Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Hôm thứ hai vừa qua, đại diện thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer đã phát biểu, Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đang lơ là trọng tâm chính là các cuộc đàm phán thương mại. Thay vào đó, WTO có phần sa đà vào vụ kiện tụng, và đã quá dễ dãi đối với các quốc gia dưới danh nghĩa “đang phát triển” nhưng cũng đã đủ lớn mạnh, chẳng hạn như Trung Quốc.

Bất chấp chính sách “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Trump đang phủ bóng cuộc họp bộ trưởng lần thứ 11 của WTO tại Buenos Aires, đại diện các quốc gia khác vẫn chỉ trích chủ nghĩa bảo hộ, ủng hộ một hệ thống thương mại đa phương, đồng thời cùng nhìn nhận về các yếu kém của WTO.

Đại diện thương mại Mỹ – ngài Robert Lighthizer vừa phát biểu bên lề cuộc họp rằng ông không mong muốn đạt được các thỏa thuận chính, và lên tiếng bày tỏ lo ngại rằng WTO đang dần trở thành một tổ chức tập trung vào xử lý tranh chấp.

“Có quá nhiều quốc gia thường xuyên sử dụng hệ thống xử lý tranh chấp của WTO, họ tin rằng thông qua các vụ kiện tụng họ sẽ được nhượng bộ, điều mà họ đã không bao giờ đạt được trên bàn đàm phán”, ông Lighthizer cho biết, “Các nước phải tự hỏi chính mình làm vậy liệu là tốt cho tổ chức và có ý nghĩa ko?”

Ông Lighthizer nói, có quá nhiều nước đang không tuân thủ quy định của WTO và quá nhiều nước giàu đang được đặc cách bất công dưới danh nghĩa “quốc gia đang phát triển”.

“Chúng ta cần làm rõ định nghĩa về mức độ phát triển trong WTO. Chúng ta không thể để kéo dài tình trạng chỉ có một số ít nước phải áp dụng quy định mới, trong khi các nước khác được miễn thực hiện chỉ vì tự nhận mình là quốc gia đang phát triển”. Lighthizer phát biểu tại phiên khai mạc hội nghị.

Ông cho biết, trong WTO hiện nay có 5 trong số 6 nước giàu nhất đang tuyên bố mình ở trạng thái “đang phát triển”, và không cung cấp bằng chứng để xác thực tuyên bố đó. Người phát ngôn của ông Lighthizer sau đó đã giải thích thêm, ông đang đề cập đến 6 nước có GDP bình quân đầu người cao nhất, theo số liệu của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF.

Năm quốc gia đó, bao gồm Qatar và Singapore, tự tuyên bố tình trạng đang phát triển để chưa phải thực hiện ngay một số cam kết của WTO, cho phép các nước có thêm cơ hội để thúc đẩy thương mại.

Trước cuộc họp, Hoa Kỳ đã bác bỏ bản phát thảo của tuyên bố chung, trong đó nhấn mạnh tính “trung tâm” của hệ thống thương mại toàn cầu và sự cần thiết phải viện trợ cho phát triển. Việc Hoa Kỳ phản đối đã dấy lên lo ngại rằng WTO sẽ không thể đạt được mục tiêu nào tại hội nghị, dù là khiêm tốn nhất, ví dụ như giải quyết vấn đề trợ cấp nông nghiệp và đánh bắt cá.

Ủy viên Thương mại châu Âu – bà Cecilia Malmstrom cho biết, “các nước cần phải có mục tiêu rõ ràng trong đầu. Riêng liên minh châu Âu, mục tiêu của chúng tôi là: gìn giữ và tăng cường sức mạnh cho hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ”.

Đòn giáng vào Trung Quốc

Trump đã ám chỉ rằng, ông ưu tiên thỏa thuận song phương hơn hệ thống đa phương, điển hình là WTO. Hoa Kỳ đã bác bỏ việc bổ nhiệm thẩm phán mới cho cơ quan giải quan tranh chấp của WTO, đẩy tổ chức này đến bên bờ khủng hoảng.

Hôm thứ hai vừa qua, các đại biểu đến từ một số nước đã chỉ trích sự chậm trễ này, mặc dù không đề cập trực tiếp đến Hoa Kỳ. Bộ trưởng Bộ thương mại Hàn Quốc ông Kim Hyun-chong, người vừa từ chức vị trí thẩm phán tại tòa Phúc thẩm của WTO trong năm nay, là một trong những người phát biểu khai mạc. Ông Kim nói rằng, các nước thành viên nên “nhanh chóng lấp đầy các ghế trống”.

Bộ trưởng Bộ thương mại Ấn Độ Suresh Prabhu cũng phát biểu tại hội nghị: “Các nước cần khẩn trương bắt tay để phá vỡ thế bế tắc hiện nay”.

Ông Lighthizer nói rằng không thể đàm phán thêm các quy định mới khi mà còn quá nhiều các quy định hiện tại chưa được tuân thủ, đồng thời bổ sung thêm nhận định, có quá nhiều nước xem việc “miễn trách” thực hiện quy định của WTO là con đường dẫn đến tăng trưởng nhanh hơn.

Về tập quán thương mại của Trung Quốc, Ông Lighthizer cũng úp mở cho biết, Hoa Kỳ đã dẫn dắt đàm phán để “sửa chữa lại thực trạng đánh buồn ở nhiều nước thành viên về vấn đề minh bạch và khai báo”.

Bộ trưởng Thương mại và Kinh tế Nhật Bản Hiroshige Seko cho biết, Nhật Bản cũng sẽ ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy tiêu chuẩn liên quan đến cơ chế thông tin.

Hoa Kỳ đang ủng hộ EU phản đối việc công nhận Trung Quốc là nền kinh tế thị trường, vì cho rằng chính phủ Trung Quốc can thiệp bất công vào nền kinh tế. Vụ việc đã được đưa ra tòa WTO và nếu Bắc Kinh chiến thắng, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ được giảm thuế đáng kể.

Bộ trưởng Bộ thương mại Trung Quốc ông Trung Sơn trong hôm thứ hai vừa qua đã phát biểu, mặc dù các biện pháp bảo hộ thương mại đang leo thang, không một quốc gia nào có thể thành công bằng cách cô lập, và cho rằng các quy tắc của WTO rất quan trọng trong công cuộc bảo vệ toàn cầu hóa.

Ông Trung Sơn mong muốn “các nước hãy chung tay và hành động thiết thực để bảo vệ uy tín và hiệu lực của WTO”.

Nguồn: Today Online – TQ

Từ khóa: WTO, Robert Lighthizer, kinh tế thị trường, nước đang phát triển, EU, Trung Quốc, Hoa Kỳ