Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Canada gần như chắc chắn sẽ tham gia vào Hiệp định về đầu tư và thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP), mặc dù chính quyền của Thủ tướng Justin Trudeau khẳng định Canada không vội trong việc ký kết hiệp định gồm 11 quốc gia này.

Nguyên nhân chủ yếu là do doanh nghiệp Canada muốn vậy. Không có thuyết âm mưu nào ở đây cả. Đó thực sự là những gì đang diễn ra.

Canada luôn đưa ra các chính sách về thương mại dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp. Chính sách quốc gia của Jonh A. Macdonald’s vào thế kỷ 19 về thuế bảo hộ cũng đã được xây dựng  dựa trên yêu cầu từ phía các công ty.

Vào những năm 1970, khi các doanh nghiệp Canada thuyết phục Ottawa rằng họ bị thâu tóm quyền kiểm soát bởi các tập đoàn Hoa Kỳ, Canada đã nhúng tay can thiệp bằng chủ nghĩa quốc gia về kinh tế và bằng các biện pháp kiểm soát đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên vào những năm 1980, các doanh nghiệp lớn lại muốn một cái gì đó khác. Họ nói với Ủy ban Nghiên cứu Kinh tế Hoàng gia Canada rằng, cần thiết phải tiếp cận được thị trường rộng lớn của Hoa Kỳ.

Ủy ban hoàng gia, không cần biết lí do, lập tức tuyên bố Canada cần phải đàm phán thương mại tự do với Hoa Kỳ. Và Hiệp định thương mại giữa hai nước thực sự đã diễn ra.

Còn bây giờ doanh nghiệp Canada lại muốn xâm nhập thị trường châu Á.

Tuần trước, Hội đồng kinh doanh Canada (Hội đồng được thành lập bởi CEO của 150 doanh nghiệp lớn nhất Canada) đã chỉ trích Chính phủ vì rút chân khỏi TPP.

Chủ tịch Hội đồng Jonh Manley, cựu thành viên nội các thuộc Đảng Tự do cho rằng sự chậm trễ của Thủ tướng Trudeau trong việc ký kết TPP gây ra rủi ro lớn cho sự tham gia của Canada vào hiệp định này.

Ông Manley, vừa trở về từ chuyến thăm Tokyo, cho biết đã có những ý kiến cho rằng 10 quốc gia còn lại Brunei, Malaysia, Việt Nam, Nhật Bản, Mexico, Peru, Chilê, Singapore, Australia và New Zealand có thể ký kết hiệp định mà không cần có Canada.

Vì để Hiệp định TPP (với tên gọi chính thức hiện nay là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) có hiệu lực, chỉ cần sự phê chuẩn của 6 quốc gia thành viên.

TPP ban đầu chỉ là một nỗ lực nhằm tạo ra một khu vực thương mại tự do giữa các nền kinh tế nhỏ bên bờ Thái Bình Dương, sau đó Hoa Kỳ tham gia vào Hiệp định này khiến nó trở nên cực kỳ quan trọng.

Canada đã tham gia các cuộc hội đàm để tránh bị bỏ lại phía sau. Và rồi Nhật Bản cũng gia nhập, khiến cho tư cách thành viên của Hiệp định trở nên có giá hơn bao giờ hết. Đến năm 2015, 12 quốc gia đã cùng ký kết một thỏa thuận.

Nhưng Tổng thống Donald Trump không thích TPP. Một trong những hành động đầu tiên của ông với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ là rút khỏi Hiệp định TPP, bỏ lại cho Nhật Bản nhiệm vụ cứu vớt Hiệp định. Chiến lược của Nhật Bản là cố gắng giữ nguyên những gì đã được ký kết để tránh đàm phán kéo dài.

Theo chiến lược này, các quốc gia có thể “từ bỏ” các điều khoản vốn được đưa ra đàm phán do áp lực của Hoa Kỳ.

Nhưng sẽ không đàm phán lại về bất cứ điều gì khác. Đặc biệt, Nhật Bản không muốn đàm phán lại các điều khoản đối với sản xuất ô tô, điều khoản vốn cho phép 70% linh kiện của ô tô có thể đến từ các quốc gia khác ngoài TPP.

70% là con số quá lớn đối với ngành công nghiệp phụ trợ của Canada, họ đã đề xuất một con số thấp hơn.

Tất cả những điều này là cơ sở để Thủ tướng Trudeau đưa ra quyết định trì hoãn ký kết một hiệp định TPP mới vào hồi đầu tháng 11 tại Việt Nam.

Ottawa cho biết họ không nhượng bộ về vấn đề ngôn ngữ để bảo vệ tốt hơn nền văn hóa của Canada. Đồng thời, Canada cũng muốn thay đổi các vấn đề liên quan đến ô tô, nhưng chưa nói rõ muốn thay đổi cụ thể những gì.

Cuối cùng ai sẽ nhượng bộ?

Tôi đoán rốt cuộc sẽ là Canada.

Hội đồng kinh doanh bao gồm các lãnh đạo của Ford Canada, General Motors Canada và gã khổng lồ về phụ tùng ô tô – Magna đã vận động hành lang một cách mạnh mẽ cho hiệp định thương mại này khiến chính phủ không thể phớt lờ.

Nguy cơ sụp đổ của Hiệp định Mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA)càng thêm thúc giục Canada trong việc đẩy nhanh TPP.

Nói thế không có nghĩa rằng TPP là một hiệp định thực sự tốt. Các tiêu chuẩn về lao động của TPP rất thấp và gặp khó trong khâu thúc giục thực thi. Một số điều khoản liên quan đến sáng chế và sở hữu trí tuệ đã bị đình chỉ thực hiện. Nhưng các điều khoản đó sẽ được khôi phục lại nếu Hoa Kỳ thay đổi ý định, lại tham gia vào TPP.

Mặc dù không phải Hiệp định tốt nhất, TPP vẫn là hiệp định mà doanh nghiệp Canada mong muốn. Nếu lịch sử lặp lại, chính phủ của Thủ trướng Trudeau cuối cùng cũng sẽ tham gia.

Nguồn: The Star – HY

Từ khóa: TPP, Canada, CPTPP, công nghiệp ô tô, doanh nghiệp