Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Người dân New Zealand luôn có những cảm xúc lẫn lộn về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Đã có khoảng 72 ngàn người ký vào bản kiến nghị dừng TPP lên thủ tướng. Và người dân ở các thị trấn, thành phố trên khắp cả nước cũng đã xuống đường để phản đối việc ký kết hiệp định này.

Trong số các lý do, nổi cộm lên là việc người dân New Zealand không đồng tình với các điều khoản mà phải hi sinh chủ quyền của New Zealand vào tay các tập đoàn lớn xuyên quốc gia, và việc kéo dài thời gian giữ quyền sáng chế, mà có thể đã đẩy giá dược phẩm lên cao.

Mặt khác, New Zealand phụ thuộc vào thương mại quốc tế - mà trong kỷ nguyên này được gọi là tự do thương mại – vì điều đó ảnh hưởng đến sự sống còn của nền kinh tế New Zealand. Ngoài ra, TPP cung cấp một cách tiếp cận tự do hơn vào thị trường Hoa Kỳ, mà một quốc gia nhỏ và không quan trọng như New Zealand khó lòng tiếp cận nếu như chỉ có một mình.  

Giờ đây, TPP đã chuyển sang hình thái mới với tên gọi là CPTPP - Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương. CPTPP là hình bóng của phiên bản cũ và sống sót suýt sao sau hàng loạt các bước giật lùi “khôi hài” tại Hội nghị Thượng đỉnh APEC ở Việt Nam. Tương lai của nó vẫn còn chưa chắc chắn.

Mặc dù vậy, Thủ tướng Jacinda Ardern nhận định rằng hiệp định đã có bước tiến bộ “tốt hơn rất nhiều” so với diễn biến của ba tuần trước đó.

TPP ra đời trong thời gian đương nhiệm của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama, ông đã nhận  thấy một thỏa thuận thương mại giữa 12 quốc gia thuộc khu vực Thái Bình Dương là cách tốt nhất  để chống lại ảnh hưởng toàn cầu đang gia tăng ở Trung Quốc.

Một trong những điều đầu tiên mà ông Donald Trump, một người hoài nghi về tự do thương mại, đã làm kể từ khi nhậm chức đến nay là đã kéo Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định dưới chính sách "nước Mỹ trước tiên" của ông. Trung Quốc, dĩ nhiên, vẫn còn ở vị thế cao.

Trước sự ngạc nhiên của nhiều người, 11 quốc gia còn lại quyết định tiếp tục ký kết hiệp định. Giờ thì đến lượt Nhật Bản - đối tác thương mại lớn thứ hai trong TPP sau Hoa Kỳ - tin rằng đây là một cách để chống lại Trung Quốc. Và rồi, TPP11 đã được ký tại Đà Nẵng.

Một tuần trước, các cuộc đàm phán TPP11 đã được ví von như một bài kiểm tra năng lực dành cho Thủ tướng New Zealand - Jacinda Ardern trên sân chơi quốc tế. Nếu bà và đoàn đàm phán của New Zealand có thể phản biện về những vấn đề này tại APEC và giành được những nhượng bộ, thì đó sẽ được xem là một chiến thắng của New Zealand.

Tuy nhiên, hóa ra là nhiều nước khác cũng muốn thu lại các nhượng bộ từ thoả thuận trước đó, khi mà Hoa Kỳ đã không còn trong hiệp định. Người Mỹ đã từng nắm quân át chủ bài, và rồi tổng thống Trump đã làm mất nó.

New Zealand không phải là nước duy nhất phản đối điều khoản tranh chấp giữa nhà đầu tư và chính phủ, điều mà cho phép các tập đoàn quốc tế kiện các quốc gia nhỏ như New Zealand ra các tòa án đặc biệt.

Việt Nam muốn có nhiều thời gian hơn để đáp ứng các tiêu chuẩn về lao động, Brunei và Malaysia muốn có ít giới hạn hơn đối với ngành dầu khí và Canada muốn có các ngoại lệ về văn hóa.

Những nhượng bộ của Canada trong TPP là chưa có tiền lệ, vì quốc gia này thường rất bảo hộ trong các hiệp định thương mại khác, ví dụ như theo TPP, Canada sẽ phải kết thúc việc trợ cấp các chương trình tiếng Pháp trên kênh Netflix.

Nguồn: stuff-MH

Từ khóa: CPTPP, New Zealand, Trump, APEC, TPP11