Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chính phủ Anh Quốc đang thuyết phục các nước bên ngoài EU miễn trừ việc hủy bỏ tư cách đối tác của Anh Quốc trong các hiệp định hiện hữu với EU hậu Brexit.

Các nhà lãnh đạo Anh đang rất lạc quan rằng Brexit sẽ đem lại nhiều quan hệ thương mại tự do mới mẻ cho đất nước. Thế nhưng ở một khía cạnh khác, Anh Quốc vẫn đang đối mặt với một vài thách thức gai góc trong việc tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại mà nước Anh đang có được với tư cách thành viên liên minh châu Âu (EU).

EU có rất nhiều Hiệp định thương mại tự do cả song phương lẫn đa phương với hơn 60 quốc gia, từ các hiệp định độc lập bao quát nhiều vấn đề với các nền kinh tế lớn như Hàn Quốc, đến những Hiệp định đối tác nhỏ lẻ với các nước láng giềng, bao gồm Tunisia và Algeria.

Duy trì hiệu lực của hầu hết những hiệp định này sau khi Anh rời khỏi EU vào tháng 3 năm 2019 là một mục tiêu chiến lược đối với Vương Quốc Anh. Hoàn thành được mục tiêu đó, Anh Quốc mới có thể mở rộng thương mại toàn cầu - nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch kinh tế hậu Brexit của nước này.

Đó là mục tiêu rất quan trọng về mặt kinh tế. Có khoảng 13% kim ngạch thương mại của Anh Quốc là với các nước ký kết Hiệp định thương mại với EU, và có 10 nước trong số đó nằm trong nhóm 50 thị trường xuất khẩu lớn nhất của Anh Quốc. Đối tác thương mại lớn nhất của Anh QUốc là EU chiếm 40% kim ngạch thương mại. Những đối tác lớn khác như Canada và Nhật Bản đều đang lệ thuộc vào các Hiệp định với EU, trong đó, Hiệp định Canada-EU đã có hiệu lực hồi tháng 9/2017 và Hiệp định Nhật Bản-EU dự kiến ký kết vào cuối năm nay.

Bộ trưởng bộ thương mại Anh – Liam Fox thể hiện sự lạc quan vào viễn cảnh sẽ sao chép suôn sẻ nhiều hiệp định thương mại của EU khi Brexit diễn ra. Vương quốc Anh mong muốn thuyết phục các nước đang có Hiệp định thương mại với EU sẽ duy trì giao thương với nước Anh với các điều khoản tương tự như EU trong giai đoạn sau khi Brexit, và sẽ tiến hành đàm phán sau về một hiệp định được thiết kế riêng.

Báo cáo trước các nhà lập pháp trong tháng này, ông Fox cho biết sau khi thảo luận sơ bộ với hơn 60 nước có liên quan, Vương Quốc Anh đã “không có dấu hiệu nào cho thấy những nước này không mong muốn ký kết Hiệp định song phương với chúng ta” và cho biết ông tự tin sẽ đạt được các hiệp định vững chắc trong thời gian tới. Anh Quốc không thể tự mình ký kết các hiệp định chính, cho đến khi chính thức rời khỏi EU.

Quá trình “miễn trừ” sẽ không dễ dàng

Các chuyên gia thương mại đang nghi ngờ quá trình “miễn trừ” (không loại bỏ tư cách đối đối tác của Anh Quốc trong các Hiệp định thương mại của EU sau khi Brexit) sẽ không dễ dàng. Các chuyên gia viện dẫn 3 nguyên nhân chính: Hạn ngạch, quy tắc xuất xứ trong thương mại quốc tế, và sự bất định trong quan hệ kinh tế giữa Anh và EU trong tương lai.

Liên quan đến vấn đề hạn ngạch, đang có dấu hiệu mạnh cho thấy vấn đề rắc rối này rất khó triển khai theo hướng sao chép lại từ EU. Tháng 9 vừa qua, 7 quốc gia, trong đó có Mỹ, viết thư gửi đến đại diện Anh Quốc và EU tại WTO, bày tỏ sự phản đối về đề xuất chia lại hạn ngạch chung giữa Anh và EU theo tỷ lệ.

Hạn ngạch là giới hạn tối đa của một loại hàng hóa cụ thể (ví dụ như bao nhiêu tấn thịt bò) mà một quốc gia có thể nhập khẩu miễn thuế, vượt quá giới hạn đó, hàng nhập khẩu sẽ bị đánh thuế. Hạn ngạch là một trong những vấn đề được tranh cãi nhiều nhất trong một hiệp định thương mại. Mỹ và những nước khác cho rằng, việc phân chia hạn ngạch của EU cho Anh Quốc dựa trên tỷ lệ giao dịch thương mại trong qua khứ sẽ làm đảo lộn “điểm cân bằng nhạy cảm giữa sự nhượng bộ và quyền được làm”, nguyên tắc giúp duy trì thương mại toàn cầu. Vương quốc Anh và EU đã tuyên bố sẽ thảo luận thêm vấn đề này với các nước thành viên trong WTO.

Monique Ebell, chuyên gia nghiên cứu thương mại quốc tế thuộc Viện nghiên cứu kinh tế và xã hội quốc gia của Vương Quốc Anh cho biết, sự kiện trên nhấn mạnh rằng, việc chắp vá những hiệp định thương mại hiện tại sẽ rất khó khăn nếu như không có lý do phản biện đầy sức thuyết phục.

Bà Ebell cho biết, khi Anh Quốc phải bước vào các cuộc mặc cả hóc búa với các nước về việc sao chép Hiệp định thương mại với EU, Anh Quốc sẽ nhận ra rằng, các nước sẽ kém thiện chí hơn trong việc nhượng bộ về vấn đề hạn ngạch, đơn giản vì khi đàm phán với thị trường 65 triệu dân như Anh Quốc đương nhiên phải khác với khi đàm phán với thị trường 500 triệu dân như EU.

Một rào cản tiềm năng khác là vấn đề quy tắc xuất xứ. Ví dụ như quy tắc xuất xứ đối với ngành ô tô trong hiệp định EU – Hàn Quốc chỉ cho phép hàng hóa nhập khẩu có không quá 45% hàm lượng giá trị có xuất xứ bên ngoài khu vực mới được miễn thuế. Nếu áp dụng tương tự quy định này vào Anh chắc chắn sẽ có vấn đề, khi một lượng lớn các cầu phần trong ô tô mà Anh Quốc sản xuất có xuất xứ từ EU, trong khi Hiệp định mới giữa Vương Quốc Anh và Hàn Quốc không thể nào có mặt của EU. Muốn tìm ra giải pháp cho vấn đề này đòi hỏi các bên phải bàn bạc kỹ lưỡng với cả Hàn Quốc và Brussel.

Tương tự, một vài nước muốn chờ xem quyền tiếp cận thị trường EU của Anh Quốc sẽ như thế nào sau Brexit trước khi đồng ý giữ nguyên Hiệp định với Anh, để xem liệu hàng hóa họ xuất khẩu vào Anh Quốc có thể được miễn thuế khi tiếp tục đi từ Anh vào các nước thành viên EU hay không.

Chẳng còn bao lâu nữa là Brexit sẽ diễn ra. Để có thể giải quyết các khúc mắc trên trong thời gian ngắn đòi hỏi London phải có cuộc xúc tiến ngoại giao lớn, trong khi nước này trong 40 năm qua vẫn chưa theo đuổi một chính sách đối ngoại độc lập. Vương Quốc Anh đã thuê một chuyên gia thương mại dày dặn kinh nghiệm đến từ New Zealand - Crawford Falconer để chĩa mũi nhọn vào chuẩn bị nền tảng cho các thỏa thuận thương mại mới hậu Brexit.

Nguồn: Wall Street Journal - TQ

Từ khóa: Brexit, hiệp định thương mại, quy tắc xuất xứ, hạn ngạch, EU, Anh