Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ từ trước đến nay luôn từ chối áp dụng các biện pháp truyền thống để đối phó với tình hình lãi suất tăng cao

Mấy ngày gần đây, bất đồng chính trị leo thang giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với sự rớt giá mạnh của đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ, đang chiếm sóng trên các tờ báo lớn. Các bất đồng chính trị đang đe dọa làm thay đổi nội bộ các liên minh, và nếu đồng lira tiếp tục trượt giá, nền kinh tế toàn cầu sẽ lung lay.

Hôm qua, tỷ giá đồng lira so với đồng đô la Mỹ đã bật trở lại, sau khi chạm mức thấp nhất từ trước đến nay vào hôm thứ hai tuần nay. Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia đều tin rằng, khủng hoảng vẫn chưa kết thúc.

1. Đồng lira giảm có những tác động gì đến người tiêu dùng ở Hong Kong và New York?

Thổ Nhĩ Kỳ là nền kinh tế tương đối nhỏ, chiếm chỉ khoảng 1% GDP toàn cầu. Nhưng thông qua quá trình toàn cầu hóa của thị trường tài chính, các quyết định của Ankara có thể ảnh hưởng đến tình hình việc làm ở các nước còn lại trên thế giới.

Tính kết nối ngày một cao của kinh tế thế giới đồng nghĩa với việc, đồng Lira giảm giá mạnh gần đây đang dẫn truyền rủi ro đến các nền kinh tế mới nổi và “mong manh” khác, và tiếp theo đó, là đến các nước phát triển.

2. Điều gì đã gây ra cuộc khủng hoảng tiền tệ ở Thổ Nhĩ Kỳ?

Gốc rễ vấn đề chính là mâu thuẫn kinh tế và chính trị lâu đời giữa chính quyền Mỹ và chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ.

Về cơ bản, nhà đầu tư đã mất niềm tin các các chính sách kinh tế hiện nay của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ. Họ lo ngại nếu tình hình kinh tế tiếp tục xấu đi sẽ khiến cho các con nợ Thổ Nhĩ Kỳ phải vật lộn để trả các khoản nợ bằng ngoại tệ.

Thổ Nhĩ Kỳ đã siết hoặc thậm chí là cấm đầu tư bất động sản và đầu tư tài chính, khiến cho tỷ giá giảm và gia tăng áp lực lên nền kinh tế.

Các nhà đầu cơ, cảm thấy đây là cơ hội tốt để lướt sóng, đã ồ ạt bán khống đồng lira và bán khống chỉ số chứng khoán của Thổ Nhĩ Kỳ - có nghĩa là, họ đặt cược đồng lira và chứng khoán Thổ Nhĩ Kỳ sẽ còn rơi sâu hơn nữa. Và quả thật, các nhà đầu cơ đã kiếm lời khủng khiếp, khi đồng lira đã giảm gần 30% trong 1 tháng vừa qua, và thị trường chứng khoán đã giảm 4.9% từ ngày 9/8 đến nay.

3. Khủng hoảng đồng lira đang tác động như thế nào đến kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ?

Bằng việc nhấn chìm giá trị đồng lira, các nhà đầu tư đã làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ:

- Các khoản nợ ngoại tệ trở nên tốn kém hơn để hoàn trả;

- Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu, như dầu mỏ, vốn được neo theo giá đô la Mỹ và các loại ngoại tệ khác, trở nên mắc mỏ hơn.

- Thổi bùng lạm phát trong nước và giảm sức mua của người tiêu dùng và doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ.

- Người tiêu dùng và doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ, vì cảm thấy bất an về tương lai, đã tạm gác lại các kế hoạch chi tiêu và đầu tư.

4. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang làm gì để giải quyết vấn đề?

Hôm thứ hai, ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra một vài biện pháp để đối phó, bao gồm cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, từ đó giúp giải phóng dòng tiền cho vay. Ngân hàng Trung ương cũng ám chỉ, họ sẽ cho vay ra với lãi suất trên mức lãi suất thị trường, một chính sách thắt chặt tiền tệ hiệu quả.

Lúc này đây, các biện pháp trên đã thành công trong việc ổn định đồng lira trên mức thấp nhất.

Tuy nhiên, trong tâm trí của nhiều nhà đầu tư , các nỗ lực kiểm soát của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa đủ, và khủng hoảng vẫn còn chực chờ. Trừ phi chính phủ tiến hành các hành động cứng rắn hơn, nếu không, các nhà đầu tư tin rằng đồng lira sẽ khôi phục lại đà giảm trong tương lai gần.

5. Khủng hoảng đồng lira ảnh hưởng đến kinh tế thế giới như thế nào?

Các vấn đề đang chồng chất của Thổ Nhĩ Kỳ đã gây áp lực lên các đồng tiền khác của các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là các nước có đặc điểm tương tự - kinh tế yếu và vay nợ nước ngoài cao:

-          Nam Phi: đồng rand của Nam Phi đã giảm 6.1% trong tháng trước;

-          Argentina: Ngân hàng Trung ương Argentina hôm thứ hai đã buộc phải tăng lãi suất để bảo vệ đồng nội tệ, một động thái chỉ làm tệ thêm tình hình kinh tế trong nước;

-          Brazil và Mexico: Bất động sản ở Brazil và đồng peso của Mexico cũng đã giảm mạnh, và lây lan cả sang thị trường chứng khoán và toàn bộ nền kinh tế của những nước này;

-          Trung Quốc: Khủng hoảng ở Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã tác động lên đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc, đồng tiền vốn đã bị giảm giá từ cuộc chiến Mỹ - Trung đang diễn ra.

Các quốc gia phát triển không thể miễn nhiễm trước cuộc khủng hoảng này. Giá cổ phiếu của các ngân hàng lớn ở Mỹ và châu Âu đã giảm giá, vì có khả năng không thu hồi được các khoản nợ tới hạn của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tỷ giá đồng Euro đã giảm do lo ngại doanh nghiệp trên toàn Châu Âu sẽ bị liên lụy từ tình trạng kinh tế sa sút của Thổ Nhĩ Kỳ. Các nhà đầu tư đang tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn bằng cách mua đồng Yen Nhật và đồng franc Thụy Sĩ, ảnh hưởng xấu đến các quốc gia vốn phụ thuộc vào xuất khẩu này.

6. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Nếu tình trạng chảy máu đồng lira được ngăn chặn – nhờ vào các biện pháp cụ thể của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ hoặc nhờ vào việc nhà đầu tư tin rằng các tài sản của Thổ Nhĩ Kỳ đã đủ rẻ để mua vào lại – khi đó, các thiệt hại kinh tế sẽ nhẹ lại và kinh tế toàn cầu sẽ vượt qua được khủng hoảng, mặc dù đã bị suy yếu ít nhiều.

Nhưng nếu bất đồng chính trị giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ tệ hơn, hoặc giả chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ từ chối tiến hành các biện pháp cần thiết để kết thúc khủng hoảng, khi đó, thiệt hại sẽ tàn khốc hơn. Các vấn đề của Thổ Nhĩ Kỳ càng kéo dài, thì cơ hội lây lan khủng hoảng sang các nước đang phát triển càng lớn, và có thể dẫn đến hệ quả tiêu cực cho toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.

Nguồn: South China Morning Post – TQ

Từ khóa: khủng hoảng, đồng lira, Thổ Nhĩ Kỳ, tác động