Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

*Bài viết này chỉ phản ánh quan điểm của tờ China Daily

Liên minh châu Âu (EU) lẽ ra phải công nhận Trung Quốc là quốc gia có nền kinh tế thị trường từ năm ngoái. Bởi vì ngay từ đầu khi Trung Quốc gia nhập WTO vào năm 2001, EU cùng với các thành viên khác trong WTO đã đồng ý áp dụng “điều khoản hoàng hôn” cho trường hợp của Trung Quốc. Điều khoản này quy định các nước không được sử dụng phương pháp quốc gia thay thế (surrogate country) trong các biện pháp chống bán phá giá đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ ngày 11 tháng 12 năm 2016.

Khi gia nhập WTO vào năm 2001, Trung Quốc được cho phép có một khoảng thời gian chuyển đổi trong vòng 15 năm để cải cách nền kinh tế của mình nhằm đáp ứng các yêu cầu của thương mại tự do, và khoảng thời gian này đã kết thúc. Hiện có khoảng 100 quốc gia đã công nhận Trung Quốc là quốc gia có nền kinh tế thị trường, nghĩa là các quốc gia này đã ngừng sử dụng phương pháp quốc gia thay thế (surrogate country) khi đánh giá hàng xuất khẩu của Trung Quốc.

Thông thường trong các cuộc điều tra về chống bán phá giá, các nước điều tra sử dụng chi phí sản xuất ở một nước thứ ba để tính toán giá thành của sản phẩm thay vì sử dụng chi phí sản xuất ở nước bị điều tra. Và khi các đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc là EU và Hoa Kỳ vẫn không muốn từ bỏ cách tính này, các doanh nghiệp Trung Quốc phải đối mặt với mức thuế chống bán phá giá cao.

Hơn thế nữa, Chính quyền của Tổng thống Donald Trump gần đây cho biết họ sẽ không công nhận nền kinh tế thị trường của Trung Quốc, ngay cả khi Bắc Kinh yêu cầu WTO điều tra vụ việc.

Kể từ khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump dựa trên chính sách “nước Mỹ trên hết” của ông đã thực hiện một số biện pháp đi ngược lại tinh thần và xu thế toàn cầu hóa.

Hành động của EU có phần khác so với Hoa Kỳ. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncke đã liệt kê việc thúc đẩy toàn cầu hóa là một trong 10 ưu tiên hàng đầu của ông. Mặc dù vào đầu nhiệm kỳ, năm 2014 với tư cách là Chủ tịch EC, ông đã cố gắng thúc đẩy một Hiệp định đầy tham vọng với Hoa Kỳ (Hiệp định Quan hệ đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương - TTIP) với hy vọng EU sẽ có được nhiều lợi ích từ nó, tuy nhiên ông đã phải từ bỏ ý tưởng này ngay sau đó vì chính sách “đóng cửa” của Hoa Kỳ, đặc biệt là sau khi Donald Trump bước vào Nhà Trắng.

Nhưng EU vẫn phải công nhận Trung Quốc là một quốc gia có nền kinh tế thị trường. Thật vậy, đã đến lúc EU phải làm như vậy để làm gương cho các quốc gia khác. Cụ thể, EU cần hoàn thành lời hứa của mình theo Điều 15 của Nghị định thư đã ký đồng ý cho Trung Quốc gia nhập WTO vào năm 2001.

Trong văn hóa của người Trung Quốc, lời hứa như là một món nợ. Và đã là nợ thì phải trả.

Đầu năm nay, Thủ tướng Đức Angela Merkel cơ bản đã làm giảm sự căng thẳng về vấn đề này trong các cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường. Tuy nhiên trong công du EU lần thứ hai của ông Lý, các nhà lãnh đạo châu Âu đã đã có phản ứng không tích cực trong các cuộc đàm phán. Tại cuộc họp các nhà lãnh đạo Đông Á và ASEAN vào tháng 11 tại Manila, Philipines, ông Lý một lần nữa nêu lên vấn đề này khi gặp Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk, ông hy vọng EU sẽ hoàn thành lời hứa của mình đối với Trung Quốc, để hỗ trợ cho thương mại tự do và toàn cầu hóa.

Nhưng EU lại gán thêm các vấn đề khác vào nghĩa vụ hoàn thành cam kết của mình, bao gồm cả việc yêu cầu Trung Quốc mở cửa thị trường hơn nữa và cắt giảm sản lượng thép dư thừa. Điều này là không hợp lý, bởi đây là hai vấn đề khác nhau và nên được xử lý theo cách khác nhau. Các thành viên của EU và WTO nên tôn trọng cam kết của chính họ đã đưa ra cách đây 15 năm mà không nên thêm bất kỳ điều kiện nào bởi vì cam kết ban đầu của họ không có các quy định bổ sung.

Trong các cuộc đàm phán về vấn đề Brexit, EU đã yêu cầu Vương quốc Anh cam kết hoàn thành các nghĩa vụ về tài chính giai đoạn 2014-2020 mà Anh đã cam kết trước đó. Hôm thứ sáu vừa qua, Vương quốc Anh đã hứa danh dự sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính này cho năm 2020, mặc dù họ đã không còn là thành viên của EU kể từ tháng 3 năm 2019. Nếu Anh Quốc không đồng ý, EU sẽ không tiếp tục đàm phán về vấn đề Brexit.

Có thể lấy trường hợp Brexit của Vương quốc Anh để rút ra bài học trong trường hợp các nước phát triển đang không thực hiện đúng cam kết ban đầu với Trung Quốc. Bài học rõ ràng ở đây là, trong quan hệ đối tác kinh tế, các nước phải hoàn thành lời hứa với nhau trước khi được hưởng thành quả.

Nguồn: China Daily – HY

Từ khóa: Trung Quốc, WTO, kinh tế thị trường, EU, cam kết