Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hoạt động tự do thương mại xung quanh khu vực biên giới miền bắc nước Mỹ đang có nguy cơ tiếp tục bị “đóng băng”, khi mà triển vọng của hiệp định NAFTA đang dần phai mờ trên bàn đàm phán. Đây là một tin xấu cho các doanh nghiệp ở Bang New England (Mỹ) và vùng Atlantic Canada. Các đối tác thương mại lâu đời giữa hai vùng này đáng ra phải được hưởng lợi từ những thỏa thuận cải tiến hiện đại và toàn diện.

Tuy mặt hàng giao dịch chủ chốt của hai vùng này – năng lượng và gỗ - không được quan tâm nhiều trong đàm phán NAFTA, tiến trình tái đàm phán vẫn có thể đem lại lợi ích to lớn cho vùng đông bắc của khu vực Bắc Mỹ, nơi mà nền kinh tế vẫn đang phụ thuộc vào việc thắt chặt quan hệ đối tác và các thỏa thuận đầy tham vọng, để có thể đủ sức cạnh tranh trên toàn cầu. Đáng buồn thay, những tư tưởng bảo thủ đang đe dọa khả năng làm mới lại hiệp định NAFTA, ngăn cản cơ hội phát triển hoạt động thương mại tư do của khu vực trong tương lai.

Bang New England của Mỹ và các tỉnh phía đông của Canada (như Atlantic Canada và Quebec) đã hình thành một vùng kinh tế xuyên biên giới, với quy mô 25 triệu dân, gắn kết với nhau thông qua các chuỗi cung ứng tích hợp và các mục tiêu phát triển chung. Quan hệ thương mại Bắc-Nam này đã tồn tại từ rất lâu, trước cả hàng lang kinh tế Đông-Tây – một hành lang được phát triển thông qua các chính sách hỗ trợ nồng nhiệt của chính phủ ở hai đầu biên giới.

Ngày ấy, cũng như bây giờ, các chương trình nghị sự của chính phủ luôn can thiệp vào dòng chảy thương mại xuyên biên giới. Một thoả thuận tự do thương mại hoàn toàn mới, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và xoá bỏ các rào cản trong việc hợp tác, có thể giúp loại bỏ những sự can thiệp không được mong đợi từ phía chính phủ.

Tuần trước, Bộ Thương mại Hoa Kỳ tuyên bố rằng, họ đã thông qua quyết định áp thuế chống bán phá giá lên sản phẩm gỗ xẻ mềm nhập khẩu từ Canada, mặc cho sự phản đối của các chính trị gia Mỹ, như ông Paul LePage, Thống đốc Bang Maine, một người theo Đảng Cộng hòa. Ông LePage đã nỗ lực vận động hành lang, yêu cầu chính quyền Trump dành nhiều ưu ái ơn cho các mặt hàng nhập khẩu từ Canada, để bảo vệ việc làm cho người lao động ở Bang Maine, nơi mà nền kinh tế có liên hệ chặt chẽ với hoạt động hội nhập ở khu vực biên giới phía bắc.

LePage cũng từng là người vận động cho dự án xây dựng đường ống dẫn dầu xuyên Canada (East Energy Pipeline). Dự án đã bị hủy bỏ vào đầu mua thu năm nay. Đó là một đòn lớn giáng vào khu vực. Tuy nhiên, những giải pháp thay thế vẫn có thể sẽ được phát triển ở cả hai phía của biên giới. Trên thực tế, tập đoàn Cianbro đang một lần nữa xúc tiến một dự án có tên cao tốc hành lang đông tây, để có thể kết nối nguồn năng lượng trong khu vực thông qua mạng lưới điện cao thế và đường ống dẫn dầu.

Tái đàm phán NAFTA nên tìm ra các giải pháp sáng tạo để giải quyết những tranh chấp thương mại diễn ra thường xuyên, cũng như các khúc mắc khác có thể làm do dự các quyết định đầu tư ở bờ bên kia biên giới.

Hiệp định NAFTA vẫn có thể được cứu vãng. Hiện tại, các doanh nghiệp Mỹ và chính phủ Canada đang cùng nhau nỗ lực vận động hành lang cho hiệp định này. Nhưng nếu cứu được NAFTA mà các điều khoản trong nó không thay đổi gì so với thời những năm 90, thì Mỹ và Canada đã đánh mất cơ hội để xây dựng một nền tảng trọn vẹn hơn cho sự phát triển ở Bang New England, tỉnh Atlantic Canada và phần còn lại của Bắc Mỹ.

Trong tình huống ngược lại, nếu Tổng thống Donald Trump làm đến cùng lời đe dọa hủy bỏ NAFTA, những hiệp định song phương diễn ra sau đó có thể khuyến khích chính phủ các nước một lần nữa nhúng tay vào việc lựa chọn người thắng kẻ thua giữa các khu vực, và giữa các ngành công nghiệp với nhau.

Dù có sự khác biệt, Thủ tướng Trudeau và Tổng thống Trump đều lên nắm quyền nhờ vào sự ủng hộ của các cử tri thuộc tầng lớp trung lưu ở mỗi nước.

Trong khi Trump có được sự ủng hộ từ các cử tri ở các bang thuộc vành đai công nghiệp và các bang ủng hộ Đảng Cộng hòa thuộc vùng nông thôn nước Mỹ, thì Trudeau giành chiến thắng ở các khu vực bầu cử mang tính quyết định theo truyền thống như Ontoraio và Quebec – 2 thành phố có đông cử tri nhất. Trump hứa mang lại việc làm và sức ảnh hưởng cho những bang ủng hộ quan điểm “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, và chiến thắng của Trudeau trong cuộc bầu cử đã thay đổi cán cân quyền lực chính trị về khu vực miền Trung Canada.

Vòng đàm phán kế tiếp của NAFTA đã bắt đầu diễn ra tại Mexico vào ngày 15/11, các nhà đàm phán đến từ Mỹ và Canada cần phải cố gắng để tìm ra nhiều tiến nói chung hơn, nhằm đem lại lợi ích cho người dân ở hai bờ biên giới. Trong khi đó, những nhà thương mại tự do ở New England và Atlantic Canada vẫn tiếp tục kế hoạch kinh doanh của họ, ký kết các thỏa thuận mới bên lề cuộc đàm phán.

Nguồn: The Chronicle Herald

Từ khóa: NAFTA, thỏa thuận, thương mại, hiệp định, đàm phán, tự do