Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Australia và Anh Quốc đang gấp rút đàm phán một hiệp định thương mại tự do toàn diện, nhằm tái lập niềm tin của công chúng vào tiến trình tự do hóa thương mại.

Bài nghiên cứu mới đây từ hai nhà tham mưu cấp tiến thuộc Viện McKell của Australia và Viện Demos của Anh cho rằng hiệp định giữa hai nước nên đính kèm các tiêu chuẩn về lao động và môi trường, nhưng không nên thêm vào những điều khoản gây tranh cãi liên quan đến cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư.

Bài nghiên cứu ủng hộ hiệp định đang được đàm phán giữa Australia và Anh Quốc, cho rằng thỏa thuận song phương sẽ khiến lợi ích tổng thể của cả hai nước tăng lên, và tạo ra một hướng phát triển mang tính xây dựng trong thời kỳ mà tư tưởng chủ nghĩa bảo hộ đang trỗi dậy.

Bài nghiên cứu nhận định, hiệp định thương mại đầy triển vọng giữa Canberra và London “diễn ra trong bối cảnh lịch sử, kinh tế và chính trị quan trọng của cả hai quốc gia”.

Nghiên cứu cho biết, “trong khi tại Anh Quốc, cuộc trưng cầu Brexit hiển nhiên là bước chuyển kinh tế rõ rệt nhất trong lịch sử nước này từ trước đến nay, thì tại Australia, những tư tưởng chính trị theo chủ nghĩa dân túy cũng đang hồi sinh, kêu gọi áp dụng nhiều hơn những biện pháp bảo hộ kinh tế”.

“Các xu hướng trên xuất hiện vào thời điểm mà, trên thế giới, tâm lý nghi kỵ những giá trị của toàn cầu hóa nói chung và tự do thương mại nói riêng đang nổi lên. Và làn sóng này có lẽ đang nổi lên cao nhất tại Mỹ - một quốc gia từng giữ vai trò dẫn dắt nền kinh tế thế giới theo con đường tự do hóa thương mại toàn cầu nhưng hiện nay lại đang muốn lật đổ trật tự ấy.”

Bài nghiên cứu nhận xét rằng, các nhà đàm phán thương mại Australia và Anh Quốc cần duy trì sự tập trung, đảm bảo những kết quả kinh tế thu được là tích cực, nhưng họ cũng cần chú ý rằng “một hiệp định thương mại thành công, hiệu quả, có lợi và minh bạch giữa hai quốc gia sẽ giúp đẩy lùi phần nào tâm lý nghi ngờ đối với những thể chế kinh tế trọng yếu ở cả hai quốc gia như hệ thống tự do thương mại.”

Bài nghiên cứu nhận xét rằng, việc Trump đắc cử tổng thống Mỹ chính thức hóa tâm lý sợ hãi dành cho hệ thống kinh tế toàn cầu đang ngày một lan rộng. Do đó, một cách để trấn an tâm lý sợ hãi này là tạo ra những thỏa thuận thương mại mà công chúng cảm thấy thực sự có ích.

Nghiên cứu cho biết, dưới góc nhìn của Anh Quốc, khi chính quyền Thủ tướng Theresa May phải đảm nhiệm lại vai trò xây dựng chính sách thương mại sau khi Anh Quốc không còn là thành viên của Liên minh Châu Âu, thì hiệp định thương mại song phương với Australia “có thể sẽ là một FTA kiểu mẫu quan trọng để Anh Quốc thiết lập các mối quan hệ thương mại mới với thế giới”.

Còn về phía Australia, hiệp định thương mại song phương này có thể dùng làm hình mẫu để áp dụng cho những cuộc đàm phán khác với Châu Âu. Australia hiện cũng đang theo đuổi một hiệp định tự do thương mại với Liên minh Châu Âu.

Anh quốc sẽ không thể tự ký kết các FTA khi vẫn còn là thành viên của EU, nhưng các công tác chuẩn bị đã bắt đầu được triển khai. Một nhóm các quan chức đang thảo luận và xem xét các điều khoản khả thi cho một hiệp định song phương, có khả năng sẽ được áp dụng từ năm 2021. Anh quốc sẽ rời EU vào năm 2020.

Bài nghiên cứu chung của Viện McKell và Viện Demos khuyến nghị rằng hiệp định thương mại được đề xuất giữa Anh quốc và Australia cần đính kèm thêm các điều khoản về lao động, nhằm củng cố thể quyền lợi và triển vọng tương lai cho người lao động ở cả hai quốc gia. Đồng thời, hiệp định cần bổ sung các điều khoản cam kết chung về bảo vệ môi trường để giảm thiểu lượng khí thải do hiệu ứng nhà kính.

Bài nghiên cứu cũng khuyên các nhà đàm phán thương mại không nên thêm vào FTA những điều khoản về giải quyết tranh chấp giữa quốc gia và nhà đầu tư (ISDS) “nhằm duy trì sự minh bạch và thu hút nhiều sự ủng hộ hơn từ phía công chúng”.

Các điều khoản ISDS thường được đính kèm vào các hiệp định thương mại để bảo vệ những nhà đầu tư nước ngoài khỏi những quyết định bất lợi từ phía chính quyền nước sở tại, tuy nhiên, những điều khoản này đang ngày càng gây ra nhiều tranh cãi. Người ta lo ngại rằng, các tập đoàn đa quốc gia sẽ lợi dụng hệ thống này để luồn lách qua các quy định về môi trường, sức khỏe và an toàn lao động mà chính quyền trong nước áp dụng.

Nghiên cứu của Viện McKell và Demos cũng khuyến nghị, chính phủ Australia và Anh Quốc cần tiến hành phân tích những lợi ích và tổn thất cụ thể từ hiệp định, và công bố các kết quả này để xây dựng niềm tin từ cộng đồng và làm tiền đề cho những cuộc đàm phán trong tương lai.

Bài nghiên cứu cho rằng, phạm vi của thỏa thuận cần đủ rộng để đảm bảo thu được những lợi ích kinh tế rõ ràng. Hiệp định này phải quy định đầy đủ các lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ, và dịch chuyển lao động giữa hai nước. Australia đã ra hiệu cho biết họ muốn dùng cuộc đàm phán này để cải thiện các quy định về thủ tục xin visa.

Báo cáo nhận xét: “Hai nước cần xem FTA này là cơ hội để đảm bảo chuỗi cung ứng trong tất cả các ngành sẽ đáp ứng được một mức tiêu chuẩn tối thiểu, nhằm loại bỏ những vi phạm về quyền lợi lao động, và tình trạng bốc lột lao động”.

Chia sẻ với tờ Guardian Australia, ông Sam Crosby, giám đốc điều hành Viện McKell, và hiện là đại diện của Đảng Lao động Úc đang tranh cử tại Sydney, nhận xét rằng những nhà tư tưởng cấp tiến ủng hộ chính sách mở cửa thị trường và tự do hóa thương mại cần phải hiểu được những thách thức hiện tại, và không ngừng phát triển.

Ông Crosby nói, “những người thuộc trường phái bảo thủ đang tự rơi vào bẫy khi dùng lại kịch bản cũ là chỉ trích các FTA và đinh ninh rằng người lao động sẽ hưởng ứng theo họ. Và những nhà tư tưởng tiến bộ không nên phạm phải sai lầm tương tự”.

“Trong thế giới hiện tại, chúng ta có thể thấy, hoạt động tự do thương mại đang rất dễ dàng bị bôi xấu và bị đổ lỗi cho những bất cập của xã hội. Tuy nhiên, không như những nhà bảo thủ, chúng ta, chúng ta không nên lảng tránh hay phản ứng thụ động trước những chỉ trích. Chúng ta cần phải sẵng sàng đáp lại.”

“Tình hình quan hệ hiện tại giữa Australia và Anh Quốc cho thấy một cơ hội tuyệt vời để đàm phán một FTA kiểu mới, có thể đem lại những lợi ích kinh tế thực sự, trong khi vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng”.

“Tiến trình tự do thương mại, nếu đi đúng hướng, sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và sự bình đẳng. Tất cả phụ thuộc vào cách mà các nhà tư tưởng tiến bộ tìm ra lối đi”.

Nguồn: The Guardian - HN

Từ khóa: Tự do thương mại, toàn cầu hóa, hội nhập, hiệp định thương mại, brexit, quyền lao động