Hãy quên thuật ngữ toàn cầu hóa đi, Internet-hóa mới là từ phù hợp hơn để miêu tả nền kinh tế toàn cầu hiện đại

kinhtethegioi0201

Với sự trổi dậy của nền kinh tế toàn cầu kiểu mới ở thế kỷ 21, thuật ngữ toàn cầu hóa đã không còn giữ được vẻ bóng bẩy và hấp dẫn của nó. Thực tế, thuật ngữ này đã trở nên lỗi thời.

Sự lỗi thời của toàn cầu hóa nằm ở chỗ nó đã không còn là một khái niệm mới mẻ khiến con người bối rối.

Khái niệm “toàn cầu hóa” được dùng để miêu tả sự tham gia của các quốc gia vào môi trường toàn cầu, vì những mục đích kinh tế, chính trị, xã hội và trao đổi văn hóa. Trong lịch sử, mối liên kết toàn cầu giữa các quốc gia, bắt nguồn từ các cuộc chinh phạt quân sự, quá trình thuộc địa hóa, cho đến các hiệp định tự do thương mại đa phương và hoạt động trao đổi văn hóa, từng tồn tại như một chuỗi những sự kiện liền mạch trong suốt quá trình tiến hóa của loài người.

Tuy nhiên, khi nhìn lại dòng lịch sử, tiến trình toàn cầu hóa đã tồn tại dưới nhiều hình thái khác nhau, và ý nghĩa của thuật ngữ “toàn cầu hóa” cũng đã thay đổi rất nhiều so với khi nó ra đời vào những năm 1930.

Vì không tìm được từ thay thế, khái niệm toàn cầu hóa đã tiếp tục được sử dụng cho đến cuối thế kỷ 20, mặc dù những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc và những tiến bộ khoa học kỹ thuật bắt đầu diễn ra từ những năm 1980.

Vì thế, toàn cầu hóa đã trở thành xu hướng đại diện cho các tiến trình kinh tế và xã hội “hiện đại” của thế kỷ 20, bao gồm cả sự ra đời của các hệ thống giao dịch tiện lợi thông qua mạng lưới Internet. Tuy vậy, bởi vì thuật ngữ toàn cầu hóa bị lạm dụng trong quá nhiều lĩnh vực, nó đã không thể phản ánh đầy đủ sức mạnh kỹ thuật số và điện tử mà cuộc cách mạng trong lĩnh vực công nghệ thông tin mang lại.

Vậy nên, toàn cầu hóa đã không còn là khái niệm chính xác để miêu tả viễn cảnh nền kinh tế quốc tế ở thế kỷ 21, và những thay đổi chóng mặt tạo ra bởi sự phát triển của mạng lưới Internet.

Từ đó, người ta đã bắt đầu nghĩ ra một khái niệm mới, có thể thay thế khái niệm toàn cầu hóa, đó là Internet-hóa (Internetization).

Internet-hóa: Vượt qua giới hạn về thời gian và không gian.

Internet-hóa là một bộ mặt mới của tiến trình toàn cầu hóa. Nó bao gồm các công cụ điện tử hiện đại, giúp xúc tiến quá trình toàn cầu hóa bằng cách tăng cường kết nối kỹ thuật số và mở rộng hệ thống mạng Internet và Mạng lưới Thông tin Toàn cầu (World Wide Web).

Mặt dù chúng ta có thể mở rộng khái niệm toàn cầu hóa để nó bao hàm cả Internet-hóa, sẽ tốt hơn nếu ta thay thế hoàn toàn thuật ngữ toàn cầu hóa, bởi vì sự tồn tại lâu đời của khái niệm toàn cầu hóa đã khiến cho định nghĩa ban đầu của nó bị biến đổi thành nhiều định nghĩa riêng trong những lĩnh vực khác nhau.

Nếu chúng ta tập trung vào khái niệm mới này – Internet-hóa – cùng với vốn từ vựng kinh tế hiện đại – ta sẽ có thể miêu tả chính xác hơn các cơ chế dẫn dắt nền kinh tế toàn cầu kiểu mới của thế kỷ 21. Bằng cách sử dụng khái niệm này, chúng ta sẽ làm lộ rõ tầm vóc của cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang làm thay đổi một cách sâu sắc các khuôn khổ và cách thức hoạt động của nền kinh tế ở hầu hết các quốc gia.

Những ý tưởng về nền kinh tế kỹ thuật số kiểu mới ở thế kỷ 21

Công nghệ thông tin và truyền thông đang giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế thế hệ mới. Điều này đặc biệt đúng trong lĩnh vực sản xuất quốc tế.

Cụ thể là, công nghệ thông tin và truyền thông (gọi tắt là ICTs) đang làm thay đổi các quy trình sản xuất, nâng cao năng suất, xúc tiến đổi mới, khơi mào cho cho việc truyền tải các ý tưởng và mở rộng phạm vi của những tương tác về kinh tế và xã hội.

Cuộc cách mạng thông tin và truyền thông đã tạo ra những tiềm năng kết nối khổng lồ, cho phép con người vượt qua những giới hạn về không gian và thời gian. Công nghệ truyền thông giúp gia tăng tốc độ kết nối, và làm giảm thời gian chờ xuống mức phần nghìn giây. Những ranh giới địa lý bị xóa nhòa, và giảm dần sức ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội và chính trị.

Nền kinh tế thế hệ mới được xây dựng dựa trên xu hướng đổi mới và tập trung vào sự sáng tạo. Dĩ nhiên, những đặt trưng tiêu biểu của nền kinh tế toàn cầu thế hệ mới chính là các ý tưởng mới, kỹ thuật công nghệ mới, những loại sản phẩm mới, những định hướng và sáng kiến mới.

Trong thời đại này, các công ty đang mở rộng hệ thống sản xuất và hoạt động quảng cáo đối với hàng hóa và dịch vụ vượt ra khỏi biên giới quốc gia. Khi xưa, các giao dịch kinh tế quốc tế thường được thực hiện giữa hai tổ chức độc lập, còn ngày này, hoạt động đó lại thường diễn ra trong nội bộ của một tập đoàn đa quốc gia.

Phương thức giao dịch điện tử đang trở thành bộ mặt mới của hệ thống ngân hàng. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật mới cho phép các ngành dịch vụ có thể tách biệt khỏi hoạt động sản xuất và có thể vận hành từ xa.

Trong thế giới đương đại này, ngày càng có nhiều doanh nghiệp hội nhập vào quốc tế nhưng bị phân tán về địa lý. Sân chơi chính của họ là thị trường toàn cầu thay vì thị trường nội địa. Dĩ nhiên, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông, thị trường ảo trên Internet đã thay thế các thị trường truyền thống, trở thành nơi diễn ra hoạt động giao dịch giữa các doanh nghiệp với nhau và với người tiêu dùng.

Nguồn nhân lực: nguồn lực chính của nền kinh tế mới

Nếu như nguồn lực chính của nền kinh tế ở thế kỷ 20 là đất đai, năng lượng và khí đốt, thì nguồn tài nguyên của nền kinh tế thế kỷ 21 là trí tuệ con người. Ngày nay, nguồn nhân lực là tài sản kinh tế giá trị nhất đối với mỗi quốc gia. Dĩ nhiên, mối liên kết giữa giáo dục, tăng trưởng kinh tế và sự thịnh vượng cũng trở nên vô cùng quan trọng.

Internet-hóa đã tạo ra những tác động sâu sắc đến hệ thống giáo dục và quá trình học tập của con người.

Nó giúp tạo ra một môi trường công bằng hơn, để mọi người có được những cơ hội học tập và thành công như nhau. Về mặt lý thuyết, cả giáo viên lẫn học sinh, bất kể là đang học tập hay giảng dạy tại các quốc gia phát triển hay đang phát triển, đều có thể tiếp cận cùng một nguồn tài liệu học tập chất lượng cao.

Hơn nữa, Internet-hóa còn cho phép các chuyên gia, các nhà khoa học, và nhiều nhà chuyên môn khác, bằng những phương pháp hiệu quả và thuận tiện, có thể duy trì và củng cố trình độ chuyên môn của họ thông qua việc tiếp cận hệ thống thông tin điện tử.

Không những vậy, tác động sâu sắc của quá trình Internet-hóa không chỉ giới hạn trong hoạt động giáo dục chính quy. Internet-hóa còn tác động đến giáo dục cộng đồng và học tập trọn đời. Mạng lưới Internet hoạt động như một chất xúc tác, giúp chuyển giao công nghệ kỹ thuật số vào lĩnh vực giáo dục cộng đồng, cung cấp các kênh thông tin điện tử để người dân có thể cập nhật hiệu quả hơn.

Nói tóm lại, thuật ngữ toàn cầu hóa đang tiến đến điểm kết thúc trong vòng đời của nó. Việc tiếp tục sử dụng thuật ngữ này trong bối cảnh kinh tế hiện đại khiến cho ngữ nghĩa của nó trở nên cồng kềnh, không còn phù hợp với các ấn phẩm học thuật đương đại.

Hơn nữa, thuật ngữ toàn cầu hóa cũng thất bại trong việc miêu tả một cách trọn vẹn hoạt động kết nối kỹ thuật số, vốn là cột mốc quan trọng trong đời sống xã hội và trong nền kinh tế toàn cầu thế hệ mới. Xét về mức độ sử dụng của thuật ngữ Internet-hóa bởi các nhà kinh tế học và các nhà nghiên cứu liên ngành trong các ấn phẩm học thuật gần đây, có thể thấy rằng, thuật ngữ này đang thu được ngày càng nhiều sự ưu ái trong giới học thuật.

Tác giả: Constantine Passaris, Giáo sư Kinh tế thuộc Đại học New Brunswick, Canada

Nguồn: Daily Mirror - HN

Từ khóa: toàn cầu hóa, internet-hóa, công nghiệp 4.0, công nghệ thông tin, truyền thông, thương mại