Nhật Bản đang mở rộng mạng lưới các đối tác thương mại thông qua cả hai con đường: Hiệp định song phương và Hiệp định đa phương, chẳng hạn như TPP. Cách tiếp cận của Nhật Bản đối lập với con đường mà Hoa Kỳ đang theo đuổi dưới thời Tổng thống Donald Trump – thiết lập các quan hệ hai chiều, với mục tiêu đẩy sự “bất công” về phía các đối tác.
Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ hoàn tất Hiệp định Đối tác kinh tế vào cuối năm nay. Hiệp định chiếm đến 28% GDP toàn cầu và 36.8% khối lượng thương mại của thế giới. Ngoài các điều khoản cơ bản về thương mại, Hiệp định này còn bao gồm các điều khoản chất lượng cao về sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử - những vấn đề mấu chốt mà các quốc gia tiên tiến thường quan tâm.
Từ khi Trump bất ngờ rút Mỹ khỏi Hiệp định TPP 12 hồi tháng một năm nay, Tokyo đã tăng cường gấp đôi nỗ lực để có thể kết thúc đàm phán Hiệp định với EU, vì rõ ràng, đó là Hiệp định thương mại duy nhất có quy mô ngang hàng với TPP và có khả năng ký kết cao nhất.
Vẫn đợi chờ những “con cá lớn”: Trung Quốc và Mỹ
Chủ nhật tuần rồi, Nhật Bản đã đạt được thỏa thuận cuối cùng với 10 quốc gia thành viên ASEAN về một Hiệp định đối tác kinh tế phiên bản cập nhật, bao gồm các điều khoản về dịch vụ và đầu tư mà Hiệp định ASEAN – Nhật Bản (VJCEP) phiên bản năm 2008 chưa có. Mặc dù nhỏ hơn Hiệp định EU – Nhật Bản về mặt quy mô, Hiệp định VJCEP vẫn rất ấn tượng khi chiếm đến 10% GDP toàn cầu.
Các doanh nghiệp Nhật Bản đã sẵn sàng để hưởng lợi từ các điều khoản bổ sung trong AJCEP, để đảm bảo cho sự di chuyển tự do của con người, an toàn cho tài sản của doanh nghiệp và đảm bảo cho các nhà thầu Nhật Bản được bồi thường nếu như chính phủ các nước tiếp nhận đầu tư đơn phương hủy bỏ các dự án hạ tầng.
Nhật Bản không có các Hiệp định đối tác kinh tế riêng với Lào, Campuchia và Myanmar, cũng như các quốc gia mới nổi khác trong ASEAN. Vì vậy, một Hiệp định đối tác kinh tế với toàn bộ cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ cho phép các tập đoàn Nhật Bản có thể đầu tư vào từng quốc gia trong khối mà vẫn đảm bảo họ được bảo vệ bởi luật lệ.
Thêm vào đó, Nhật Bản và 10 nước còn lại trong TPP cuối cùng đã đạt được thỏa thuận về mặt nguyên tắc vào tuần trước dù không có Mỹ. Tokyo hi vọng hành động này sẽ cho Hoa Kỳ thấy được thành quả xứng đáng từ các Hiệp định đa phương.
Mặc dù Nhật Bản có có những bước tiến dài trong việc xúc tiến các hiệp định thương mại, nước này vẫn bị bỏ lại phía sau so với một số quốc gia khác. Theo một nghiên cứu của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản, thị phần thương mại của Nhật Bản từ các Hiệp định thương mại tự do hoặc các Hiệp định Đối tác kinh tế chỉ chiếm chưa tới 1/3 trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này và được dự đoán chỉ tăng thêm 11.9%, lên mức 34.4% thậm chí sau khi Hiệp định EU – Nhật Bản có hiệu lực. Trong khi đó, tỷ lệ tận dụng các Hiệp định thương mại ở Hàn Quốc lên đến 67.8%, và Canada là 70.5%.
Nhật Bản hiện đang có Hiệp định thương mại với 15 nền kinh tế nhưng lại chưa có Hiệp định nào với hai đối tác lớn nhất của mình là Trung Quốc và Hoa Kỳ. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực RCEP gồm 16 nước mà Nhật Bản đang theo đuổi có mặt Trung Quốc và Ấn Độ, có thể sẽ giúp Nhật Bản thay đổi cục diện nếu như RCEP đạt được thỏa thuận vào năm sau. 16 nước RCEP hợp lại chiếm đến 29% GDP toàn cầu, Nhật Bản có thể đạt được lợi thế trong đàm phán RCEP từ những tiến bộ đã đạt được trước đó trong TPP 11 và VJCEP, hai hiệp định trùng lắp với RCEP ở nhiều cấp độ khác nhau.
Nguồn: Nikkei Asia – TQ
Từ khóa: Nhật Bản, hiệp định thương mại, hiệp định đối tác kinh tế, Hoa Kỳ, Trung Quốc, ASEAN, EU, TPP, VJCEP, RCEP
