thoải mái khi nghĩ về tương lai của cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Trong quý 3, tăng trưởng đã giảm tại khu vực Đông Nam Á như Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc, và quan chức tại các nước này đổ lỗi một phần nguyên nhân là do cuộc chiến thương mại mang lại.

Ví dụ, xuất khẩu mạch tích hợp điện tử của Thái Lan sang Mỹ đã tăng 4% trong tháng 10 tuy nhiên xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc lại giảm 38%. Chỉ số tự tin sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam thì cao nhất tại Châu Á, nhưng đã bắt đầu giảm.

Thiếu cơ sở hạ tầng cũng là một vấn đề khiến các nước này khó thu hút doanh nghiệp.

Theo WB, Thái Lan hiện nay đang xếp hạng thứ 41 về chất lượng cơ sở hạ tầng, Việt nam xếp hạng 47, trong khi Trung Quốc xếp hạng 20.

Bangkok đang tìm cách giải quyết vấn đề bằng Dự án Hành lang kinh tế phía Đông - một dự án phát triển hạ tầng trị giá 45 tỷ USD nhằm cải tiến các cảng nước sâu, sân bay và hệ thống đường sắt.

Ngoài các điểm nghẽn về cơ sở hạ tầng, tham nhũng - đặc biệt là ở Việt Nam - vẫn là vấn đề khó điều chỉnh, và việc đào tạo lao động có tay nghề cao là không hề dễ dàng.

Tỷ lệ thất nghiệp ở Việt Nam hiện là 2.2%. Trong khi, ở Thái Lan thì thấp hơn.

Phó chủ tịch Hiệp hội ngành Điện tử Việt Nam, Nguyễn Phước Hải phát biểu: “Tỷ lệ lao động không qua đào tạo ở Việt Nam vẫn còn ở mức cao và không có kế hoạch nào trong suốt 5 đến 10 năm qua là hiệu quả để cải thiện vấn đề này và tôi hầu như không nhìn thấy sự thay đổi đáng kể nào.”

Ông Hải nói thêm: “Hiện đang có nhiều lo ngại rằng, lao động giá rẻ liệu sẽ vẫn là một trong những điểm mạnh của Việt Nam, khi đối mặt với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.”

Nguồn: Reuters

Từ khóa: chiến tranh thương mại, tác động, xu hướng dịch chuyển sản xuất, Thái Lan, Việt Nam, rời khỏi, Trung Quốc, thị trường các quốc gia mới nổi, chuỗi cung ứng toàn cầu