Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mới đây, cựu Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Pascal Lamy chia sẻ trong một bài phỏng vấn rằng những bài hùng biện về chủ nghĩa bảo hộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang dần trở thành mối đe dọa mang tính hệ thống cho WTO.

Dưới chỉ đạo của Tổng thống Trump, chính quyền Mỹ đã làm tắc nghẽn đợt tuyển chọn thẩm phán mới cho cơ quan giải quyết tranh chấp WTO - cơ quan hoạt động như một tòa án thương mại tối cao của thế giới. Trong điều kiện thông thường, đây không phải là một điều đáng lo ngại. Tuy nhiên, tổ chức WTO hiện tại lại đang thiếu hụt thẩm phán, các vụ kiện thì ngày càng chồng chất, vì vậy, cả hệ thống đang đứng trước điểm giới hạn.

Các nhà ngoại giao thương mại tỏ ra bàng hoàng trước chiến thuật của chính phủ Mỹ. Họ cũng dễ dàng nhận ra rằng đây là một phần trong những nỗ lực của Trump thu vệ lợi thế riêng cho Mỹ trong hệ thống thương mại toàn cầu.

Trong một bài phát biểu vào thứ sáu tuần trước, Trump đã phàn nàn rằng “chúng tôi không được tổ chức WTO đối xử công bằng”.

Ông Pascal Lamy từng là một ủy viên của Ủy ban Châu Âu, và có 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đàm phán thương mại trực tiếp với các nhà đàm phán Mỹ. Ông cho rằng, quan điểm của Trump về hoạt động thương mại có thể được tóm tắt ngắn gọn bằng slogan “Mua hàng Mỹ”.

Ông nói, “đó đơn giản là một chính sách thương mại, nhằm mục đích khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào thị trường Mỹ”.

Ông cho biết, so với những chủ trương khác của Trump như tái đàm phán các điều khoản NAFTA với Canada và Mexico hay rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), thì việc gây mất ổn định cho hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO mới chính là mối đe dọa thực sự.

“Cho đến hiện tại, đó là dấu hiệu duy nhất cho thấy hệ thống thương mại toàn cầu đang thực sự bị đe dọa” - vị chủ tịch WTO nhiệm kỳ 2005 – 2013 cho biết.

Nhiều nhà ngoại giao thương mại cũng đang đưa ra những cảnh báo tương tự. Đại sứ Trung Quốc tại WTO từng nói rằng, lập trường của chính phủ Mỹ có thể đẩy WTO vào “một cuộc khủng hoảng sống còn”.

Một giáo sư luật người Mỹ đã gợi ý giải pháp giúp WTO tránh khỏi cuộc khủng hoảng này, và ông Lamy cũng ủng hộ cách tiếp cận của vị giáo sư.

Đầu tháng này, Steve Charnovitz, chuyên gia thương mại tại trường Đại học Geogre Washington, đã đưa ra một đề nghị rằng, các thẩm phán hiện tại - cùng với người đứng đầu của cơ quan giải quyết tranh chấp WTO, và Tổng giám đốc WTO Roberto Azavedo – cần cùng nhau viết lại các quy tắc.

Trong một bài viết đăng trên trang Blog về Chính sách pháp luật Kinh tế Quốc tế, ông Charnovitz ghi rằng “Tôi đề nghị Cơ quan Phúc thẩm nên sửa đổi Quy tắc 20 trong Thủ tục làm việc, trong đó quy định nếu có nhiều hơn hai thành viên mãn nhiệm kỳ trong Cơ quan Phúc thẩm, thì Cơ quan Phúc thẩm sẽ không thể tiếp nhận những đơn kháng cáo mới”.

“Đây là một ý tưởng rất thiết thực”, ông Lamy nói, “đó là một cách hiệu quả, như một hồi chuông báo động, để mọi người có thể nhận thức những mối đe dọa thực sự đang diễn ra”.

Trước đây, ông Lamy nhận xét rằng, những bài hùng biện ca ngợi chủ nghĩa bảo hộ của Trump chỉ là lời nói suông không đáng quan tâm. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, ông cho rằng sự cách biệt giữa lời nói và hành động đang dần bị thu hẹp.

“Đây là một dấu hiệu đáng lo ngại, bởi vì, khi mà những khác biệt ngày càng giảm, thì trong hai, ba hoặc bốn năm nữa, chúng ta sẽ không có nhiều thời gian để chuẩn bị, trước những lời đe dọa và hành động thực tế tiếp theo sau”.

Nguồn: Reuters

Từ khóa: chủ nghĩa bảo hộ, thương mại, WTO, tranh chấp